Muốn đi đền Phù Ủng thờ danh tướng Phạm Ngũ Lão trong một ngày từ Hà Nội, xe máy là cách chủ động nhất: không phụ thuộc giờ xe khách, rẽ vào đường làng dễ, dừng chỗ nào tùy mình. Cái khó nằm ở ba chỗ: chạy quốc lộ 5 đông xe tải, tìm đúng điểm rẽ về Ân Thi, và gửi xe khi đền vào mùa hội tháng Giêng. Bài này đi lần lượt từng chỗ, theo đúng kiểu tôi vẫn dặn khách trước khi giao xe.
Đền Phù Ủng ở đâu và vì sao người ta về đây
Đền nằm ở thôn Phù Ủng, trước thuộc xã Phù Ủng, huyện Ân Thi, sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính được ghi là xã Phạm Ngũ Lão, tỉnh Hưng Yên. Khi tìm trên bản đồ, gõ “đền Phù Ủng” là ra đúng điểm, đừng dựa vào tên xã cũ hay mới.
Đây là quê của Phạm Ngũ Lão, danh tướng thời Trần, con rể của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Người đi lễ nhắc nhiều nhất giai thoại chàng trai ngồi đan sọt bên đường, mải nghĩ việc nước đến mức bị lính dẹp đường dùng giáo đâm vào đùi vẫn không hay. Bài thơ “Thuật hoài” của ông cũng là bài nhiều người từng học thuộc từ thời đi học.
Quanh làng còn có lăng thân phụ ông và nơi thờ con gái ông là công chúa Tĩnh Huệ. Đến nơi, hỏi người trông đền để đi thắp hương theo thứ tự hợp lẽ thay vì đi lòng vòng.
Đi đền Phù Ủng: cách Hà Nội bao xa, đi đường nào
Đền Phù Ủng cách Hà Nội khoảng 45 đến 60 km tùy điểm xuất phát trong nội thành, mỗi chiều chạy xe máy thong thả mất chừng một tiếng rưỡi đến hai tiếng nếu không kẹt. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, nên khách nhận xe ở đây ra quốc lộ 5 rất gần: theo Nguyễn Văn Cừ, sang Nguyễn Văn Linh rồi đi thẳng hướng Hải Phòng.
Mở ứng dụng bản đồ thì chọn chế độ xe máy. Ở chế độ ô tô, bản đồ có thể gợi ý cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, tuyến xe máy không được đi. Đổ đầy xăng trước khi rời Gia Lâm cho yên tâm.
Chạy quốc lộ 5 và rẽ về Ân Thi
Quốc lộ 5 qua khu vực Như Quỳnh, Phố Nối có nhiều xe container, xe tải ra vào khu công nghiệp. Đi làn bên phải, giữ khoảng cách, không len vào giữa hai xe tải và không đứng sát đuôi xe lớn ở chỗ đèn đỏ vì đó là điểm mù của tài xế.
Điểm rẽ khỏi quốc lộ 5 tùy tuyến bản đồ chọn: có tuyến rẽ ở khu vực Phố Nối rồi đi xuôi về phía nam, có tuyến đi tiếp thêm một đoạn mới rẽ. Xem trước ở nhà và đánh dấu điểm rẽ. Gần tới chỗ rẽ thì giảm tốc, bật xi nhan sớm, tuyệt đối không quay đầu đột ngột giữa quốc lộ nếu lỡ đi quá; chạy tiếp tới điểm quay đầu hợp lệ.
Chạy đường làng, đường đồng ở Ân Thi
Rời quốc lộ, đường về đền là đường tỉnh, đường liên xã rồi đường làng, đi qua những cánh đồng lúa đặc trưng của vùng đồng bằng. Đường đẹp nhưng có mấy thứ cần để ý:
- Mặt đường hẹp, nhiều đoạn chạy dọc bờ kênh, gặp xe ngược chiều thì giảm tốc và nhường nhau.
- Mùa gặt có rơm, thóc phơi trên đường, máy gặt và xe chở lúa đi chậm chiếm gần hết mặt đường.
- Trẻ con, xe đạp và chó có thể chạy ra từ ngõ bất cứ lúc nào, nhất là giờ tan học.
- Sâu trong làng ít cây xăng, nên đổ xăng từ trên quốc lộ.
Không chắc lối thì hỏi người dân “đền Phù Ủng đi lối nào”, nhanh hơn dò bản đồ khi sóng yếu. Ngày thường làng khá yên, chạy chậm vừa phải là đủ an toàn.
Lễ hội đền Phù Ủng tháng Giêng: giờ đi và gửi xe
Lễ hội đền Phù Ủng thường diễn ra khoảng ngày 11 đến 13 tháng Giêng âm lịch, có lễ dâng hương tưởng niệm ngày Phạm Ngũ Lão ra quân và nghi thức rước công chúa Tĩnh Huệ. Lịch cụ thể từng năm có thể thay đổi, nên xem thông báo của địa phương trước khi đi.
Ngày khai hội người về rất đông, đường làng vào đền chật. Vài việc giúp chuyến đi đỡ vất vả:
- Đi sớm. Tiệm mở cửa từ 09:00, nên muốn xuất phát lúc sáng sớm thì hỏi tiệm phương án nhận xe từ chiều hôm trước và cách tính tiền.
- Gửi xe ở bãi có người trông, nhận vé và chụp ảnh vé cùng biển số. Không dựng xe chắn cổng nhà dân hay lối rước.
- Khóa cổ, rút chìa, không để giấy tờ hay túi đồ lễ trong cốp quá lâu.
- Đồ lễ để trong túi kín, buộc chắc trên sàn để chân hoặc giá chở hàng; mâm lễ to thì nên mua gần đền.
- Ăn mặc kín đáo, giữ trật tự khi vào khu thờ.
Ngoài mùa hội, đền vắng hơn nhiều, hợp với người muốn tìm hiểu lịch sử nhà Trần thong thả. Người thích các di tích nhà Trần có thể dành thêm một ngày khác cho Côn Sơn, Kiếp Bạc, nơi thờ Hưng Đạo Đại Vương.
Chọn xe và một lịch trình mẫu
Đường dài, có đoạn quốc lộ, hai người chở nhau thì xe ga như Honda Vision hoặc Air Blade đi đỡ mỏi, giá thuê 200.000 đ một ngày. Đi một mình, muốn tiết kiệm xăng thì Honda Wave 150.000 đ một ngày là đủ. Xem đủ các dòng ở bảng giá thuê xe; tiền cọc, giấy tờ và việc có kèm mũ bảo hiểm hay không đều xác nhận trực tiếp khi đặt xe.
Một ngày thường có thể đi như sau:
- 09:00 nhận xe ở Long Biên, kiểm tra phanh, lốp, đèn, xi nhan.
- Khoảng giữa buổi sáng tới đền, thắp hương, đi quanh cụm di tích.
- Ăn trưa ở khu trung tâm Ân Thi hoặc quán dọc đường, nghỉ cho đỡ mỏi.
- Đầu giờ chiều quay về, nghỉ một lần giữa chặng ở cây xăng hoặc quán nước.
Nghỉ giữa chặng rất đáng làm với quãng này, giống kinh nghiệm khi đi Đền Hùng trong ngày.
Về Hà Nội trước tối và khi xe gặp sự cố
Chiều muộn, quốc lộ 5 thường đông vì giờ tan ca ở các khu công nghiệp và xe tải chạy về Hà Nội. Nên rời đền từ đầu giờ chiều để vào nội thành trước khi trời tối. Tiệm mở cửa đến 21:00, xe trả trong giờ mở cửa; nếu biết sẽ trễ hẹn, báo tiệm sớm và hỏi trực tiếp cách tính.
Xe có dấu hiệu lạ như lốp non, tiếng kêu bất thường hay đèn chập chờn thì tấp vào chỗ an toàn, gọi tiệm theo số 0942 467 674 trước khi tự sửa. Cách xử lý từng tình huống có trong bài xe thuê theo ngày trục trặc giữa đường.
Muốn so thêm các chuyến đi về trong ngày khác, xem chuyên mục thuê xe máy theo ngày hoặc trang tổng quan thuê xe máy ở Hà Nội.