Đi chơi theo cặp hay theo nhóm, chuyện cho người khác lái xe thuê thường xảy ra rất tự nhiên: bạn mỏi tay sau một buổi chạy ra Sóc Sơn, người đi cùng bảo để mình cầm lái đoạn về. Rồi đúng đoạn đó xe va quẹt ở vòng xuyến, hoặc đổ trên con dốc lên đê. Lúc này câu hỏi không còn là có nên cho mượn hay không, mà là phải báo gì với cửa hàng, báo thế nào cho đúng sự thật mà không làm mọi việc rối thêm.
Bài này dành cho tình huống đã xảy ra rồi. Nếu bạn đang cân nhắc trước khi giao chìa khóa, phần chuẩn bị đã có trong bài cho người khác mượn xe máy đang thuê theo tháng và bài hợp đồng cần nói rõ gì khi cho người khác sử dụng xe thuê.
Trước khi gọi cửa hàng: an toàn người là việc đầu tiên
Dù ai đang cầm lái, thứ tự ưu tiên không đổi. Dựng xe vào lề, bật đèn cảnh báo nếu xe có, kiểm tra người lái, người ngồi sau và người bên kia. Có ai đau đầu, chóng mặt, chảy máu hay không đứng dậy được thì gọi cấp cứu trước, mọi chuyện về xe để sau.
Nếu có va chạm với người hoặc phương tiện khác, đừng để người đi cùng vội rời đi chỉ vì lo mình không phải người thuê. Rời hiện trường khi có người bị thương là chuyện nghiêm trọng hơn nhiều so với việc giải thích ai đang lái. Cách ghi lại hiện trường bằng ảnh và video đã có hướng dẫn chi tiết trong bài chụp ảnh và quay video khi xe thuê gặp sự cố.
Lỡ cho người khác lái xe thuê: những thông tin cần báo ngay
Khi đã an toàn, người đứng tên hợp đồng nên là người gọi hoặc nhắn cho cửa hàng, vì cửa hàng giao xe cho bạn và sẽ hỏi bạn. Hãy chuẩn bị sẵn mấy ý sau để cuộc gọi ngắn và rõ. Hai ý đầu là về người lái:
- Ai đang cầm lái lúc xảy ra sự cố. Nói thẳng là người đi cùng, kèm họ tên. Đây là ý quan trọng nhất và cũng là ý nhiều người muốn lướt qua.
- Người đó có giấy phép lái xe phù hợp với loại xe hay không. Xe số, xe ga phân khối thông thường đòi hỏi giấy phép phù hợp; người nước ngoài còn phải xem giấy phép của họ có được công nhận ở Việt Nam hay không. Nói đúng tình trạng, kể cả khi câu trả lời không dễ nghe.
Ba ý tiếp theo là về sự việc:
- Chuyện gì đã xảy ra, ở đâu, lúc mấy giờ. Ví dụ: tự đổ khi lên dốc đê Long Biên, hay va với một xe khác ở nút giao Nguyễn Văn Cừ.
- Tình trạng người và xe. Có ai bị thương không, xe còn nổ máy được không, hỏng phần nào nhìn thấy được.
- Có bên thứ ba hoặc lực lượng chức năng tham gia không. Có lập biên bản, có giữ giấy tờ nào không.
Không cần kể dài. Cửa hàng cần bức tranh đúng để biết bước tiếp: cho bạn chạy xe về, chỉ chỗ sửa, hay hẹn kiểm tra tại tiệm.
Vì sao không nên nói rằng chính mình đang lái
Phản xạ hay gặp nhất là người đứng tên nhận luôn mình là người lái, cho gọn chuyện. Cách đó thường làm mọi thứ khó hơn.
- Câu chuyện sẽ không khớp. Người chứng kiến, bên va chạm hay biên bản nếu có đều cho thấy ai thật sự đang cầm lái. Một chi tiết lệch là toàn bộ lời kể mất giá trị.
- Vấn đề giấy phép không biến mất. Nếu người lái thật không có giấy phép phù hợp, việc giấu đi không làm điều đó thay đổi, chỉ khiến bạn đứng ra nhận một lời khai sai.
- Bảo hiểm và trao đổi về sau dựa trên sự thật. Bất kỳ khoản chi trả hay thỏa thuận nào cũng xét theo việc ai lái và trong điều kiện gì. Thông tin sai ngay từ đầu dễ khiến bạn mất cơ hội được xem xét một cách công bằng.
- Lòng tin với cửa hàng. Cửa hàng thường dễ cùng bạn tìm cách xử lý khi bạn nói thật ngay, hơn là khi họ phát hiện ra sau.
Trách nhiệm và chi phí: hỏi cửa hàng, đừng tự đoán
Đây là phần dễ sinh tranh cãi nhất, nên cũng là phần không nên đoán. Ai chịu chi phí sửa xe, phần nào người thuê chịu, có tính thêm gì cho những ngày xe phải nằm xưởng hay không, những điều đó phụ thuộc vào hợp đồng bạn đã ký và cách cửa hàng xử lý từng trường hợp. Bài viết này không thay được điều khoản của cửa hàng.
Thông thường, cửa hàng làm việc với người đứng tên hợp đồng, vì đó là người họ đã giao xe. Việc bạn và người đi cùng chia nhau chi phí thế nào là chuyện giữa hai người, nên thỏa thuận riêng và rõ ràng. Một vài câu nên hỏi thẳng:
- Hợp đồng có nói gì về việc người khác điều khiển xe không.
- Xe nên đưa về tiệm kiểm tra hay sửa tại chỗ, và ai quyết định nơi sửa.
- Chi phí sẽ được báo trước khi sửa hay sau khi kiểm tra.
- Những giấy tờ, hóa đơn hay ảnh nào bạn cần giữ lại.
Xin cửa hàng xác nhận lại các điểm đã thống nhất bằng tin nhắn, và giữ biên nhận nếu có giao nhận giấy tờ hay tiền. Nếu sự cố liên quan đến bảo hiểm, đọc thêm phần tai nạn với xe thuê, bảo hiểm lo phần nào rồi hỏi lại cửa hàng cho đúng trường hợp của bạn.
Sau sự cố: ai lái tiếp và trả xe thế nào
Đừng để người vừa gặp sự cố tiếp tục lái về khi còn run tay, và tuyệt đối không giao lại xe nếu người đó không có giấy phép phù hợp. Trước khi nổ máy, kiểm tra nhanh phanh, tay lái, đèn và lốp. Xe có dấu hiệu lệch tay lái, phanh bất thường hay rò dầu thì báo cửa hàng và chờ hướng dẫn, đừng cố chạy qua cầu Chương Dương hay cầu Vĩnh Tuy về Long Biên giữa giờ đông.
Tiệm Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa từ 09:00 đến 21:00. Nếu sự cố xảy ra muộn, nhắn trước để hẹn giờ mang xe tới kiểm tra trong giờ mở cửa. Khi trả xe, người đứng tên nên có mặt, kể lại đúng như đã báo, cùng cửa hàng xem lại xe và chốt bằng tin nhắn những gì đã thống nhất.
Để lần sau không rơi vào thế khó
Từ chuyến này, có ba thói quen đáng giữ. Một, trước khi đổi người cầm lái, hỏi cửa hàng xem có được không và người lái cần điều kiện gì. Hai, chỉ giao xe cho người có giấy phép phù hợp với đúng loại xe, đang tỉnh táo và đã quen xe. Ba, khi có chuyện, báo ngay và báo thật, kể cả phần mình không muốn nói.
Các tình huống khác khi đang thuê xe như hỏng giữa đường, mất xe hay va chạm nhẹ được gom ở mục sự cố khi thuê xe, còn mọi điều cần biết về thủ tục, giá và nhận trả xe nằm trong chuyên mục thuê xe.