Hai người bạn thuê chung một chiếc xe để dạo Hà Nội, hay một cặp đôi định chạy vòng Hồ Tây buổi tối: chở người ngồi sau xe máy điện nghe đơn giản, nhưng cảm giác lái khác hẳn lúc đi một mình. Xe điện không có tiếng máy báo trước, mô tơ đẩy xe đi gần như ngay khi tay ga nhích, và thêm một người lớn phía sau khiến chiếc xe nặng hơn, phanh dài hơn, vào cua cũng ì hơn. Bài này đi theo từng giai đoạn của một chuyến chở hai: trước khi lên xe, lúc xuất phát, khi vào cua, khi phanh, và những điều người ngồi sau cần làm để cả hai cùng vững.
Chở người ngồi sau xe máy điện khác gì đi một mình
Khác biệt lớn nhất nằm ở cách xe điện tạo lực kéo. Với xe xăng, khi bạn vặn ga, máy cần một nhịp để lên vòng tua rồi mới kéo mạnh. Mô tơ điện thì cho lực gần như tức thì, nên một cú vặn hơi quá tay ở vạch dừng đèn đỏ có thể làm đầu xe chồm lên, người ngồi sau bị giật ngửa ra phía sau. Ai chưa quen nên đọc thêm bài xe điện tăng tốc tức thì và cách xuất phát êm ở ngã tư đông trước khi chở thêm người.
Điểm thứ hai là trọng lượng. Nhiều mẫu xe máy điện vốn đã nặng vì hộp pin. Thêm một người lớn, quán tính lớn hơn, xe cần quãng dài hơn để dừng hẳn. Mỗi mẫu xe lại có giới hạn tải riêng của nhà sản xuất. Hãy hỏi cửa hàng khi nhận xe xem mẫu mình thuê chở được bao nhiêu, đừng đoán theo vóc dáng chiếc xe.
Điểm thứ ba là pin. Chở nặng thì quãng đường đi được trên một lần sạc thường ngắn lại, mức giảm tùy xe và tùy đường, nên đừng tính lộ trình sát vạch pin. Cách đọc mức pin khi tải nặng được nói kỹ trong bài xe máy điện báo pin giảm nhanh khi chở nặng.
Trước khi lên xe: dặn nhau ba điều
Một phút thống nhất trước khi lăn bánh tiết kiệm rất nhiều cú giật về sau. Người lái nên nói rõ với người ngồi sau:
- Mũ bảo hiểm cài quai trước. Người ngồi sau cũng phải đội mũ bảo hiểm và cài quai chắc, không đội hờ hay treo mũ trên tay. Khi nhận xe, xin đủ hai chiếc vừa đầu.
- Cách lên xe. Người lái ngồi lên trước, hai chân chống đất, bóp nhẹ phanh, rồi mới bảo người sau bước lên.
- Tín hiệu khi cần dừng. Thống nhất một cách báo đơn giản, ví dụ vỗ nhẹ vai hai lần, thay vì hét giữa tiếng còi xe trên phố Nguyễn Văn Cừ hay dốc cầu Chương Dương.
Nếu bạn đi cùng người chưa từng ngồi sau xe máy ở Hà Nội, bài ngồi sau xe máy ở Hà Nội: cách ngồi, đặt chân và giữ thăng bằng có hướng dẫn dành riêng cho người ngồi sau, có thể gửi cho họ đọc trước.
Tư thế ngồi sau xe máy điện cho người sau
Người ngồi sau ảnh hưởng tới thăng bằng của xe nhiều hơn họ tưởng:
- Ngồi giữa yên, không lệch sang một bên. Ngồi lệch làm xe luôn kéo về một phía.
- Đặt cả hai chân lên gác chân sau. Gập gác chân xuống trước khi lên, không thả chân lơ lửng.
- Bám chắc nhưng không kéo người lái. Tay vịn vào tay nắm sau yên, hoặc ôm nhẹ ngang hông người lái. Đừng níu vai hay kéo áo người lái.
- Ngồi yên, không cựa mạnh. Không xoay người chụp ảnh khi xe đang chạy; muốn chỉnh chỗ ngồi thì báo dừng hẳn.
- Nghiêng theo xe khi vào cua. Giữ thân thẳng hàng với người lái, không cố ngồi thẳng ngược lại.
Túi xách, ba lô của người sau nên đeo trước ngực hoặc cất cốp, không để quai dài lủng lẳng gần bánh sau.
Xuất phát và giữ thăng bằng ở tốc độ thấp
Phần khó nhất khi chở hai trên xe điện thường không phải lúc chạy nhanh, mà là lúc vừa xuất phát và lúc len chậm trong phố đông. Vài thói quen giúp xe vững:
- Vặn ga thật từ từ. Nhích tay ga một chút, chờ xe lăn đều rồi mới tăng tiếp. Nếu xe có nhiều chế độ chạy, chọn chế độ thấp khi chở người trong phố.
- Nhìn xa, không nhìn bánh trước. Cúi nhìn mặt đường sát xe làm xe dễ loạng choạng.
- Giữ khoảng cách rộng hơn. Ở các ngã tư đông như Trần Hưng Đạo giao Lê Duẩn, hay quanh chợ Long Biên, xe phía trước dừng bất ngờ rất thường xuyên. Giữ khoảng trống đủ để không phải phanh gấp.
- Hạn chế bò chậm quá lâu. Nếu dòng xe kẹt cứng, chống chân dừng hẳn còn hơn cố lết từng chút với xe chở hai.
Phanh sớm hơn và vào cua rộng hơn
Đây là phần người lái phải thay đổi thói quen rõ nhất. Vì xe nặng hơn nên quãng phanh dài ra, và người ngồi sau sẽ bị dồn về phía trước mỗi khi bạn bóp phanh.
Phanh sớm, phanh đều. Thấy đèn vàng hoặc dòng xe chậm lại phía xa, hãy nhả ga và bắt đầu bóp phanh nhẹ ngay, thay vì chờ tới sát mới bóp mạnh. Dùng cả hai phanh, lực đều tay, tránh bóp riêng phanh trước thật mạnh khi xe đang nghiêng.
Xuống dốc cầu thì càng sớm. Đoạn xuống dốc cầu Chương Dương về phía Long Biên hay dốc cầu Vĩnh Tuy, xe chở hai trôi nhanh hơn bạn nghĩ. Giữ tốc độ thấp ngay từ đỉnh dốc, đừng để xe trôi rồi mới phanh gấp ở chân dốc.
Vào cua chậm, rộng, nghiêng ít. Giảm tốc trước khi vào cua chứ không phanh trong lúc đang nghiêng. Ôm cua rộng hơn bình thường, nhất là ở những vòng xuyến lớn. Xe nặng nghiêng nhiều dễ trượt trên cát hoặc vạch sơn ướt.
Trời mưa thì nhân đôi sự cẩn thận. Mặt đường trơn làm quãng phanh còn dài hơn nữa. Nếu mưa lớn, cân nhắc dừng trú thay vì cố chở người đi tiếp.
Khi nào nên để người sau đi xe khác
Không phải lúc nào cũng nên chở hai. Hãy cân nhắc thuê thêm một xe, hoặc để người sau đi phương tiện khác, nếu:
- Người lái mới làm quen xe điện, chưa thuần tay ga và phanh.
- Tổng cân nặng hai người có thể vượt giới hạn tải mà cửa hàng cho biết.
- Lộ trình dài, nhiều dốc cầu mà pin không còn dư dả.
- Xe có dấu hiệu bất thường khi chở nặng như rung, kêu lạ hoặc phanh yếu. Lúc đó hãy dừng lại và báo cửa hàng.
Với gia đình đi cùng con nhỏ, cách sắp xếp chỗ ngồi khác hẳn, xem bài chở trẻ em trên xe máy điện thuê.
Tóm lại
Chở thêm một người trên xe điện an toàn khi người lái vặn ga nhẹ, phanh sớm, vào cua rộng, còn người ngồi sau đội mũ, ngồi giữa yên, đặt chân lên gác chân và ngồi yên. Trước khi nhận xe, hỏi cửa hàng giới hạn tải và mức pin phù hợp cho lộ trình hai người. Xem thêm các bài khác về xe máy điện và chuyên mục xe máy để chuẩn bị chuyến đi trọn vẹn hơn.