Bạn vừa ngồi lên chiếc xe tay ga thuê, đèn đồng hồ sáng, bấm nút đề mà máy im như chưa có gì xảy ra. Phản xạ quen thuộc là nghĩ ngay tới ắc quy hết điện rồi tính chuyện gọi người đến cứu. Thực ra bấm đề xe ga không phản ứng thường chỉ vì một chốt an toàn chưa được thỏa, và bạn xử lý được ngay tại chỗ nếu kiểm tra đúng thứ tự.
Vì sao xe ga có nhiều chốt chặn trước khi nổ máy
Xe tay ga không có số để về N và không có côn để bạn tự ngắt truyền động. Máy nổ, vặn ga là xe đi. Vì vậy nhà sản xuất cài thêm vài công tắc nhỏ, chỉ cho phép khởi động khi xe đang ở tư thế an toàn: chìa đúng vị trí, chân chống bên đã gập, tay phanh đã bóp. Chỉ cần một công tắc chưa “đồng ý”, mạch đề bị cắt và bạn nhận lại sự im lặng.
Các chốt này khác nhau theo từng dòng xe. Có xe đòi đủ cả ba điều kiện, có xe chỉ đòi một hai. Cách đỡ mất công nhất là đi từ chốt dễ kiểm tra nhất tới chốt khó nhất, tự tay chạm vào từng cái thay vì đoán mò. Nếu bạn quen xe số và mới chuyển sang xe ga, bài về dòng xe tay ga hợp với ai và cách lái trong phố sẽ giúp bạn làm quen nhanh những khác biệt này.
Bước 1: nhìn lại ổ khóa và vị trí chìa
Chốt đầu tiên thường bị bỏ qua nhất vì quá hiển nhiên. Hãy kiểm tra chìa đã vặn hẳn sang vị trí bật chưa, hay đang nằm lưng chừng. Ổ khóa xe ga thường có thêm vị trí khóa cổ và mở yên, vặn lệch một chút là điện không thông. Rút chìa ra, cắm lại, vặn dứt khoát sang vị trí bật rồi nhìn đồng hồ: đèn sáng bình thường nghĩa là điện đã tới được hệ thống.
Một tình huống hay gặp ở Hà Nội: xe gửi trong hầm của khu chung cư hay bãi trông xe đầu ngõ, người dắt xe xoay tay lái để khóa cổ cho gọn. Lúc bạn lấy xe, chìa không chịu xoay. Đừng bẻ mạnh. Hãy xoay nhẹ tay lái sang hai bên, vừa xoay vừa vặn chìa, thường khóa cổ sẽ nhả ra.
Một số dòng xe dùng chìa khóa thông minh. Nếu xe bạn thuê thuộc loại này, hãy để chìa trong người, gần xe, và hỏi người giao xe cách khởi động đúng. Pin chìa yếu cũng có thể khiến xe không nhận chìa.
Bước 2: công tắc tắt máy ở tay lái
Nhiều xe có công tắc tắt máy khẩn cấp ở cụm tay lái bên phải, dạng gạt, thường màu đỏ. Người lần đầu cầm xe hay vô tình gạt phải nó khi vịn tay lái, hoặc người khác gạt khi dắt xe. Điều dễ gây nhầm là khi công tắc ở vị trí tắt, đèn đồng hồ vẫn sáng, chỉ riêng việc bấm đề là không ăn thua, y hệt triệu chứng ắc quy yếu.
Hãy gạt công tắc về vị trí chạy rồi bấm đề lại. Nếu nhìn quanh tay lái mà không thấy công tắc nào như vậy thì bạn bỏ qua bước này, vì nhiều dòng xe tay ga không có.
Bước 3: xe ga không đề được vì chân chống bên
Nhiều xe tay ga có công tắc ở chân chống bên: chân chống còn hạ thì động cơ không khởi động được. Cái khó là mắt bạn thấy chân chống đã gập, nhưng nó chưa lên tới cữ, hoặc lò xo yếu, hoặc khớp dính bụi đất, nên công tắc vẫn đọc là “đang chống”.
Hình dung bạn ghé quán cà phê trong một con phố nhỏ gần hồ, dựng xe bằng chân chống bên rồi lúc ra ngồi lên và bấm đề luôn. Hãy làm theo thứ tự này:
- Ngồi thẳng, hai chân chạm đất, nhấc xe khỏi chân chống.
- Dùng gót chân gạt chân chống bên lên hết cữ, nghe tiếng chạm.
- Nhìn đồng hồ: một số xe có đèn báo chân chống, đèn tắt là tín hiệu tốt.
- Bóp phanh, bấm đề lại.
Nếu chân chống bên cứ kẹt hoặc không bật lên hết, đừng cắt dây hay bịt công tắc cho xong chuyện. Đó là chốt ngăn xe lao đi khi chân chống còn hạ. Nếu bạn hay phải dựng xe trên nền không phẳng, hãy đọc thêm cách chọn chỗ gửi xe quanh khu vực đang thi công để chân chống có chỗ đứng vững.
Bước 4: vì sao xe tay ga phải bóp phanh mới đề
Nhiều dòng xe tay ga yêu cầu bóp phanh, trái hoặc phải tùy xe, rồi mới nhận lệnh đề. Lý do khá dễ hiểu: lúc máy vừa nổ, chỉ cần tay vô tình chạm ga là xe có thể lao về phía trước, nhất là ở đầu ngõ chật hay sát một bức tường. Bóp phanh nghĩa là bạn đang giữ xe trong tay.
Thói quen nên tập là ngồi vững, bóp phanh đủ chặt để xe đứng yên và giữ nguyên trong lúc bấm đề, không buông giữa chừng. Nếu xe có hai tay phanh, hãy thử cả hai bên. Nếu bạn bóp phanh mà đèn phanh phía sau không sáng, công tắc phanh có thể đang trục trặc. Hãy nhờ người đứng sau nhìn giúp, hoặc quan sát bóng đèn phản chiếu trên cửa kính cửa hàng.
Phanh còn nhiều dấu hiệu lạ khác cần để ý. Nếu bạn từng thấy tay lái rung lúc bóp gấp, bài kiểm tra gì trước khi xe tay ga rung lúc phanh gấp sẽ giúp bạn khoanh vùng nguyên nhân.
Bấm đề xe ga không phản ứng dù mọi chốt đều ổn: lúc này mới nghĩ tới ắc quy
Sau khi kiểm tra xong bốn chốt, hãy quan sát vài dấu hiệu. Đèn đồng hồ sáng mờ, bấm còi nghe tiếng yếu, hoặc bấm đề chỉ nghe tiếng “tạch tạch” rồi tắt là biểu hiện thường gặp của ắc quy yếu. Nếu đèn đồng hồ không sáng hẳn, nguồn điện đang có vấn đề nặng hơn: ắc quy, cầu chì hoặc giắc nối.
Có vài việc nên làm và vài việc nên tránh:
- Liếc kim xăng, vì đôi khi xe chỉ đơn giản là hết xăng.
- Nếu xe có cần đạp khởi động, thử đạp một lần.
- Bấm đề ngắn, nghỉ giữa các lần, đừng giữ nút liên tục vì sẽ làm ắc quy yếu thêm.
- Đừng tự đấu dây tắt hay cạy hộp điện khi chưa hiểu xe.
Nếu bạn thuê xe của Nguyễn Tú và đã thử hết các bước trên, hãy gọi 0942 467 674 trong giờ 09:00–21:00. Mô tả rõ đèn đồng hồ có sáng không và bạn đã thử những chốt nào sẽ giúp việc xác định lỗi nhanh hơn nhiều.
Thứ tự gọn để thuộc lòng
Chìa, công tắc tắt máy, chân chống, phanh, rồi mới tới nguồn điện. Năm điểm này gần như đi theo thứ tự từ dễ tới khó, và bạn kiểm tra hết chỉ mất khoảng một phút đứng yên bên lề đường.
Lần sau nhận xe ga, hãy đề thử một lần ngay trước mặt người giao xe để biết xe đó cần những chốt nào. Muốn đọc thêm về dòng xe này, ghé chuyên mục xe tay ga, hoặc xem các hướng dẫn thuê và đi xe khác tại mục xe máy.