Chở đồ cúng trên xe máy là việc hằn trong lịch giỗ chạp của nhiều gia đình Hà Nội: mâm lễ cao, đầy, và đẹp mắt khi đặt lên bàn thờ, nhưng trên yên xe nó là một khối cân bằng khó. Bài viết tóm tắt cách sắp mâm thấp trọng tâm, buộc chắc, và chạy thế nào cho mâm cúng tới nơi nguyên vẹn, không vỡ chung rượu, không gãy hoa quả.
Mâm cúng trên xe máy: vấn đề là trọng tâm
Mâm cúng thường xếp thành tầng: khay hoa quả ở trên, mâm xôi gà ở dưới, và cặp rượu, cặp nến chen giữa. Càng xếp cao, trọng tâm càng lệch lên, và trên xe máy, khối cao đó dễ xê theo từng cua, từng lần phanh. Việc đầu tiên trước khi buộc là hạ thấp mâm: bỏ bớt tầng không cần, gác hoa nằm ngang thay vì cắm đứng, và dồn đồ nặng về phía đáy mâm.
Chén, đũa, hộp vàng mã nhét gọn vào một túi để trong mâm hoặc mang theo túi riêng, vì mấy thứ nhỏ này rơi rụng đầu tiên khi xe chạy. Chung rượu và cặp nến đứng là hai thứ dễ đổ nhất: chèn chặt bằng giấy ăn cuộn, hoặc chuyển sang hộp nhựa thấp cho chắc.
Trước ngày có lễ, nên chuẩn bị mâm từ tối hôm trước: gói sẵn, xếp thử lên ba ga xem cân hay không, và điều chỉnh từ trong nhà còn hơn điều chỉnh giữa ngõ. Mâm đã gói rồi thì thử cân một lần nữa sau khi buộc lên xe: người lái lên yên, cảm nhận trọng tâm, nếu xe đè nặng về phía sau quá thì chuyển bớt đồ sang cốp hoặc túi đeo trước.
Chở đồ cúng trên xe máy: sắp mâm trước khi lên xe
Mâm đặt lên ba ga sau, phía dưới lót miếng xốp hoặc vải gấp dày để mâm khỏi trượt trên sắt, và hướng mâm về phía trước, hơi tựa vào lưng người lái. Nếu có người ngồi sau ôm mâm thì thêm chắc; nếu đi một mình, buộc hai dây chằng qua mâm xuống càng xe, nút nằm phía dưới, và thử lắc mâm trước khi lên đường: mâm không xê được mới cuốc bánh.
Người ngồi sau ôm mâm bằng hai tay giữ mép mâm, cùi chỏ khép, không ôm quá cao khiến che gương người lái. Nhiều người bọc nilon ngoài mâm để chắn gió và bụi, đầu bọc hé mở, tới nơi mới tháo: vừa giữ mâm sạch, vừa khỏi nilon bay giữa đường.
Buộc chắc và canh mưa gió
Ngày mưa gió thì cân nhắc lại: mâm bọc nilon kín chịu mưa được một đoạn, nhưng gió lớn cộng mâm cao là cặp nguy hiểm trên xe máy, dễ làm xe lệch hướng. Trời có dấu giông thì đi sớm hoặc dời giờ, hoặc chuyển mâm sang taxi, còn xe công nghệ cũng chở được nếu mâm gọn.
Buộc bằng dây thun to hoặc dây vải, và siết lại một lần sau năm mười phút chạy, vì mâm sẽ hơi chùng sau những xóc đầu. Mang theo vài sợi dự phòng và cuộn giấy ăn trong túi, những thứ nhỏ này hay cứu tình huống giữa đường. Kinh nghiệm nhỏ nữa: chụp một tấm ảnh mâm sau khi buộc, tới nơi đối chiếu, biết ngay mâm có xê dịch gì trên đường hay không.
Trên đường: chạy thế nào cho mâm không xê dịch
Vào cua là lúc mâm xê nhiều nhất: hạ tốc trước cua, nghiêng người ít, để mâm theo quán tính thay vì phanh giữa cua. Phanh sớm và nhấp nhiều lần, tránh phanh gấp làm mâm đổ về phía trước. Qua gờ giảm tốc thì tiến thẳng và chậm, cho hai bánh qua cùng lúc, mâm sẽ chỉ nhún nhẹ. Gió ngang lớn thì hạ thêm tốc, vì mâm cao bắt gió như một tấm buồm nhỏ trên yên xe.
Cách đường đá dăm, đường trơn và đoạn ngập, chọn nhựa phẳng dù xa hơn chút. Đi sớm hơn giờ lễ một quãng để chạy thoải mái, khỏi vội, vì vội là mẹ của mọi sự đổ vỡ.
Trời nồm và mưa phùn đầu năm cũng hay gặp trong mùa lễ tết: mặt đường ẩm, lớp nilon bọc mâm trơn tay, nên ai ôm mâm mang theo khăn nhỏ hoặc mang găng vải. Những ngày này chạy chậm hơn nữa, và ngại quá thì gọi taxi, vì mâm cúng là thứ khó tìm mua thay giữa chừng.
Về tới nơi: hạ mâm và cất xe
Hạ mâm theo lối hai người nếu có thể: một người giữ xe, một người nhấc mâm thẳng xuống theo chiều đứng. Kiểm tra mâm trước khi bưng vào: hoa gãy thì chạm ngay, chung rượu nghiêng thì dựng lại, và chỉ bày lại mâm cho ngay ngắn khi đã đặt vào nơi kín gió.
Cất xe khi vào khuôn viên đình, chùa, nhà thờ họ cũng cần lưu ý: gửi đúng bãi quy định, kéo chống giữa cho vững vì bãi đông xe cất lệch dễ đổ dây chuyền, đồ quý mang theo người, mũ cất vào cốp và khóa cổ chắc.
Ai cần xe máy bền, ba ga chắc, có cốp để đồ cúng nhẹ có thể ghé Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00; xe số Wave mức 150 nghìn đồng mỗi ngày, xe tay ga Vision và Air Blade mức 200 nghìn đồng mỗi ngày, đều được bảo dưỡng trước khi giao. Tổng hợp các mẹo chở đồ và hành lý nằm trong mục chở đồ và hành lý, kỹ năng giữ thăng bằng khi chở đồ nặng trong nhóm kỹ năng lái cơ bản, và toàn bộ chủ đề gom trong mục kỹ năng.
Tóm lại, chở mâm cúng đi lễ bằng xe máy cần ba chữ: thấp, chắc, chậm. Mâm thấp dễ giữ, buộc chắc khỏi xê, chạy chậm khỏi đổ, ba chữ đó đủ cho mâm lễ tới nơi trọn vẹn.