Người lần đầu cầm xe điện thường bối rối ở ba chỗ: bật khóa mà vặn ga xe không chạy, đồng hồ báo lỗi vì chân chống còn hạ, và không biết chế độ lùi xe máy điện nằm ở nút nào, có hay không. Ba thứ đó là nút P (đỗ), cảm biến chân chống và chức năng lùi. Chúng được làm ra để giữ an toàn, nhưng nếu không hiểu thì chính chúng gây ra cú giật bất ngờ khi bạn đang loay hoay lùi xe khỏi một chỗ đỗ chật trong ngõ.
Cần nói rõ ngay: không phải xe máy điện nào cũng có số lùi. Nhiều mẫu xe có nút P, nhiều mẫu có cảm biến chân chống, một số mẫu có thêm chế độ lùi chậm hoặc hỗ trợ dắt xe. Vị trí nút và ký hiệu trên đồng hồ khác nhau giữa các hãng, các đời xe. Hãy coi bài này là cách hiểu chung, còn thao tác cụ thể trên chiếc xe bạn thuê thì nhờ cửa hàng chỉ tận tay khi nhận xe.
Ba chức năng an toàn này làm gì
Động cơ điện không có tiếng nổ để báo xe đang “sẵn sàng”. Xe đứng im lặng, đồng hồ sáng, chỉ cần tay ga xoay nhẹ là bánh có thể lăn. Vì thế nhà sản xuất thêm những lớp chặn:
- Nút P (đỗ hoặc khóa chờ): trên nhiều mẫu, khi vừa bật nguồn xe ở trạng thái P, vặn ga bánh không quay. Muốn chạy phải thoát P, thường là bóp phanh rồi bấm nút.
- Cảm biến chân chống: khi chân chống còn hạ, xe ngắt điện ra động cơ hoặc không cho thoát P, chặn cảnh quên gạt chân chống rồi vặn ga.
- Chế độ lùi hoặc hỗ trợ dắt: có ở một số mẫu, cho bánh sau quay ngược rất chậm để lùi xe mà không phải đẩy bằng chân. Có mẫu chỉ có chế độ dắt tiến chậm.
Hiểu ba lớp này, bạn sẽ thấy phần lớn tình huống “xe không chạy” chỉ là xe đang làm đúng việc của nó.
Nút P trên xe máy điện: vì sao vặn ga mà xe không đi
Tình huống quen thuộc ở cửa hàng: khách bật khóa, vặn ga, xe đứng im, chữ “P” trên đồng hồ vẫn sáng. Cách thoát P thường gặp:
- Ngồi hẳn lên yên, hai chân chạm đất, chân chống đã gạt lên.
- Bóp một bên phanh và giữ.
- Bấm nút P hoặc nút chuyển chế độ, nhìn đồng hồ thấy ký hiệu P tắt.
- Nhả phanh, rồi mới vặn ga thật nhẹ.
Nhiều xe tự quay về P sau một lúc dừng lâu. Dù vậy, nên tập thói quen tự chuyển về P mỗi lần dừng để nghe điện thoại hay đợi người. Ở chỗ đông như cổng chợ Long Biên hay trước quán cà phê phố Hàng Bạc, một cái chạm nhầm tay ga khi xe đang sẵn sàng là đủ để xe nhảy lên va vào người phía trước.
Chân chống ngắt điện xe điện: khi nào cảm biến cứu bạn
Cảm biến thường gắn ở gốc chân chống bên. Khi chân chống hạ, đồng hồ báo đèn và động cơ không nhận lệnh. Lỡ tay vặn ga lúc dừng ở dốc nhỏ trong ngõ, xe đứng im thay vì giật lên. Nhưng cảm biến cũng gây nhầm lẫn:
- Chân chống gạt lưng chừng, xe vẫn hiểu là đang hạ.
- Trên một số mẫu, chân chống giữa không có cảm biến, chỉ chân chống bên mới có.
- Sau mưa hay đi qua đoạn ngập, cảm biến bám bùn có thể báo sai.
Xe không chịu chạy thì việc đầu tiên là trả ga về hết, cúi nhìn chân chống, gạt lên hết cỡ, rồi bật lại nguồn. Nếu đèn báo vẫn sáng khi chân chống đã gạt hẳn, báo cửa hàng thay vì tắt bật liên tục.
Chế độ lùi xe máy điện: lùi khỏi chỗ đỗ hẹp
Với mẫu có chức năng lùi, cách vào thường là: xe đứng yên, đã thoát P, bấm giữ một nút riêng hoặc tổ hợp nút, đồng hồ hiện ký hiệu lùi, rồi vặn ga rất nhẹ. Nhiều xe có tiếng bíp khi lùi. Tốc độ lùi được giới hạn sẵn, nhưng động cơ điện có lực kéo ngay từ vòng quay đầu tiên, nên tay ga vẫn phải nhẹ.
Khi lùi xe ra khỏi hàng xe đỗ sát nhau, như trong hầm gửi xe chung cư ở Cầu Giấy hay dãy xe trước tiệm tạp hóa trong ngõ ở Đống Đa:
- Quay đầu nhìn sau thật, không chỉ nhìn gương. Trẻ con trong ngõ hay đi sát đuôi xe.
- Thẳng lái rồi mới lùi. Đánh lái lúc lùi làm đầu xe quét sang hai bên, dễ quệt gương xe bên cạnh.
- Hai chân chạm đất, sẵn sàng phanh, lùi từng đoạn ngắn.
- Thoát chế độ lùi ngay khi xong, nhìn đồng hồ xác nhận, kẻo lúc vặn ga đi tiến xe lại lùi.
Xe không có số lùi thì đừng cố tìm. Chuyển về P hoặc tắt nguồn, xuống xe, dắt lùi bằng tay. Cách đặt tay và đứng khi dắt xe nặng có trong bài dắt xe và quay đầu xe máy điện nặng trong ngõ hẹp.
Quay đầu trong ngõ Hà Nội: phối hợp cả ba chức năng
Ngõ quanh phố Bạch Mai hay sâu trong khu Bồ Đề bên Long Biên nhiều đoạn chỉ vừa một xe, cuối ngõ cụt phải quay đầu. Quy trình gọn:
- Đi chậm đến chỗ rộng nhất, dừng hẳn, chuyển về P.
- Đánh giá có đủ chỗ quay một lần không; nếu không, chia hai, ba nhịp tiến lùi.
- Xe có số lùi: thoát P, vào lùi, lùi một đoạn với lái thẳng, dừng, thoát lùi.
- Đánh lái về phía cần quay, đi tiến chậm, dừng, lặp lại nếu cần.
- Xe không có số lùi: xuống dắt ở nhịp lùi, rồi lên xe đi tiến.
Đừng vặn ga khi tay lái đang bẻ gắt hết cỡ; xe điện kéo mạnh ngay, dễ chồm về một bên. Đánh lái lúc xe đứng yên rồi mới nhả phanh. Nếu xe có chế độ Eco, dùng nó trong ngõ để ga mềm hơn, xem bài chế độ lái Eco, Normal, Sport trên xe máy điện.
Lỗi hay gặp với người mới dùng xe điện
- Tưởng xe hỏng vì đang ở P. Nhìn đồng hồ trước khi kết luận.
- Xử lý chân chống khi tay ga còn mở. Gạt chân chống lên là xe giật ngay.
- Để xe ở chế độ sẵn sàng khi xuống dắt. Tay áo hay túi đồ quệt vào tay ga là xe chạy không người lái.
- Nhầm phanh tái sinh với lỗi. Một số xe hãm nhẹ khi nhả ga, đó là bình thường, xem bài xe điện và phanh tái sinh.
Khi nhận xe: hỏi cửa hàng những gì
Mỗi mẫu một khác, nên năm phút nhờ nhân viên chỉ tận tay đáng giá hơn mọi bài đọc. Khi nhận xe ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, hãy hỏi: xe thoát P và về P thế nào, có chế độ lùi không và vào ra bằng nút nào, chân chống nào có cảm biến, đèn báo trông ra sao. Rồi tự làm thử một lượt ngay trước cửa: thoát P, đi tiến vài mét, dừng, lùi nếu xe có, về P.
Hiểu nút P, chân chống và chế độ lùi giúp bạn bình tĩnh ở mọi chỗ chật. Xem thêm hướng dẫn về xe máy điện và các dòng xe khác trong chuyên mục xe máy.