Phản xạ tự nhiên của hầu hết người đi xe máy khi thấy nguy hiểm là bóp phanh. Phần lớn trường hợp, đó là phản xạ đúng. Nhưng có những tình huống mà phanh chết giữa đường lại đặt bạn vào đúng chỗ bị húc, và tăng ga thoát hiểm xe máy, dịch lên phía trước một đoạn ngắn, mới là lối ra. Bài này giải thích những tình huống đó, cách kiểm tra khoảng trống trước khi tăng ga, và những lúc tuyệt đối không được làm.
Nguyên tắc chung: luôn có một lối thoát
Tài liệu huấn luyện của tổ chức an toàn mô tô Mỹ MSF nhấn mạnh việc giữ một “vùng đệm” quanh xe và luôn biết lối thoát của mình nếu có chuyện. Lối thoát có thể là phía trước, bên phải hay bên trái, tùy tình huống. Phanh là một cách thoát; tăng ga để rời khỏi vùng nguy hiểm cũng là một cách, và MSF có nêu rằng đôi khi tăng tốc để thoát ra là lựa chọn tốt nhất.
Điều quan trọng là tăng ga chỉ hợp lý khi phía trước thật sự trống. Nó không phải cách để “đua” với xe khác.
Tăng ga thoát hiểm xe máy: hai tình huống điển hình
1. Xe phía sau sắp húc khi bạn đang dừng hoặc chạy chậm.
Bạn dừng chờ đèn đỏ, nhìn gương và thấy một chiếc xe phía sau lao tới quá nhanh, rõ ràng không kịp dừng. Nếu bạn đứng yên, cú húc sẽ đẩy bạn vào xe phía trước. Nếu bạn đã chừa sẵn một khoảng trống phía trước hoặc bên cạnh, dịch xe lên hay tạt sang một chút có thể giúp tránh hoặc giảm cú va chạm.
Để làm được điều này, bạn cần chuẩn bị từ trước:
- Khi dừng, chừa khoảng trống phía trước, không đỗ sát đuôi xe trước.
- Liếc gương thường xuyên khi đang chờ đèn, nhất là trên đường nhanh, trời mưa, hay khi phía sau là xe lớn.
- Sẵn sàng đi: với xe số như Wave, Sirius, nhiều người chờ đèn ở số 1 để có thể đi ngay; với xe ga như Vision, Air Blade, Click, tay đặt sẵn trên tay ga, chân đã sẵn sàng nhấc lên.
2. Ô tô ép sang làn của bạn.
Bạn đang đi song song cạnh một chiếc ô tô thì nó bật xi nhan muộn, hoặc không bật, và bắt đầu lấn sang. Nếu bạn ở ngang thân xe, đặc biệt là cạnh đuôi xe, bạn có thể đang nằm trong điểm mù của người lái. Lúc này có hai lựa chọn: phanh để lùi lại sau xe, hoặc tăng ga vượt lên khỏi vùng điểm mù, tùy bạn đang ở đâu so với chiếc xe và phía trước có trống hay không. Nếu đầu xe bạn đã ngang đầu ô tô và phía trước thông thoáng, dịch lên thường nhanh hơn. Nếu bạn đang ngang đuôi xe, phanh để lùi lại thường an toàn hơn.
Tình huống tương tự với xe tải có ở bài xe tải chiếu đèn chuyển làn ngay trước mặt: phản xạ.
Kiểm tra khoảng trống trước khi tăng ga
Trước khi vặn ga, cần trả lời ba câu hỏi trong tích tắc:
- Phía trước có trống không? Không có người đi bộ, không có xe đang dừng, không phải đèn đỏ.
- Bên định dịch sang có xe không? Liếc gương hoặc qua vai nếu có thời gian.
- Mặt đường có bám không? Trên đường ướt, cát sỏi, vạch sơn, vặn ga mạnh đột ngột có thể làm bánh sau trượt.
Nếu một trong ba câu trả lời là “không chắc”, đừng tăng ga. Phanh thẳng, giữ xe đứng thẳng và chấp nhận phương án ít rủi ro hơn. Cách phanh khi xe phía trước dừng đột ngột có ở bài xe phía trước phanh gấp mình phản ứng ra sao.
Những lúc tuyệt đối không tăng ga
- Đèn đỏ phía trước. Tăng ga để thoát rồi lao qua vạch dừng khi đèn đỏ là vi phạm; Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, Điều 11, yêu cầu chấp hành báo hiệu đường bộ.
- Có người đi bộ hoặc khu đông người. Luật yêu cầu giảm tốc ở nơi có người đi bộ qua đường, trường học, chợ, bến xe (Điều 12).
- Đã ở gần tốc độ tối đa. Thoát hiểm không phải lý do để vượt quá tốc độ cho phép.
- Dòng xe dày đặc, không có khoảng trống thật. Lúc đó tăng ga chỉ chuyển nguy hiểm sang phía trước.
Luật cũng yêu cầu khi chuyển làn phải có tín hiệu và quan sát (Điều 13). Trong tình huống khẩn cấp, bạn có thể không kịp bật xi nhan, nhưng hãy cố quan sát trước khi dịch sang, và sau đó trở lại làn của mình.
Thói quen phòng ngừa quan trọng hơn kỹ năng thoát hiểm
Tốt nhất là ít phải dùng đến tăng ga thoát hiểm. Ba thói quen giúp điều đó:
- Không đi song song lâu cạnh ô tô, xe tải. Hoặc vượt qua, hoặc lùi lại để người lái nhìn thấy bạn trong gương.
- Giữ khoảng cách với xe phía trước, như bài giữ khoảng cách an toàn khi đi xe máy hướng dẫn.
- Chuyển làn đúng cách, với gương, xi nhan và liếc qua vai, như bài chuyển làn đúng cách trên đường nhiều làn xe máy.
Nếu bạn thuê xe lạ tay, hãy dành vài phút ở đoạn đường vắng để làm quen độ bốc của tay ga trước khi vào phố đông; xe ga phản ứng khác xe số, và cảm giác tay ga quen thuộc giúp bạn xử lý chính xác hơn khi cần.
Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00 tất cả các ngày trong tuần, điện thoại và Zalo 0942 467 674. Trên bảng giá, Honda Wave và Honda Click có giá ngày 150.000 đồng, Honda Vision và Honda Air Blade có giá ngày 200.000 đồng; tiền cọc tùy dòng xe và được xác nhận trực tiếp khi đặt.
Các bài khác về kỹ năng lái có ở mục kỹ năng lái cơ bản, còn mẹo đi đường nói chung ở chuyên mục kỹ năng.