Hà Nội lúc chín, mười giờ đêm là một thành phố khác: đường thưa, quán xá tắt dần đèn, và các chuyến về muộn bằng xe máy mang những quy tắc riêng. Người đi đêm muộn không chỉ đối mặt với ánh sáng yếu mà còn với nhóm người đã nhậu nhẹt, các đoạn đường vắng người qua lại và chiếc xe thuê đang ở trạng thái mệt sau một ngày chạy. Bài viết này bàn về cách chuẩn bị và cách đi cho các chuyến về muộn trên xe máy thuê trong nội thành.
Trạng thái của bạn là yếu tố số một
Trước mọi chuyện về xe và đường, câu hỏi quan trọng nhất của chuyến đi đêm muộn là bạn có đủ tỉnh táo không. Buổi liên hoan kéo dài, bia rượu dù chỉ một chén, cơn buồn ngủ sau ngày dài: mỗi thứ đều làm phản ứng chậm đi một cách nguy hiểm, và vào ban đêm, phần đường vắng khiến tốc độ trung bình tăng lên đúng lúc phản ứng giảm xuống. Nếu cảm giác không thật sự tỉnh, chọn phương án khác cho chặng về: taxi, xe công nghệ, hoặc nhờ người tỉnh táo hơn.
Với rượu bia, không có mức nào gọi là an toàn để cầm lái. Người ta thường tự nhủ rằng một hai chén nhẹ vẫn đi được, nhưng sự thật là thao tác với xe máy đòi hỏi sự chính xác cao, và rượu bia làm giảm chính xác đó trước khi bạn kịp cảm nhận. Chuyến về muộn an toàn bắt đầu từ quyết định không lên xe khi đã uống, và kết thúc bằng việc quay lại lấy xe vào sáng hôm sau trong giờ mở cửa của cửa hàng.
Đèn xe và cách nhìn đêm
Đèn pha của xe máy thuê phần lớn đủ cho phố nội thành có đèn đường, nhưng có ba điểm cần chủ động. Thứ nhất, chỉnh đèn không chiếu thẳng vào mặt xe ngược chiều, vì đèn cao làm lóa người đối diện trong tích tắc mà bạn phải gánh hậu quả. Thứ hai, nếu đèn vàng, ngợp hoặc le lói, hãy đề nghị cửa hàng kiểm tra sớm, vì đèn yếu là một trong những lý do hay bị bỏ qua nhất khi nhận xe. Thứ ba, giảm tốc ở các đoạn không đèn đường và đường trúng cây che khuất, nơi tầm nhìn co lại còn vài mét.
Cách nhìn đêm cũng có kỹ thuật riêng: đừng nhìn vào nguồn sáng mà nhìn vào phần đường tối phía sau nguồn sáng đó. Người đi bộ mặc quần áo màu tối đứng ngay sau cột đèn là tình huống kinh điển gây tai nạn đêm. Quét mắt liên tục giữa vạch đường bên phải, các điểm tối phía trước và gương chiếu hậu, thay vì dán mắt vào một điểm sáng duy nhất.
Đường vắng tạo cảm giác an toàn giả
Đêm muộn, đường thưa làm nhiều người tăng tốc một cách vô thức: không có xe chen, đèn xanh dài, và cảm giác đường của mình. Đây là cảm giác giả, vì các rủi ro đêm không nằm ở xe đông mà nằm ở các bất thường: xe ngược chiều vượt lệch làn, người say nằm lề đường, vật rơi trên mặt đường, chó băng ngang qua các đoạn ven. Tốc độ cao cộng tầm nhìn ngắn là công thức tai nạn phổ biến nhất của giờ đêm.
Quy tắc đêm rất giống quy tắc đi sáng sớm: mọi giao lộ đều coi như có xe khác, mọi đoạn tối đều đi chậm vừa đủ để dừng trong tầm nhìn. Đèn vàng nhấp nháy đêm muộn vẫn cần giảm tốc quan sát thật kỹ trước khi qua, vì đây là giờ các xe ô tô chạy nhanh nhất do đường thưa.
Người say và nhóm về muộn
Nhóm khách nhậu ra về tạo các kiểu di chuyển khó đoán: đi lảo đảo, đứng nói chuyện giữa đường, mở cửa xe ô tô đột ngột từ lề. Khi qua các đoạn tập trung quán ăn đêm, giảm tốc sớm và giữ khoảng cách lớn với người bộ hành ở lề. Nếu có người vẫy tay gọi nhờ chở, từ chối khéo và đề nghị họ gọi xe công nghệ là lựa chọn an toàn cả cho bạn và cho họ, vì chở người say trên xe máy là một trong những tình huống dễ mất kiểm soát nhất.
Với các chuyến về cùng nhóm bạn bằng nhiều xe, thống nhất trước tốc độ và điểm dừng, không đua nhau trên đường vắng. Nhóm đi đêm an toàn là nhóm mà chiếc xe chậm nhất vẫn thấy thoải mái theo kịp, và người dẫn đường chịu trách nhiệm kiểm tra gương thường xuyên xem các xe sau còn theo không.
Chở đồ và đỗ xe lúc đêm muộn
Đêm muộn, cốp xe và đồ đạc cần chú ý hơn: đỗ xe ở nơi có đèn, gần camera nếu bãi gửi có, và tránh các góc khuất hoàn toàn. Với các khu phố cổ, nhiều bãi gửi giảm giờ hoặc đóng cửa đêm, nên kiểm tra trước bãi gần nơi đến còn mở không, thay vì dựa vào kinh nghiệm ban ngày. Gửi xe đêm ở lề đường không người trông thì nên tránh với xe thuê, vì rủi ro mất xe là khoản thiệt hại lớn nhất của cả kỳ.
Nếu chở túi, balo về đêm, mang trước ngực thay vì để ở bậu sau, vừa an toàn trộm cắp vừa giữ thăng bằng. Điện thoại để trong túi kín, vì điện thoại trên giá giữ ở đèn đỏ đêm muộn là mục tiêu quen thuộc của trộm cướp đường phố.
Cảm giác mệt tích lũy cuối ngày
Đêm muộn thường là giờ cuối của một ngày dài, và sự mệt tích lũy có tác động giống một chút rượu nhẹ: mắt chậm phân biệt, tay lái chậm chỉnh, và tâm trí hay trôi về những chuyện của cả ngày. Người đi đêm nhiều đều nhận ra quy luật này ở chính mình và có cách đối phó rất đơn giản: chia chặng về thành các đoạn ngắn có mốc quen thuộc, ví dụ từ chỗ làm đến cây cầu, từ cầu đến ngã tư lớn, từ ngã tư về tận nhà. Mỗi mốc quen đi qua là một lần não xác nhận mình vẫn đi đúng và còn tỉnh.
Chgoài ra, nghe nhạc nhẹ hoặc podcast với âm lượng nhỏ vừa giúp giữ sự tỉnh táo, nhưng đeo tai nghe che cả hai tai thì không nên, vì người đi xe cần nghe được âm thanh môi trường: tiếng còi sau, tiếng xe tải đang tới, tiếng chó sủa ở đoạn vắng. Nếu buồn ngủ rõ rệt, dừng ở quán còn mở, uống nước, rửa mặt, và nếu vẫn không đỡ thì gọi xe công nghệ về, quay lại lấy xe sáng hôm sau trong giờ mở cửa. Không có cuộc hẹn nào đáng để gồng buồn ngủ trên xe máy lúc nửa đêm.
Tuyến về muộn nên chọn và nên tránh
Không phải mọi tuyến về đều như nhau lúc đêm muộn. Các trục lớn có đèn và người qua lại thưa nhưng vẫn đều đặn thường là lựa chọn tốt hơn các lối ngõ tắt tối om, dù dài hơn chút: đèn đường, camera và có người qua lại là ba lớp an toàn sẵn có mà đường lớn mang lại cho bạn. Ngược lại, các đoạn ven đê, ven sông và các con đường cây cổ thụ rợp bóng tuy đẹp ban ngày lại là các tuyến nên tránh vào khuya, vì tối, vắng và mặt đường ít được chiếu sáng đầy đủ.
Nếu tuyến về bắt buộc qua đoạn vắng, báo người nhà giờ xuất phát và giờ dự kiến về, rồi nhắn khi về đến: một tin nhắn hai mươi giây là cách bảo hiểm đơn giản nhất cho các chặng đêm. Điện thoại đầy pin và để ở chế độ rung trong túi kín, và nên lưu sẵn số của cửa hàng thuê xe để có thể liên hệ khi cần về việc xe trong giờ làm việc hôm sau.
Kết thúc chuyến đi muộn một cách trọn vẹn
Chuyến về muộn đẹp là chuyến mà bạn về đến nơi, cất xe đúng chỗ, và sáng hôm sau vẫn thấy thoải mái với quyết định của mình. Mọi nguyên tắc đêm muộn tóm lại vào ba câu: không lên xe khi không tỉnh táo, đi chậm trong tầm nhìn, và coi mọi giao lộ như có xe khác. Nếu công việc hay lịch sống của bạn thường có các chuyến về muộn trong nội thành và cần thuê xe máy dài hạn, hãy trao đổi với Nguyễn Tú qua trang liên hệ về loại xe và cách sắp lịch nhận trả xe phù hợp. Đọc thêm kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội và các chủ đề kinh nghiệm khác để mỗi chuyến đi, sớm hay muộn, đều an toàn trọn vẹn.