Mùa gặt về, đường làng và đường đê ngoại thành Hà Nội đổi hẳn sắc mặt: một nửa lòng đường vàng rơm, thóc trải trên bạt, chiều xuống thì khói đốt đồng bốc lên từng vệt. Với người quen chạy phố, đây là kiểu mặt đường lạ, nhìn thì êm mà bánh xe lại không bám như mình tưởng. Bài này giúp bạn nhận ra rủi ro thật sự nằm ở đâu và cách đi qua mà không phải vội.
Vì sao rơm rạ phơi trên đường lại nguy hiểm với xe máy
Lớp rơm tạo ra ba vấn đề cùng lúc.
Thứ nhất là trơn. Rơm khô nằm thành lớp giống như rải trấu lên mặt bê tông, lốp tiếp xúc với rơm chứ không phải với mặt đường. Khi nghiêng xe vào cua hoặc bóp phanh mạnh, bánh rất dễ trượt ngang, nhất là lúc rơm còn ẩm sương.
Thứ hai là vướng bánh. Những sợi rơm dài có thể cuốn vào trục bánh, kẹt quanh đĩa phanh hoặc chui vào gầm xe. Xe tay ga gầm thấp hay bị rơm nhét vào khu vực quanh bánh sau, đi một đoạn thấy xe nặng, có mùi khét nhẹ thì nên dừng lại kiểm tra.
Thứ ba là che khuất. Dưới đống rơm có thể là ổ gà, đá, đinh hay mép bê tông vỡ mà bạn không thể thấy trước.
Đọc đường trước khi vào đoạn có rơm và thóc phơi
Mùa gặt, hãy quan sát từ xa, đừng đợi tới sát mới xử lý.
- Nhìn màu mặt đường phía trước: vệt vàng nhạt là rơm, vệt vàng óng dày trên bạt là thóc. Thóc trên bạt còn trơn hơn rơm vì hạt lăn dưới lốp như bi.
- Để ý người đang làm: có người cầm cào, đẩy xe cải tiến hay đang gom thóc thì rất có thể họ sẽ bước ngang qua đường bất cứ lúc nào.
- Tìm dải đường trống: bà con thường chừa một vệt nhỏ cho xe đi. Vệt đó có thể ở giữa đường hoặc sát mép, không cố định.
Trên đoạn đường làng ở vùng Đông Anh hay Sóc Sơn mùa này, chuyện cả hai bên đường đều phơi thóc, chỉ còn một khe rộng vừa một xe là bình thường. Gặp xe ngược chiều ở khe hẹp đó, bên nào gần chỗ rộng hơn nên dừng chờ, đừng cố lách lên bạt thóc.
Cách đi qua lớp rơm rạ an toàn
Hãy coi lớp rơm như đoạn đường ướt có cát.
- Giảm tốc từ trước khi bánh trước chạm rơm. Phanh trên mặt đường sạch, sau đó thả phanh và đi đều tay ga khi lăn qua lớp rơm.
- Giữ xe thẳng đứng, tay lái thẳng. Không đánh lái gấp, không nghiêng xe ôm cua trên rơm.
- Ga đều, nhẹ. Tăng ga đột ngột khiến bánh sau quay trượt, giảm ga đột ngột lại làm trọng lượng dồn lên bánh trước.
- Nếu cần phanh trên rơm, bóp nhẹ cả hai phanh cùng lúc, tăng dần. Đừng bóp chết phanh trước.
Với xe số như Honda Wave, nên về số thấp trước khi vào đoạn rơm dày để xe đi chậm mà vẫn có lực kéo đều, không phải nhấp ga liên tục. Cách xử lý mặt đường mất bám này khá giống với khi bạn gặp vệt dầu loang sau xe tải: giữ thẳng, tránh thao tác đột ngột.
Đi qua rồi thì dừng ở chỗ an toàn, nhìn nhanh quanh bánh và gầm xem có rơm quấn không. Gỡ bằng tay khi máy đã tắt, nếu rơm kẹt sâu vào khu vực phanh hay truyền động thì đừng tự tháo mà nhờ thợ xem giúp.
Khói đốt rơm rạ che tầm nhìn: xử lý ra sao
Chiều muộn là lúc nhiều cánh đồng đốt gốc rạ. Khói trắng đục bay ngang đường đê hoặc đường liên xã, có lúc dày tới mức nhìn không quá vài thân xe. Bạn mất tầm nhìn, người khác cũng không thấy bạn.
Khi thấy cột khói phía trước:
- Giảm tốc ngay khi còn ở ngoài vùng khói, không đợi vào rồi mới phanh.
- Bật đèn chiếu gần (đèn cốt) để xe khác dễ thấy bạn. Không bật đèn pha vì ánh sáng hắt vào khói làm bạn càng chói.
- Bám theo vạch kẻ hoặc mép đường bên phải làm mốc, đi chậm và đều.
- Không vượt xe trong vùng khói, kể cả khi xe trước đi rất chậm.
- Bóp còi ngắn khi đi qua đoạn có ngõ hay lối ra đồng để báo hiệu.
Nếu khói quá dày mà phía sau không có xe sát, cách an toàn hơn thường là dừng hẳn ở lề rộng ngoài vùng khói, chờ gió đổi hướng hoặc khói loãng bớt.
Khói đốt đồng còn làm cay mắt, khó thở. Đeo kính, đeo khẩu trang giúp dễ chịu hơn. Nếu thấy chóng mặt hay ho nhiều, hãy dừng xe ở nơi thoáng và nghỉ, đừng cố đi tiếp. Đi về muộn khi trời chạng vạng, khói cộng với đèn xe ngược chiều sẽ rất khó nhìn, bạn có thể xem thêm cách nhìn và giữ làn khi bị đèn pha chói.
Mùa gặt đi xe máy ngoại thành: chọn tuyến và giờ đi
Chọn tuyến và giờ hợp lý giúp bạn tránh được phần lớn rủi ro.
Chọn tuyến
Đường liên xã, đường tỉnh rộng thường ít bị phơi thóc hơn đường bê tông nhỏ trong làng. Nếu bản đồ gợi ý đường tắt qua cánh đồng, hãy cân nhắc: đường đó ngắn hơn nhưng vào mùa gặt rất có thể bị phơi kín hoặc vướng máy gặt đỗ giữa đường. Với đường đê, mặt đường cao và thoáng nên khói dễ thổi ngang, bạn nên đọc thêm phần kinh nghiệm chạy trên đường đê và đường ven sông trước khi đi.
Chọn giờ
- Sáng sớm: rơm còn ẩm sương, trơn hơn, nhưng thóc chưa trải nhiều.
- Giữa trưa: bà con trải thóc nhiều nhất, đường hẹp nhất.
- Chiều muộn: thóc được gom lại nhưng lại là giờ đốt đồng, khói nhiều.
Nếu chỉ đi chơi ngắn, khung giữa buổi sáng thường dễ chịu hơn cả; bắt buộc về muộn thì tính trước đoạn hay có khói để chủ động chậm lại.
Tình huống cụ thể: một buổi chiều trên đường đê
Giả sử bạn chạy dọc đoạn đê ven sông Hồng về phía ngoại thành lúc gần tối. Bên phải là bãi ngô, bên trái là ruộng vừa gặt. Phía trước một cột khói đốt rạ trôi ngang mặt đê, bên dưới mép đê có người đang phơi rơm lấn ra tới nửa đường.
Lúc này bạn làm ba việc theo thứ tự: thả ga và phanh nhẹ trên đoạn đường sạch, bật đèn cốt, quan sát gương xem phía sau có xe tải không. Qua rơm với tay lái thẳng, rồi tiếp cận vùng khói đủ chậm để dừng được trong tầm nhìn còn lại. Có xe tải lớn bám sau thì tấp vào chỗ rộng của mặt đê, nhường nó đi trước rồi bạn đi sau.
Những tình huống tương tự trên đường hẹp ngoại thành, như gặp xe lớn quay đầu hay trẻ con chạy ra đường, bạn có thể tìm trong chuyên mục tình huống giao thông và các bài kỹ năng lái xe máy khác.
Chuẩn bị trước khi về vùng ven mùa gặt
- Kiểm tra lốp còn gai tốt và phanh ăn đều. Lốp mòn trên rơm rất dễ trượt.
- Thử đèn cốt, đèn pha, còi trước khi đi.
- Để dư thời gian, không hẹn giờ quá sát để khỏi phải vội trên đoạn khó.
Nếu bạn thuê xe ở Nguyễn Tú để về vùng ven, hãy kiểm tra cùng nhân viên tình trạng lốp, phanh, đèn khi nhận xe, và báo cửa hàng trước khi tự xử lý nếu xe có dấu hiệu lạ trên đường. Mùa gặt đẹp nhất là khi bạn đi chậm đủ để ngắm nó.