Những ngày mùa đông Hà Nội xám xịt từ sáng tới chiều, hay lúc trời tối sầm trước cơn giông, nhiều người vẫn đi xe máy không bật đèn vì nghĩ đang là ban ngày. Thực ra bật đèn xe máy khi trời âm u không chỉ để bạn nhìn đường, mà quan trọng hơn là để người khác nhìn thấy bạn. Bài này giải thích luật quy định thế nào, vì sao nên bật đèn cốt sớm và cách kiểm tra đèn hậu, xi nhan trước khi đi.
Bật đèn xe máy khi trời âm u: luật nói gì
Điều 20 khoản 1 của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định người lái xe phải bật đèn chiếu sáng phía trước “trong thời gian từ 18 giờ ngày hôm trước đến 06 giờ ngày hôm sau hoặc khi có sương mù, khói, bụi, trời mưa, thời tiết xấu làm hạn chế tầm nhìn”. Theo báo Luật sư Việt Nam, khung giờ này dài hơn quy định cũ từ 19 giờ tới 5 giờ, và áp dụng từ ngày 1/1/2025.
Luật không đưa ra ngưỡng độ sáng hay số mét tầm nhìn cụ thể, nên trời âm u có thuộc “thời tiết xấu làm hạn chế tầm nhìn” hay không phụ thuộc vào việc tầm nhìn có thực sự giảm hay không. Không bật đèn trong những trường hợp trên có mức phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, Điều 7 khoản 1 điểm g; nếu gây tai nạn, có mức phạt nặng hơn theo Điều 7 khoản 10 điểm b. Luật không bắt buộc bật đèn ban ngày khi trời quang; nhiều xe máy bán ở Việt Nam có đèn luôn sáng là do nhà sản xuất thiết kế.
Đi xe máy ban ngày có bật đèn: vì sao nên
Trong nhiều vụ va chạm giữa ô tô và xe máy, người lái ô tô nói rằng họ đã không nhìn thấy xe máy. Theo Viện Nghiên cứu an toàn giao thông Hà Lan (SWOV), xung đột giữa ô tô và xe máy chiếm khoảng một nửa số vụ làm người đi xe máy bị thương hoặc tử vong. Sổ tay mô tô của Bộ Giao thông bang Ontario, Canada, nhắc người lái đừng bao giờ cho rằng người khác đã thấy mình, và phần lớn va chạm xảy ra ở nút giao.
Đi xe máy ban ngày có bật đèn giúp được nhiều hay ít? Năm 1992, Malaysia vận động rồi ban hành quy định bật đèn khi chạy xe máy cả ban ngày. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Accident Analysis & Prevention năm 1996 ước tính số vụ va chạm liên quan tới việc khó nhìn thấy xe máy ở hai địa phương Seremban và Shah Alam giảm khoảng 29%. Đó là ước tính cho hai địa phương, không phải con số chung cho mọi nơi. Luật Giao thông của Anh cũng viết bật đèn cốt ngay cả khi trời sáng có thể giúp xe máy dễ được thấy hơn, và khuyên bật đèn cốt khi trời âm u ban ngày.
Trời tối sầm đi xe bật đèn: những lúc nên bật ngay
- Trước cơn giông: khi trời tối sầm nhanh, gió giật và nhiệt độ hạ đột ngột, hãy bật đèn cốt ngay, đừng đợi mưa.
- Mùa nồm, mưa phùn: theo báo Nhân Dân và VnExpress, những ngày mưa phùn, sương mù ở Hà Nội, độ ẩm trên 90%, có lúc tầm nhìn trên một số tuyến đường chỉ khoảng 50 m.
- Khi có bão, gió lớn: trước bão Yagi năm 2024, Công an Hà Nội khuyên chủ động bật đèn để nhìn rõ đường và báo hiệu cho xe đi ngược chiều.
- Trong hầm chui: không dùng đèn chiếu gần trong hầm có mức phạt theo Điều 7 khoản 3 điểm h.
Hãy dùng đèn chiếu gần. Luật yêu cầu chuyển sang đèn chiếu gần khi gặp xe ngược chiều, gặp người đi bộ qua đường, khi đi trong khu đô thị có đèn đường và khi chuyển hướng ở nút giao; dùng đèn chiếu xa sai trường hợp có mức phạt theo Điều 7 khoản 1 điểm h. Đèn khẩn cấp không thay được đèn chiếu sáng; xem bài bật đèn khẩn cấp trên xe máy khi nào là đúng luật. Đường và tầm nhìn ngày nồm có ở bài chạy xe máy ngày nồm Hà Nội.
Kiểm tra đèn trước khi đi
Sổ tay Ontario khuyên kiểm tra trước mỗi chuyến: đèn trước màu trắng, đèn hậu màu đỏ, có đèn soi biển số, và giữ đèn sạch. Luật Giao thông của Anh cũng nhắc giữ đèn sạch và biển số rõ ràng, dễ đọc. Với xe máy:
- Bật khóa điện, thử đèn cốt và đèn pha, nhìn xem đèn có sáng đều không.
- Bóp phanh trước, phanh sau để thử đèn phanh; thử xi nhan hai bên.
- Lau mặt đèn nếu bám bụi, bùn.
- Không để áo mưa che đèn, xi nhan; Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia và cảnh sát giao thông Hà Nội đều khuyên điều này.
- Mặc áo sáng màu, áo mưa có dải phản quang, vì đồ tối màu rất khó thấy trong trời âm u.
Đèn không sáng thì kiểm tra theo bài đèn pha xe máy không sáng ban đêm: kiểm tra nhanh; mặc áo mưa không che đèn có ở bài áo mưa trùm che đèn hậu, xi nhan và biển số.
Câu hỏi thường gặp
Trời âm u ban ngày có bắt buộc bật đèn xe máy không?
Luật yêu cầu bật đèn khi thời tiết xấu làm hạn chế tầm nhìn; nếu trời âm u làm tầm nhìn giảm, bạn phải bật đèn.
Khung giờ bắt buộc bật đèn xe máy hiện nay là mấy giờ?
Từ 18 giờ tới 6 giờ sáng hôm sau, theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, áp dụng từ ngày 1/1/2025.
Nên bật đèn pha hay đèn cốt khi trời âm u?
Đèn cốt, tức đèn chiếu gần; đèn pha dễ làm chói người đi ngược chiều và phải chuyển sang đèn cốt khi gặp xe ngược chiều.
Thuê xe máy mùa đông
Khi nhận xe, thử đủ đèn cốt, đèn pha, đèn phanh và xi nhan trước khi rời cửa hàng. Trên bảng giá của Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú, Honda Vision và Honda Air Blade có giá ngày 200.000 đồng, Honda Wave và Honda Click có giá ngày 150.000 đồng; tiền cọc tùy dòng xe và được xác nhận trực tiếp khi đặt. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00 tất cả các ngày trong tuần, điện thoại và Zalo 0942 467 674.
Thêm kỹ năng đi xe khi thời tiết xấu có ở chuyên mục thời tiết và đường sá và trang kỹ năng lái xe máy.