Bạn đang chạy đều trên một con đường hai chiều không có dải phân cách, phía trước là chiếc xe khách đi ngược lại. Bỗng từ sau lưng xe khách, một chiếc ô tô con nhô ra vượt, đầu xe chĩa thẳng vào làn của bạn. Tình huống xe đối diện vượt lấn làn chỉ kéo dài vài giây, nhưng cách phản ứng trong mấy giây đó quyết định mọi thứ. Bài này đi từng bước: đọc dấu hiệu sớm, giảm tốc, nép phải, báo hiệu và chừa sẵn lối thoát.
Vì sao đường hai chiều ngoại thành hay gặp cảnh này
Ra khỏi nội đô, nhiều tuyến đường chỉ có hai làn, mỗi chiều một làn, ngăn bằng vạch sơn hoặc không có vạch. Xe tải, xe khách, máy cày, xe ba gác chở vật liệu chạy chậm, nên xe phía sau sốt ruột tìm cách vượt. Khi người vượt ước lượng sai khoảng trống, họ phải ép sang làn bạn lâu hơn dự tính.
Xe máy nhỏ và thấp, người lái ô tô đang vượt dễ không nhìn thấy bạn, hoặc thấy nhưng tin rằng bạn sẽ tự né. Vì vậy, hãy coi mình là người chủ động tránh thay vì chờ người kia nhường.
Cảnh này hay gặp nhất trên đê ven sông Hồng, đường liên xã qua làng, đoạn thẳng dài giữa cánh đồng và đường đồi có khúc cua khuất.
Dấu hiệu xe ngược chiều sắp vượt xe khác lấn làn
Né tốt nhất là né từ lúc nguy hiểm chưa thành hình. Khi thấy một xe chậm và to đi ngược chiều, hãy để ý khoảng phía sau nó, đừng chỉ nhìn vào chính chiếc xe đó.
- Có xe con, xe bán tải hoặc xe máy bám sát đuôi xe chậm, lắc qua lắc lại để nhìn đường.
- Xe phía sau bật xi nhan trái hoặc nháy pha liên tục.
- Bánh xe phía sau bắt đầu chạm hoặc lấn qua vạch giữa.
- Đoạn đường trước mặt bạn thẳng và thoáng, đúng kiểu mời gọi người khác vượt.
Chỉ cần thấy một dấu hiệu, bạn nên nhả ga sớm. Giảm tốc từ xa cho bạn thêm thời gian để xử lý nếu cú vượt thật sự xảy ra.
Gặp xe đối diện vượt lấn làn: bốn việc làm ngay
Khi chiếc xe kia đã nhô hẳn sang làn của bạn, hãy làm theo thứ tự dưới đây. Làm ngược thứ tự dễ dẫn tới mất lái.
Giảm tốc dứt khoát, không phanh giật
Nhả ga, phanh đều cả trước và sau, tăng lực từ từ. Mục tiêu là giảm tốc độ tương đối giữa hai xe, vì va chạm trực diện nguy hiểm chính ở chỗ cộng dồn tốc độ của cả hai bên. Đừng bóp phanh trước thật mạnh khi xe đang nghiêng hoặc mặt đường có cát sỏi.
Nép dần về bên phải
Vừa giảm tốc vừa ôm sát mép phải của làn, không bẻ lái gắt. Trước khi nép, liếc nhanh mép đường xem có ổ gà, cát, rơm hay mép bê tông vỡ không. Nếu lề là đất, xuống lề ở tốc độ thấp an toàn hơn nhiều so với lao xuống khi còn nhanh.
Báo hiệu để người kia thấy bạn
Nháy đèn pha liên tục và bấm còi ngắn vài lần. Mục đích không phải dằn mặt, mà để người đang vượt nhận ra có xe máy trước mặt và quyết định quay về làn hoặc phanh lại.
Chọn sẵn lối thoát
Trong lúc giảm tốc, mắt bạn tìm một chỗ có thể dừng hẳn: khoảng lề rộng, cửa ngõ, sân trước nhà ven đường hay đoạn đất bằng ven ruộng. Nếu xe kia vẫn không quay về, bạn dừng hẳn ở đó thay vì cố giữ tốc độ để lách qua.
Phản xạ sai dễ gây va chạm trực diện trên đường hai chiều
Nhiều người phản ứng theo bản năng, và chính bản năng đó gây tai nạn:
- Lách sang trái để né: người vượt thường sẽ cố quay về làn của họ, tức là về phía bên trái của bạn. Bạn cũng lách trái thì hai xe lao vào cùng một điểm.
- Tăng ga để qua cho nhanh: bạn không biết người kia có kịp quay về hay không, còn tăng tốc làm thời gian xử lý của cả hai bên ngắn lại.
- Giữ nguyên làn vì mình đúng luật: đúng luật không giúp bạn khi va chạm đã xảy ra. Nhường một chút để về nhà an toàn là lựa chọn khôn ngoan hơn.
- Ngoái nhìn theo sau khi tránh xong: có thể còn xe thứ hai bám theo cú vượt.
Hai tình huống cụ thể ở vùng ven Hà Nội
Trên đoạn đê có xe tải chở cát
Bạn chạy trên đoạn đê ven sông Hồng vào buổi chiều, phía trước là hai xe tải chở cát nối đuôi đi ngược chiều. Một chiếc xe con sốt ruột nhô ra vượt cả hai xe tải cùng lúc. Bên phải bạn là mái dốc, chỗ nép không nhiều.
Lúc này hãy giảm tốc rất sớm, ngay khi thấy xe con lắc đầu nhìn đường. Nép phải vừa đủ, mắt tìm đoạn mặt đê có bãi đất rộng hoặc lối rẽ xuống làng. Nếu cần, dừng hẳn sát mép đê, hai chân chống vững chờ xe con về làn.
Trên đường làng có chợ
Ở đoạn đường xuyên qua làng, xe máy đối diện hay vượt xe ba gác hay xe đạp chở hàng. Tốc độ thấp hơn nhưng khoảng trống hẹp hơn, lại có người đi bộ và trẻ con hai bên. Giảm tốc từ xa và bấm còi ngắn thường đủ để người kia nhận ra bạn. Kiểu đối đầu gần này khá giống tình huống xe đi ngược chiều trong ngõ nhỏ, chỉ khác là bạn có ít thời gian hơn.
Buổi tối, trời mưa và thói quen nên tập
Buổi tối, bạn chỉ thấy các cụm đèn nên khó đoán ai đang vượt. Dấu hiệu dễ nhận nhất là một cặp đèn pha bỗng lệch sang trái so với hàng đèn ngược chiều. Thấy vậy là nhả ga ngay. Nếu bị lóa, xem thêm cách nhìn đâu và giữ làn khi bị đèn pha chói mắt để không bị cuốn về giữa đường. Trời mưa thì quãng phanh dài hơn, vạch sơn trơn, nên giữ tốc độ thấp hơn bình thường và tránh phanh mạnh khi bánh đè lên vạch.
Phần lớn kỹ năng né xe vượt nằm ở thói quen hằng ngày:
- Chạy giữa làn hoặc lệch phải nhẹ, không sát vạch giữa, để luôn có khoảng trống hai bên.
- Nhìn xa hơn xe trước mặt, quan sát hai, ba xe phía trước để đoán ai sắp vượt.
- Bật đèn chiếu gần cả ban ngày khi trời âm u để người vượt dễ thấy bạn.
- Kiểm tra phanh, còi, đèn trước chuyến đi. Với xe thuê, thử ngay lúc nhận xe; thấy gì chưa ổn thì báo cửa hàng trước khi lên đường.
Gặp xe container quay đầu trên đường hẹp cũng dùng chung nguyên tắc: giảm tốc sớm, không lách vào khe hẹp.
Về quy định, vượt khi không đủ điều kiện an toàn là vi phạm, nhưng quy định và mức xử lý có thể thay đổi, bạn nên tra văn bản mới nhất khi cần. Trên đường, việc của bạn là tránh va chạm trước, chuyện đúng sai để sau.
Trước khi lên đường
Nếu định thuê xe đi các tuyến ngoại thành, hãy dành vài phút tập giảm tốc dứt khoát và nép phải trên một đoạn đường vắng trước khi ra đường lớn. Bạn có thể đọc thêm chuyên mục tình huống giao thông và mục kỹ năng lái xe máy để chuẩn bị kỹ hơn. Cần chọn xe phù hợp cho chuyến đi vùng ven, bạn có thể ghé Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên hoặc gọi 0942 467 674 trong giờ 09:00–21:00.