Mùa hè Hà Nội có những đợt nóng trên ba mươi tám độ, và mặt đường nhựa phơi cả ngày có thể còn nóng hơn thế. Đi xe máy trong điều kiện ấy không chỉ là vấn đề chịu đựng, mà là vấn đề an toàn thực sự: tay ra mồ hôi làm bóp phanh trượt, mắt nheo lại vì nắng chói làm giảm tầm quan sát, và cơ thể mất nước làm phản xạ chậm đi mà bạn không nhận ra. Bài viết này nói về cách sắp xếp đi lại trong những ngày nắng gắt, từ trang phục đến những dấu hiệu cơ thể cần được coi trọng.
Chọn giờ đi trong ngày nóng
Nếu lịch trình cho phép, hãy dồn các chuyến đi quan trọng vào sáng sớm trước chín giờ và sau năm giờ chiều. Giữa hai khung đó, nhiệt độ mặt đường lên đỉnh và khoảng mười một giờ đến ba giờ chiều là khoảng thời gian rủi ro nhất, không chỉ vì nóng mà vì đó cũng là lúc cơ thể bạn dễ rơi vào trạng thái uể oải sau bữa trưa. Với những chuyến bắt buộc đi giữa trưa, hãy chia nhỏ quãng đường thành các đoạn ngắn, ghé vào chỗ có điều hòa hoặc mái che mát sau mỗi hai mươi ba mươi phút chạy. Cách đi nhịp này chậm hơn kế hoạch gốc khoảng mười phút nhưng giữ được trạng thái tỉnh táo cho toàn bộ hành trình.
Trang phục chống nắng khi đi xe
Áo chống nắng dạng cape tay rộng và khẩu trang dày là bộ đồ chuẩn cho ngày nóng, nhưng cần chú ý hai chi tiết hay bị bỏ qua. Thứ nhất, vải cape bay phần dưới trùm quá sát bánh sau có nguy cơ vướng, nên chọn loại có dây co hoặc khoá ở cổ tay. Thứ hai, màu tối hút nhiệt, nên màu sáng thoáng hơn hẳn khi đứng đèn đỏ dưới nắng thẳng. Găng tay bằng vải mỏng vừa chống nắng vừa giữ độ bám tay lái khi tay đổ mồ hôi. Với kính, loại tròng tối có viền ôm giúp giảm nắng chói từ mặt đường nhựa phản chiếu, và giảm hiện tượng mắt khô vì gió nóng. Mũ bảo hiểm nửa đầu thoáng hơn loại full-face trong ngày nóng, nhưng nếu đi đường dài thì loại có lỗ thoát khí trên đỉnh vẫn đáng cân nhắc.
Uống nước đúng cách cho chuyến đi dài
Cơ thể mất nước qua mồ hôi kể cả khi bạn không cảm thấy khát, và cảm giác khát thường đến sau khi cơ thể đã thiếu nước. Trước chuyến đi dài, uống một ly nước đầy. Trên đường, ghé mua nước mỗi khi thấy cửa hàng tạp hóa, đừng chờ đến khát. Nước lọc hoặc nước điện giải tốt hơn nước ngọt, vì đường làm khát trở lại nhanh hơn. Một thói quen của người đi đường dài là mang theo chai nước để trong cốp, nhưng lưu ý chai nước để trong cốp xe dưới nắng có thể nóng lên rất nhanh, nên mua dọc đường thường ngon hơn. Tránh đồ có cồn trước và trong khi lái, vì cồn vừa làm mất nước vừa làm giảm phán đoán, là tổ hợp xấu nhất trong ngày nắng.
Đề phòng say nắng trên đường
Say nắng không đến đột ngột như nhiều người nghĩ. Các dấu hiệu sớm gồm chóng mặt nhẹ khi đứng dậy khỏi yên xe, hoa mắt khi nhìn từ đường vào bóng râm, và cảm giác buồn nôn kèm đau đầu âm ỉ. Khi nhận thấy một trong các dấu hiệu đó, hãy dừng ngay ở chỗ có bóng mát, uống từng ngụm nhỏ, và xả hơi bằng cách mở khẩu trang, tháo găng. Không cố chạy nốt đoạn đường còn lại vì cảm giác này thường tăng dần chứ không biến mất khi tiếp tục phơi nắng. Nếu đi cùng người khác và thấy họ nói líu lưỡi hoặc phanh vô thức, đó là lúc cần chủ động đề nghị dừng. Say nắng nhẹ ổn định sau hai mươi phút nghỉ mát; nếu sau thời gian ấy vẫn chóng mặt hoặc nôn, hãy tìm hỗ trợ y tế gần nhất thay vì tiếp tục lái.
Xe máy và nhiệt: những điểm cần lưu ý
Xe cũng chịu ảnh hưởng của nắng gắt. Lốp non hơi do trời nóng giãn khí có thể làm xe l ùn ở tốc độ cao, nên kiểm tra hơi lốp khi xe còn nguội vào buổi sáng. Đỗ xe dưới nắng thẳng làm dây điện, mặt yên và nhựa tap lô già đi nhanh, nên tận dụng bóng cây hoặc bãi gửi có mái che. Khi nhận lại xe sau cả tiếng đỗ nắng, đừng vội mở ga lớn: yên nóng có thể gây bỏng nhẹ qua quần mỏng, và động cơ nóng khởi động lại cần một hai phút chạy nhẹ để dầu bôi trơn lưu thông. Đổ xăng vào buổi sáng sớm cũng hợp lý hơn trưa, cả vì an toàn hơi xăng bay ra lẫn vì bạn đứng đỡ nóng.
Các cung đường và thời điểm nắng phản chiếu
Nắng xiên buổi chiều cuối ngày gây chói mạnh khi bạn đi hướng tây, và đây là loại chói nguy hiểm hơn nắng giữa trưa vì nó xuất hiện đúng lúc dòng xe giờ tan tầm đông đúc. Nếu tuyến đi làm của bạn hướng về phía tây, cân nhắc đổi giờ ra về sớm hoặc muộn hơn hai mươi phút để tránh khung nắng chói nhất. Các đoạn đường cua hướng nắng cũng cần giảm tốc trước khi vào cua, vì bạn sẽ mất tầm nhìn phía mặt trời trong vài giây. Kính tối giúp được một phần, nhưng không thay thế việc giảm tốc và tăng khoảng cách với xe phía trước trong các đoạn bị chói.
Đi lại bằng xe thuê trong đợt nóng
Với người thuê xe theo ngày trong mùa hè, đợt nóng cũng là lúc nên trao đổi rõ hơn với nơi cho thuê về tình trạng xe trước khi nhận. Hỏi xem lốp còn đủ hơi không, nước làm mát đầy chưa nếu là xe có bình chứa, và phanh còn chắc không, vì cả ba điểm này đều bị nhiệt độ cao làm giảm hiệu năng. Khi nhận xe giữa trưa, kiểm tra ở bóng râm để vừa đỡ nóng vừa soi xe rõ hơn. Nếu trong kỳ thuê có đợt nóng đỉnh điểm và bạn định giảm tần suất đi, trao đổi trước về việc đổi giờ nhận trả xe, vì nhiều nơi linh hoạt khi được thông báo sớm thay vì bất ngờ.
Chăm sóc da và mắt sau những ngày đi nắng
Da sau nhiều ngày đi nắng cần được làm dịu bằng nước mát và kem dưỡng không chứa cồn, tránh chà xát mạnh. Đôi mắt khô vì gió nóng nên được nghỉ bằng cách giảm thời gian nhìn màn hình ngay sau chuyến đi dài, và nhỏ nước mắt nhân tạo nếu cảm giác khô kéo dài. Mũ bảo hiểm cần được phơi khô và vệ sinh phần lót thường xuyên trong mùa hè, vì mồ hôi đọng trong lót mũ vừa gây mùi vừa là môi trường không tốt cho da đầu. Đây là nhóm chi tiết nhỏ nhưng quyết định việc những chuyến đi dài ngày nắng có thoải mái hay không.
Đỗ xe và gửi xe trong ngày nắng
Chỗ đỗ xe trong ngày nóng cũng là một phần của kế hoạch đi lại. Chỗ có mái che thường hết sớm, nên nếu biết mình sẽ đỗ lâu, hãy đến sớm hơn chút hoặc chọn bãi gửi xe có mái bạt. Khi buộc phải đỗ ngoài trời, dựng xe hướng tránh nắng chiếu thẳng vào yên và tay lái, che tay lái bằng túi giấy nếu có, vì kim loại trên tay ga phơi một giờ có thể bỏng rát khi chạm vào. Trở lại xe sau hai tiếng đỗ nắng, mở hết cửa gió, chạy chậm đoạn đầu để gió đẩy bớt hơi nóng trong mũ và người hạ nhiệt dần thay vì lao thẳng vào dòng xe.
Kết lại
Đi xe máy giữa đợt nóng tóm lại ở ba điểm: dồn giờ đi vào sáng sớm và chiều muộn, trang bị chống nắng và nước hợp lý, và dừng ngay khi cơ thể có dấu hiệu bất thường. Nhiệt độ cao làm giảm cả sức người lẫn hiệu năng của xe, nên đi chậm lại là điều hiển nhiên chứ không phải là kém cỏi. Nếu bạn cần thuê xe cho những ngày bận rộn trong mùa hè, hãy liên hệ với Nguyễn Tú, đọc thêm kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội, hoặc xem thêm các bài kinh nghiệm về đi lại theo mùa.