Một câu hỏi rất đời và rất ít được nói tới: người cận thị đi xe máy thì thế nào? Vấn đề không chỉ nằm ở việc nhớ mang kính, mà ở cả chuỗi chi tiết quanh nó: kính bẩn bởi bụi đường, kính mũ bảo hiểm thêm một lớp khúc xạ, mưa nhỏ giọt trên hai lớp kính, và những buổi chiều mỏi mắt khi độ nhìn giảm rõ rệt. Bài viết này nói về các trải nghiệm thực tế của người cận thị khi đi xe máy ở Hà Nội, theo tinh thần thận trọng chứ không thay lời khuyên của bác sĩ mắt.
Nhìn rõ là điều kiện tiên quyết
Điểm mấu chốt cần nói thẳng: nếu mắt bạn ở tình trạng cần kính mà chưa đeo, hoặc kính đã không còn đúng độ, việc lên xe là một quyết định mạo hiểm với chính mình và người xung quanh. Biển báo, vạch kẻ, người đi bộ từ xa và các xe rẽ bất ngờ, tất cả đều phụ thuộc vào việc bạn nhìn thấy chúng kịp thời. Không ai khác có thể xác định giúp bạn ngưỡng nhìn đủ an toàn, nhưng một phép thử đời thường hữu ích: nếu bạn phải nheo mắt để đọc biển số xe phía trước ở khoảng cách quen thuộc, đó là tín hiệu đáng để kiểm tra lại mắt và kính. Mắt mệt cuối ngày cũng làm giảm độ nhìn, nên hãy biết các khung giờ mắt mình yếu nhất và đi chậm hơn ở các khung giờ đó.
Hai lớp kính: kính mắt và kính mũ
Người cận thị đội mũ có kính che mặt đứng trước một bài toán kép: hai lớp kính nghĩa là hai bề mặt dễ ngưng hơi nước và hai lớp khúc xạ. Vào các buổi sớm lạnh hoặc khi vừa ra khỏi phòng máy lạnh, hơi nước dễ đọng trên một trong hai lớp, làm mờ đột ngột. Các cách giảm hiện tượng: hé kính mũ một chút nếu loại cho phép, lau mặt trong kính mũ bằng dung dịch chống mờ hoặc xà phòng loãng rồi lau khô, và cho kính mũ cùng nhiệt độ môi trường trước khi lên đường. Nếu kính mũ trầy nhiều, hãy hỏi nơi cho thuê mũ khác hoặc dùng mũ của mình nếu có, vì lớp trầy cộng độ cận là công thức giảm tầm nhìn trầm trọng.
Giữ kính mắt sạch trên đường
Bụi đường Hà Nội bám kính rất nhanh, và kính bẩn làm mọi nguồn sáng ban đêm tóa thành quầng, tăng nguy hiểm gấp nhiều lần so với ban ngày. Hãy giữ một khăn lau kính mềm sạch trong cốp, loại vải chuyên dụng thay vì góc áo, và lau theo chiều tròn nhẹ với chút nước nếu kính quá bẩn, vì lau khô trên lớp bụi cát chính là cách tạo vết trầy. Với các chuyến dài, mang theo lọ nước rửa kính nhỏ dạng xịt. Thói quen lau kính trước mỗi buổi đi tối đáng giá hơn bất kỳ phụ kiện nào, vì nó tác động trực tiếp vào thứ quan trọng nhất khi lái: khả năng nhìn thấy.
Kính áp tròng, kính râm cận và các lựa chọn
Mỗi loại kính có cách hành xử riêng trên xe. Kính áp tròng tiện nhưng mắt dễ khô trong gió, cần nhỏ mắt thường xuyên và cẩn thận với bụi; nếu áp tròng rơi giữa đường, khả năng đi tiếp gần như bằng không, nên kính gọng dự phòng trong cốp là một ý đáng cân nhắc. Kính râm cận hoặc kính đổi màu giúp buổi nắng gắt, nhưng nhớ rằng kính đổi màu về tối không nhanh bằng khi vào hầm hoặc khu râm. Dù chọn loại nào, nguyên tắc chung vẫn là: một phương án dự phòng trong cốp, và không bao giờ đi với kính nứt hoặc ống kính lỏng lẻo, vì một cú xóc đủ làm nó rơi đúng lúc cần nhất.
Mưa và các giọt nước trên kính
Mưa là kẻ thù lớn nhất của người cận thị đi xe: giọt nước trên kính mắt làm mọi thứ nhòe, và lau bằng tay ướt chỉ bôi bụi thành vệt. Chiến lược thực tế gồm ba lớp: kính mũ che phần lớn nước tạt, một lớp phủ chống thấm trên kính mắt giúp giọt cuộn trôi thay vì dính, và khăn sợi mềm trong cốp cho các lần lau thực sự cần. Khi mưa quá to và kính đã ướt nặng, cách an toàn nhất vẫn là dừng ở chỗ có mái chờ mưa dịu, vì đi trong tình trạng nhìn qua màn nhòe là đánh đổi không đáng giữa vài phút và an toàn của cả chặng.
Ban đêm: ánh sáng, quầng sáng và đèn pha ngược chiều
Với người cận thị, ban đêm trên đường là bài thử thách riêng: đèn pha xe ngược chiều tóa thành quầng trên kính bẩn, biển quảng cáo sáng chói, và các đoạn đèn đường thưa tạo các vùng tối đột ngột. Các biện pháp giảm khó chịu: giữ kính thật sạch, né nhìn trực diện vào đèn pha mà nhìn về lề đường bên phải của mình, giảm tốc ở các đoạn đèn thưa, và tránh các loại kính màu khi đi đêm vì chúng làm giảm độ sáng tổng. Nếu mắt bạn mỏi nhanh về đêm, hãy thu hẹp các chặng đêm trong lịch trình và ưu tiên đi các tuyến đèn đầy đủ.
Khi mắt mỏi giữa chặng
Mỏi mắt trên xe có biểu hiện rõ: phải nheo nhiều, các vệt nhòe lấn cấn, nhức quanh thái dương, hoặc chớp mắt nhiều hơn bình thường. Khi các dấu hiệu này xuất hiện giữa chặng, hãy dừng ở chỗ an toàn, nhắm mắt nghỉ một hai phút, nhỏ nước mắt nhân tạo nếu hay dùng, và uống chút nước. Nếu sau nghỉ mà mắt vẫn mỏi rõ, cân nhắc kết thúc chặng hoặc đổi người lái nếu có người cùng đi. Cưỡng đi tiếp trong trạng thái nhìn không rõ là quyết định mà về sau không ai giải thích được vì sao mình đã làm.
Kiểm tra mắt định kỳ và cập nhật kính
Độ cận thay đổi âm thầm theo thời gian, và nhiều người đi xe hàng ngày bằng chiếc kính đã cũ vài năm. Kiểm tra mắt định kỳ và cập nhật kính đúng độ là việc làm cho sức khỏe chung, nhưng với người đi xe hàng ngày, nó còn là việc làm an toàn trực tiếp. Một số cửa hàng kính ở Hà Nội đo mắt nhanh, song với các thay đổi lớn hoặc các vấn đề về mắt khác thường, việc khám tại cơ sở chuyên khoa mắt là lựa chọn đúng. Bài viết này không thay thế lời khuyên y tế, các quyết định về mắt và kính của bạn nên dựa trên kiểm tra thực tế với người có chuyên môn.
Một chiếc mũ bảo hiểm quan tâm tới người đeo kính
Không phải mũ bảo hiểm nào cũng thân thiện với kính gọng: các loại viền tai dày có thể đè vào càng kính gây đau sau chặng dài, và các loại kính mũ chật cứng có thể chạm ống kính khi va nhẹ. Khi chọn mũ, hãy đội thử cùng kính mắt mình hay đeo, kiểm tra khoảng hở hai bên thái dương, và thử cúi nghiêng đầu xem kính có xê dịch không. Với xe thuê, hãy hỏi nơi cho thuê các mũ họ có và chọn chiếc vừa nhất với cả đầu và kính của mình. Sự thoải mái của khuôn mặt trên xe tưởng là chuyện nhỏ, nhưng sau một tiếng đồng hồ, mọi điểm ép đều thành điểm mỏi, và điểm mỏi thành sự phân tâm.
Đi dưới mưa nhỏ và các lớp kính ẩm mờ
Mưa bụi, loại mưa nhỏ lất phất của Hà Nội, có một cách hành xử khó chịu riêng với người đeo kính: giọt quá bé để trôi đi, vừa đủ để phủ một lớp mờ đều trên ống kính. Trong các trận mưa bụi, kính mũ hạ xuống che phần lớn, nhưng phần kính mắt vẫn nhận thêm lớp ẩm từ hơi thở ngược lên trong không gian kín giữa mũ và mặt. Cách giảm là điều chỉnh kính mũ mở một khe hở phía dưới cho khí lưu thông, thở bằng mũi hướng xuống, và thỉnh thoảng lau nhẹ bằng khăn sợi mềm để sẵn trong túi áo ngực, chỗ lấy nhanh nhất. Nếu lớp mờ đã đến mức phải đoán đường, đó là lúc dừng, không phải lúc tăng tốc cho qua nhanh đoạn mưa.
Kết lại
Người cận thị hoàn toàn có thể đi xe máy an toàn, với điều kiện nhìn rõ là ưu tiên số một: kính đúng độ và sạch, mũ vừa với kính, biết chậm lại khi mắt mỏi, và không cố đi trong mưa hoặc đêm khi nhìn không đủ rõ. Nếu bạn cần tư vấn thêm về các mũ bảo hiểm phù hợp người đeo kính trong các dòng xe cho thuê, liên hệ Nguyễn Tú qua trang liên hệ. Đọc thêm bài kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội và các bài kinh nghiệm khác để có góc nhìn toàn diện hơn. Mắt là hệ thống cảm biến duy nhất của người lái, đáng được chăm sóc hơn bất kỳ bộ phận nào trên chiếc xe.