Năm rưỡi chiều, bạn dừng sau vạch trắng ở một ngã tư đông, đèn đỏ còn đếm ngược khá lâu, kim đồng hồ pin nằm yên chỗ cũ. Cảm giác nhẹ nhõm ấy dễ khiến bạn nghĩ đứng chờ thì không mất điện. Thực tế thì xe máy điện kẹt xe hao pin theo cách khác hẳn xe xăng: lúc đứng yên gần như chẳng đáng lo, còn khoản hao lớn lại nằm ở những lần nhích lên rồi phanh lại. Bài này đi qua từng khoản hao, rồi gợi ý mức pin nên chừa khi phải len qua các trục đông giờ tan tầm.
Xe điện dừng đèn đỏ có tốn pin không
Xe xăng đứng chờ vẫn nổ máy, nên ai cũng quen với ý nghĩ “đứng mà vẫn đốt xăng”. Xe điện thì khác: khi bạn thả ga và xe dừng hẳn, động cơ không quay, nên không có chuyện chạy không tải để đốt điện.
Nhưng “gần như không” chưa phải là “không”. Bộ điều khiển, màn hình đồng hồ, đèn chiếu sáng và các mạch nhỏ trong xe vẫn dùng một chút điện. Với một chu kỳ đèn đỏ vài chục giây, khoản này hầu như không thấy được. Nó chỉ bắt đầu đáng kể khi bạn bị mắc kẹt rất lâu giữa dòng xe, vừa bật đèn pha, vừa xi nhan, vừa sạc điện thoại. Mức tiêu thụ cụ thể tùy xe, tùy hãng.
Xe máy điện kẹt xe hao pin thật sự ở lúc nhích rồi dừng
Điện hao nhiều nhất ở lúc xe tăng tốc từ trạng thái đứng yên, vì động cơ phải thắng quán tính của cả xe lẫn người. Lăn đều trên đường thông thoáng thì nhẹ nhàng hơn nhiều. Kẹt xe là chuỗi lặp: vặn ga, nhích một đoạn ngắn, bóp phanh, rồi lại vặn ga. Mỗi lần xuất phát là một lần “uống” điện nhiều hơn lúc lăn bánh đều.
Hình dung chiều thứ Sáu ở đoạn Nguyễn Trãi qua khu Thanh Xuân: mỗi pha đèn xanh chỉ đủ cho một khúc ngắn xe qua. Bạn sẽ có cả chục lần tăng tốc ngắn trong một quãng đường mà lúc thông thoáng chỉ cần chạy một mạch.
Còn phanh thì sao? Năng lượng bạn vừa dùng để tăng tốc phần lớn biến thành nhiệt ở má phanh. Một số xe có phanh tái sinh thu hồi lại chút ít, nhưng tùy xe, tùy hãng, và đừng tính phần này vào kế hoạch.
Một điều dễ làm bạn giật mình: khi vặn mạnh ga, kim pin có thể tụt xuống, rồi nhích lên khi bạn nhả ga. Đó thường là hiện tượng sụt điện áp tạm thời lúc xe chịu tải. Hãy nhìn xu hướng sau vài phút, đừng quyết định theo vạch pin ở đúng lúc đang vặn ga.
Đi xe điện giờ cao điểm: những khoản điện nhỏ cộng dồn
Ngoài chuyện tăng tốc liên tục, giờ tan tầm còn có thêm vài thứ âm thầm góp vào:
- Đèn chiếu sáng: trời nhá nhem là phải bật đèn, mà kẹt xe thì đèn bật suốt cả đoạn.
- Còi, xi nhan, màn hình: dùng nhiều hơn hẳn lúc chạy thoáng.
- Sạc điện thoại hoặc phụ kiện: nếu xe có cổng sạc (tùy xe), hãy cân nhắc trước khi cắm cả buổi chiều.
- Chở thêm người, thêm đồ: xe nặng hơn thì mỗi lần xuất phát tốn hơn.
- Trời oi: pin và bộ điều khiển nóng thường làm xe kém thoải mái, bạn có thể xem thêm cách pin chịu nóng ra sao khi thuê xe giữa ngày oi trước khi chọn giờ đi.
Từng khoản nhìn riêng đều nhỏ, nhưng cộng dồn trong một chiều kẹt xe kéo dài, chúng đủ làm pin thấp hơn hẳn so với cùng chặng đi buổi sáng.
Nên chừa mức pin bao nhiêu khi đi qua trục đông
Không có con số chung cho mọi xe, vì mỗi xe mỗi hãng một kiểu. Thay vào đó, bạn có thể dùng ba nguyên tắc dễ nhớ:
- Tính chặng dài hơn bản đồ. Giờ cao điểm, hãy coi chặng của bạn “nặng” hơn so với lúc đi thoáng, dù số đường đi vẫn như cũ.
- Chừa khoảng đệm rộng. Một mốc dễ nhớ là dư thêm chừng nửa chặng bạn định đi, chặng càng dài và càng đông thì nên dư nhiều hơn.
- Không vào trục đông khi pin đã gần cạn. Nếu đồng hồ chỉ còn ở những vạch cuối, hãy sạc trước hoặc đổi giờ, đổi tuyến thay vì đánh cược.
Khi đèn cảnh báo pin thấp trên xe đã sáng, hãy coi như khoảng đệm đã hết và tìm cách về hoặc sạc ngay. Cách tính cụ thể cho thói quen đi lại hằng ngày, bạn có thể đối chiếu với bài lập kế hoạch pin cho xe điện đi lại hằng ngày ở Hà Nội. Nếu định sạc trước khi ra khỏi nhà, nhớ đọc cả những lưu ý khi sạc pin cho đúng cách.
Cách chạy để xe máy điện bớt hao pin giữa dòng xe đông
Bạn không điều khiển được dòng xe, nhưng điều khiển được cách mình vặn ga. Vài thói quen nhỏ giúp pin sụt chậm hơn:
- Vặn ga êm, đều. Tăng tốc giật cục tốn điện hơn tăng tốc từ từ, mà cũng làm xe sau khó đoán ý bạn.
- Giữ khoảng cách vừa phải. Khi xe trước nhích, bạn có thể lăn chậm liên tục thay vì dừng hẳn rồi giật lên. Đây cũng là khoảng trống an toàn cho phanh.
- Dùng chế độ chạy tiết kiệm nếu xe có. Không phải xe nào cũng có, tùy xe, tùy hãng.
- Đừng len lách bằng cách phóng lên rồi phanh gấp. Vừa hao điện, vừa dễ va quệt.
Giả sử bạn đi làm ở khu Cầu Giấy và ngày nào cũng qua đoạn Xuân Thủy lúc tan ca. Chỉ cần lệch giờ về sớm hoặc muộn một chút, hoặc chọn một tuyến song song ít đèn đỏ hơn, dòng xe thường thưa đi và số lần dừng - nhích giảm rõ. Pin đỡ hao, bạn cũng đỡ mệt hơn.
Khi pin xuống thấp giữa dòng xe: dừng an toàn, báo cửa hàng
Dù tính kỹ, vẫn có hôm kẹt lâu hơn dự kiến. Nếu đèn cảnh báo pin thấp sáng hoặc xe yếu hẳn, hãy bật xi nhan và tấp vào chỗ dừng an toàn gần nhất, đừng đứng giữa dòng xe vì tiếc vài trăm mét.
Một vài nguyên tắc về pin: tuyệt đối không tự mở hộp pin hay tháo dây điện để “thử xem”. Nếu thấy mùi lạ, vỏ pin nóng bất thường hoặc có khói, hãy dừng xe, đứng xa ra và gọi số khẩn cấp phù hợp. Xe thuê thì báo cửa hàng cho thuê trước khi tự xử lý bất cứ điều gì.
Với xe điện thuê, bạn nên hỏi và xác nhận trước với Nguyễn Tú (0942 467 674, làm việc 09:00–21:00) về loại pin, cách xử lý khi hết pin giữa đường và giá hiện tại, vì các thông tin này tùy từng xe và cần xác nhận trực tiếp.
Chuẩn bị gì trước chuyến chiều tối
Trước khi ra đường vào giờ cao điểm, bạn chỉ cần làm ba việc nhỏ: nhìn lại mức pin so với chặng định đi, cộng thêm khoảng đệm cho kẹt xe, và cân nhắc lệch giờ hoặc đổi tuyến nếu mức pin chưa thoải mái.
Nếu đang tìm hiểu thêm về dòng xe này, các bài khác nằm trong mục xe máy điện, còn tổng quan về các lựa chọn xe thuê nằm ở mục xe máy. Thông tin trong bài là nguyên tắc phổ thông, chi tiết từng xe hãy hỏi người cho thuê và xem hướng dẫn của hãng.