Chở hồ cá cảnh trên xe máy từ chợ về nhà là việc tưởng đơn giản mà có rất nhiều chỗ hỏng: nước xóc văng ướt cả người, cá sốc nhiệt vì chặng kéo dài, hoặc cả túi cá rơi khỏi xe giữa đường. Người mua cá cảnh ở chợ thường phải tự lo phần vận chuyển, nên nắm được vài nguyên tắc dưới đây sẽ giúp cá về nhà khỏe mạnh và bạn về nhà khô ráo.
Nguy cơ khi vận chuyển cá cảnh bằng xe máy
Vận chuyển cá cảnh bằng xe máy khác hẳn chở đồ thường: nước có trọng lượng dồn, mỗi cú xóc đều dội lên cá, và mặt nước mở là chỗ nước sẵn sàng tràn ra. Thùng đặt lệch làm xe nghiêng, phanh gấp làm nước trào, còn đường gập ghềnh khiến cá bị sốc liên tục. Cá yếu sau khi bị sốc thường nằm một góc, lơ lửng, hoặc bỏ ăn nhiều ngày, nên phần lớn tổn thất không thấy ngay khi về tới nhà mà thấy vài hôm sau.
Nguy cơ lớn nhất là nhiệt độ: túi cá nhỏ để ngoài nắng mười lăm phút đã nóng lên nhanh, còn mùa đông thì nước trong thùng nguội dần làm cá hóp mình. Ngoài ra, nắp thùng hở là cổng cho nước văng ra vừa làm ướt đồ, vừa hạ mực nước tới mức cá chồm lên lấp ló. Tính trước những rủi ro này, việc chuẩn bị không còn phức tạp nữa.
Chuẩn bị thùng nước trước khi nhận cá
Chọn thùng nhựa cứng có nắp đậy, cao khoảng hai gang tay, đủ rộng để cá bơi mà không phải khít thùng. Mực nước chừa lại khoảng một phần ba thùng: đủ để cá ngập người, nhưng để trống một khoảng cho nước xóc có chỗ chứa. Đậy nắp nhưng chừa một khe nhỏ cho nước thoáng khí, hoặc đục vài lỗ nhỏ trên miệng thùng trước khi đi.
Nhận cá từ quầy, hãy nhờ chủ hàng xả cá vào thùng luôn thay vì gói nhiều túi nilon lồng vào nhau. Mang theo túi nilon sạch dự phòng và một chai nước sạch cùng nguồn với thùng, để nếu lỡ nước văng nhiều trên đường thì châm vào được mà không đổi nước lạ. Nếu chặng về xa, nhờ chủ hàng sục thêm oxy cho túi cá trước khi xuất phát.
Về thời điểm, nên mua cá vào buổi sáng mát, tránh giờ nắng gắt trưa hè. Trời lạnh thì quấn kín thùng bằng túi vải dày hoặc mang theo thùng xốp lồng vào ngoài, vì thùng xốp giữ nhiệt rất tốt, vừa chống văng nước vừa cách nhiệt cho cá. Với cá nhỏ mua lẻ, có thể dùng bình nhựa trong suốt có nắp vặn, vừa kín vừa dễ quan sát.
Cách chở hồ cá cảnh trên xe máy: đặt và buộc
Đặt thùng ở sàn chân sau hoặc cốp sau, nói chung là chỗ thấp nhất của xe, vì trọng tâm thấp thì xe vững và nước ít xóc. Không đặt thùng lên giỏ trước: cao, chắn tay lái, và mỗi lần phanh thùng sẽ đổ về phía trước. Thùng nên nằm ngang, kê thêm khăn cuộn quanh chân thùng để chèn chặt, không cho thùng trượt ngang khi xe vào cua.
Buộc bằng hai vòng dây thắt chéo qua nắp thùng xuống thanh giá, thắt nơ phía bên, tránh buộc lên nắp kiểu bịt kín hoàn toàn. Dây phải chặt vừa, không siết mạnh biến nắp thùng thành nắp ép. Nếu đi cùng người, nhờ họ ngồi sau và dùng hai chân kẹp nhẹ hai bên thùng để giữ, đồng nghĩa bạn bớt lo thùng dịch chuyển.
Kiểm tra lại một lượt trước khi nổ máy: nắp thùng đã chèn, dây đã buộc, gương không bị thùng che. Chạy thử chục mét đầu chậm rãi, vừa đi vừa nghe tiếng nước; nếu nước xóc mạnh, dừng lại chèn thêm hoặc hạ mực nước bớt rồi mới đi tiếp.
Trên đường đi: tránh xóc, nắng và gió
Chặng về nhà là lúc cá dễ tổn thương nhất, nên hãy đi chậm hơn bình thường, tránh các đường có ổ gà và đá dăm. Vào cua nhẹ, giữ đều ga, và thắng sớm từ xa thay vì phanh sát vạch. Những đoạn đường bị xóc bắt buộc, hơi nhấc người khỏi yên để xe đỡ dồn lực xuống thùng. Đừng chạy đường dài quá một tiếng mà không nghỉ: dừng vài phút cho nước lặng, cá bớt căng.
Nếu trời nắng, che phần thùng bằng tấm bìa hoặc khăn ướt, để mặt nước không nhận nhiệt trực tiếp. Trời mưa thì trùm nilon lớn kín thùng, vì nước mưa rơi vào thùng làm nhiệt độ tụt nhanh và pha loãng nước cũ. Gió lớn cũng làm mặt nước dao động mạnh, nên cứ đậy kín phần trên bằng tấm phẳng kê nhẹ lên thùng.
Về đường đi, chọn tuyến phẳng thay vì đường ngắn mà gập ghềnh. Nếu chặng quá xa, cân nhắc chia hai chặng nghỉ giữa đường ở chỗ có mái che. Cá chịu càng ít xóc thì càng khỏe, và lúc thả vào hồ mới cũng ít bệnh.
Về tới nhà: thả cá đúng cách
Về nhà, đừng đổ thẳng cá vào hồ ngay. Đặt thùng xuống chỗ bằng, mở nắp thêm, và để thùng cạnh hồ khoảng mười lăm hai mươi phút cho nhiệt độ thùng và hồ cân nhau. Nếu nước hồ khác nguồn nhiều, châm từng ít nước hồ vào thùng trong vòng đó, để cá làm quen dần rồi mới thả bằng vợt mềm hoặc đổ nhẹ. Không đổ luôn cả nước thùng vào hồ, vì nước vận chuyển đã lẫn bụi đường.
Quan sát cá một hai ngày đầu, giảm cho ăn, và bật thêm khí nếu cá lờ đờ. Ai cần xe máy có sàn chân rộng, cốp chắc để chở thùng cá hoặc đồ nặng có thể ghé Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00; xe số Wave mức 150 nghìn đồng mỗi ngày, xe tay ga Vision và Air Blade mức 200 nghìn đồng mỗi ngày. Các kỹ năng chở đồ khác đã được tóm lược trong mục chở đồ và hành lý, còn kỹ năng giữ thăng bằng khi chở nặng nên ôn ở nhóm kỹ năng lái cơ bản; tổng hợp toàn bộ chủ đề nằm trong mục kỹ năng.
Tóm lại, chở hồ cá cảnh trên xe máy an toàn dựa vào bốn việc: thùng thấp, mực nước chừa, đi chậm và thả cá đúng cách. Làm được bốn việc đó, cá về hồ khỏe, nước không văng, và chuyến đi chợ cũng nhẹ tênh.