Nhiều khách đến Hà Nội lái ô tô thành thạo ở nước mình, có cả sổ giấy phép lái xe quốc tế, nhưng khi mở ra mới thấy trang hạng xe chỉ đánh dấu ô tô. Trường hợp idp không có hạng xe máy, hoặc trong ví chỉ có bằng tập lái, là câu hỏi rất hay gặp. Câu trả lời ngắn: theo luật Việt Nam, những giấy này không thay được hạng mô tô. Bài này giải thích vì sao, cách tự kiểm tra giấy tờ, và cách vẫn đi chơi Hà Nội trọn vẹn mà không cầm lái.
Các bài nền về giấy tờ, chọn xe và trả xe nằm trong chuyên mục thuê xe cho khách quốc tế và trang thuê xe máy Hà Nội.
IDP không có hạng xe máy: vì sao bằng ô tô không thay được
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 chia giấy phép lái xe thành các hạng riêng. Hạng A1 dành cho mô tô hai bánh dung tích xi-lanh đến 125 cm3 hoặc động cơ điện đến 11 kW; hạng A dành cho mô tô hai bánh lớn hơn mức đó. Hạng B dành cho ô tô chở người đến tám chỗ và một số loại ô tô tải nhỏ. Mỗi hạng gắn với nhóm xe riêng, không có chỗ nào ghi rằng hạng ô tô bao gồm mô tô hai bánh.
Với khách nước ngoài, Điều 57 yêu cầu khi lái xe ở Việt Nam phải mang sổ quốc tế và bằng quốc gia được cấp phù hợp với hạng xe đang điều khiển, còn thời hạn. Chữ “phù hợp với hạng xe” là điểm mấu chốt. Sổ quốc tế theo mẫu Công ước Viên 1968 liệt kê từng hạng xe, trong đó hạng A là mô tô. Nếu ô hạng A trống và chỉ hạng B được đánh dấu, sổ đó chỉ dùng cho ô tô.
Nếu luật nước bạn cho phép người có bằng ô tô chạy một số loại xe hai bánh nhỏ, quyền đó chỉ có ý nghĩa ở Việt Nam khi đã thể hiện thành hạng mô tô trên bằng gốc và trên sổ quốc tế. Kinh nghiệm lái ô tô lâu năm cũng không bù được: xe máy giữ thăng bằng, phanh và vào cua khác hẳn, nhất là giữa dòng xe dày ở Hà Nội.
Bằng tập lái và giấy tạm thời
Bằng tập lái ở nhiều nước là giấy cấp cho người đang học, thường kèm điều kiện như phải có người có bằng đi cùng hoặc gắn biển báo người tập. Đó chưa phải bằng lái đầy đủ. Khoản 6 Điều 57 liệt kê các nhóm giấy phép có giá trị ở Việt Nam: bằng do Việt Nam cấp, sổ quốc tế kèm bằng quốc gia của nước thành viên Công ước Viên, và giấy phép của nước có điều ước công nhận lẫn nhau với Việt Nam. Không nhóm nào dành cho bằng tập lái.
Ngay với người học lái ô tô ở Việt Nam, luật cũng chỉ cho thực hành trên xe tập lái, có giáo viên dạy lái hoặc sát hạch viên bảo trợ tay lái. Vì vậy, hãy coi bằng tập lái của bạn là không đủ để tự chạy xe máy trên đường phố ở đây.
Thêm một điểm: Công ước Viên quy định sổ quốc tế chỉ cấp cho người có bằng quốc gia đáp ứng các điều kiện tối thiểu của công ước, nên người chỉ có bằng tập lái thường không có sổ quốc tế hợp lệ để mang theo.
Giấy tạm thời khi đang chờ đổi hoặc cấp lại bằng là trường hợp khó đoán hơn. Giá trị của nó tùy quy định nước cấp. Nếu giấy không ghi rõ hạng mô tô và thời hạn, đừng dựa vào nó; hãy hỏi cơ quan cấp ở nước bạn trước chuyến đi.
Tự kiểm tra giấy tờ trong năm phút
Đặt bằng gốc và sổ quốc tế lên bàn, trả lời lần lượt:
- Bằng gốc có hạng mô tô không, hay chỉ có hạng ô tô?
- Bằng gốc là bằng đầy đủ hay bằng tập lái, giấy tạm thời?
- Sổ quốc tế có dẫn chiếu Công ước Viên năm 1968 không?
- Ô hạng A trong sổ có được đánh dấu hoặc đóng dấu không?
- Cả sổ lẫn bằng gốc còn hạn trong suốt thời gian bạn định thuê xe không?
Chỉ khi cả năm câu đều ổn, bạn mới nên tính tới chuyện tự lái. Bài giấy phép lái xe quốc tế và giấy phép công nhận tại Việt Nam nói kỹ hơn về các nhóm giấy phép, còn bảng hạng xe có trong bài các hạng bằng lái xe máy tại Việt Nam.
Chưa có hạng mô tô: đi lại ở Hà Nội thế nào
Không cầm lái không có nghĩa là bỏ lỡ Hà Nội. Vài cách thực tế:
- Xe công nghệ hai bánh hoặc bốn bánh. Đặt qua ứng dụng, thường thấy giá trước khi xác nhận chuyến. Ngồi sau tài xế xe máy từ phố cổ Hoàn Kiếm sang Long Biên qua cầu Chương Dương vẫn cho bạn cảm giác hòa vào dòng xe mà không phải lo giấy tờ.
- Taxi cho các chặng dài như ra sân bay Nội Bài, lên khu Cầu Giấy hay vòng quanh Hồ Tây buổi tối, nhất là khi trời mưa.
- Đi bộ trong phố cổ và quanh hồ Hoàn Kiếm, nơi đường nhỏ, đông và dừng đỗ khó.
- Đi theo nhóm. Nếu bạn đi cùng người có bằng đúng hạng mô tô, người đó lái và bạn ngồi sau. Mỗi người lái phải tự có giấy tờ của mình; đừng mượn bằng của người khác.
Nếu bạn định ở lại lâu hoặc quay lại Việt Nam, cách gọn nhất là bổ sung hạng mô tô ở nước mình rồi xin sổ quốc tế mẫu 1968 trước chuyến sau. Người ở dài hạn có thẻ tạm trú nên hỏi cơ quan có thẩm quyền về thủ tục cấp hoặc đổi bằng tại Việt Nam.
Khi hỏi cửa hàng thuê xe
Trước khi đặt, hãy gửi ảnh bằng gốc và trang hạng xe trong sổ quốc tế cho cửa hàng xem. Cửa hàng có thể yêu cầu xuất trình bằng khi nhận xe; yêu cầu cụ thể thì xác nhận trực tiếp. Nếu giấy tờ chỉ có hạng ô tô, cửa hàng sẽ nói thẳng để bạn đổi kế hoạch sớm. Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00 hằng ngày. Với xe 50cc hoặc xe điện, hãy kiểm tra quy định hiện hành và hỏi tiệm, đừng mặc định là không cần giấy tờ. Đọc thêm góc hỏi đáp trong bài khách quốc tế không có GPLX Việt Nam thuê xe được không.
Ghi chú về nguồn quy định
Nội dung trên là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Bài chỉ tóm tắt những điều đọc được trong văn bản gốc, không thay thế ý kiến của cơ quan có thẩm quyền. Văn bản chính thức: Luật số 36/2024/QH15 trên Công báo Chính phủ, gồm Điều 56 và Điều 57 về điều kiện người lái và giấy phép lái xe.
Tóm lại
Bằng chỉ có hạng ô tô, bằng tập lái hay sổ quốc tế thiếu hạng A đều không thay được hạng mô tô khi chạy xe máy ở Việt Nam. Chuyến này, hãy để tài xế cầm lái và dành sức khám phá thành phố. Xem thêm các bài trong chuyên mục khách quốc tế thuê xe hoặc quay về trang thuê xe máy Hà Nội.