Nhận xe ở Long Biên sáng thứ bảy, chạy được vài ngày thì phanh sau bắt đầu rít, hoặc xe khó nổ dù bạn không đổ, không ngâm nước. Lúc đó nhiều người thuê hỏi nghĩa vụ bên cho thuê xe máy theo luật là gì, và lỗi có sẵn từ trước khi nhận thì ai phải lo. Bài này đọc phần thuê tài sản của Bộ luật Dân sự 2015 theo các bản tóm tắt, chỉ ra điều nên ghi nhận ngay khi phát hiện lỗi, và nói rõ bài không kết luận từng vụ. Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng cho từng vụ việc.
Nghĩa vụ bên cho thuê xe máy trong Bộ luật Dân sự: đọc đúng điều luật
Bộ luật Dân sự 2015 (Luật số 91/2015/QH13) không viết riêng cho xe máy. Xe thuê rơi vào phần chung về hợp đồng thuê tài sản. Theo tóm tắt trên nhiều trang tư vấn pháp luật, chưa đối chiếu Công báo:
-
Điều 472 mô tả hợp đồng thuê tài sản: bên cho thuê giao tài sản cho bên thuê dùng trong một thời hạn, bên thuê trả tiền thuê.
-
Điều 477 nói về nghĩa vụ bảo đảm giá trị sử dụng của tài sản thuê. Khoản 1 nêu rằng bên cho thuê phải bảo đảm tài sản ở tình trạng như đã thỏa thuận, phù hợp với mục đích thuê trong suốt thời gian thuê, và phải sửa chữa hư hỏng, khuyết tật, trừ hư hỏng nhỏ mà theo tập quán bên thuê tự sửa.
Hai cụm đáng chú ý là “như đã thỏa thuận” và “theo tập quán”. Xe thuê đi chơi cuối tuần và xe thuê đi làm cả tháng có thể thỏa thuận khác nhau về tình trạng; “hư hỏng nhỏ” thì không có danh sách cố định, nên bài không đoán hộ đâu là nhỏ.
Khi xe giảm sút giá trị sử dụng mà không do bạn: các hướng yêu cầu
Khoản 2 Điều 477, theo các bản tóm tắt, nói về trường hợp tài sản thuê bị giảm sút giá trị sử dụng mà không do lỗi của bên thuê. Khi đó bên thuê có quyền yêu cầu bên cho thuê thực hiện một số biện pháp:
-
Sửa chữa tài sản.
-
Giảm tiền thuê.
-
Đổi tài sản khác, hoặc chấm dứt hợp đồng và yêu cầu bồi thường, khi tài sản có khuyết tật mà bên thuê không biết hoặc không thể sửa chữa được và mục đích thuê không đạt.
Các bản tóm tắt khác nhau về mức chi tiết, một số nguồn chỉ nêu sửa chữa và giảm tiền thuê, nên hãy đọc nguyên văn khi cần trích. Với chuyện thuê xe, “đổi tài sản khác” tức là đổi xe. Cửa hàng có xe để đổi không, đổi trong bao lâu, tiền thuê trong lúc chờ tính ra sao là việc thỏa thuận cụ thể giữa hai bên; bài không nói cửa hàng nào sẽ làm gì. Một số nguồn còn nêu quyền tự sửa với chi phí hợp lý sau khi đã báo cho bên cho thuê. Với xe thuê, hãy hỏi cửa hàng trước thay vì tự mang xe đi sửa rồi mới báo.
Cụm “không do lỗi của bên thuê” thường phải chứng minh. Khi hai bên không tự thống nhất, kết luận ai có lỗi thuộc về cơ quan có thẩm quyền hoặc tòa án.
Lỗi có sẵn hay lỗi phát sinh khi dùng: vì sao lúc nhận xe quan trọng
Ranh giới giữa lỗi có sẵn và hư hỏng do sử dụng thường mờ, nhất là với lốp mòn, xích khô hay ắc quy yếu. Cách đỡ phải tranh luận bằng trí nhớ là ghi lại tình trạng xe ngay từ đầu. Đây là khuyến nghị thực tế, không phải điều luật:
-
Lúc nhận xe, chụp bốn góc xe, công tơ mét, mức xăng, lốp, đèn, gương và các vết xước sẵn có. Cách chụp đủ góc nằm trong bài chụp lại tình trạng xe khi nhận và khi trả.
-
Đọc biên bản giao nhận xem có phần tình trạng xe không; nếu thiếu, đề nghị bổ sung vài dòng. Nội dung nên có được liệt kê trong bài biên bản giao nhận xe chứa những gì.
-
Khi thấy dấu hiệu lạ như phanh rít, xe khó nổ, đèn nhấp nháy, ghi ngày giờ, mô tả ngắn, chụp hoặc quay lại, rồi báo cửa hàng sớm bằng tin nhắn để có bằng chứng.
-
Nếu lỗi liên quan phanh, đèn, lốp, dừng ở chỗ an toàn trước rồi mới gọi cửa hàng. Điều 9 khoản 8 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, đã đối chiếu nguyên văn, nghiêm cấm đưa xe cơ giới không bảo đảm quy định về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường tham gia giao thông đường bộ.
Trên những trục đông như Nguyễn Văn Cừ giờ tan tầm hay các phố quanh Hoàn Kiếm cuối tuần, phanh yếu nguy hiểm hơn nhiều so với chuyện ai trả tiền sửa.
Hỏi gì cửa hàng khi xe hỏng vì lỗi có sẵn
Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00. Bài này không có dữ liệu về hợp đồng, bảo hiểm, tiền cọc hay cách xử lý xe hỏng của cửa hàng, nên mọi điều đó hãy xác nhận trực tiếp qua số 0942467674, tốt nhất bằng tin nhắn. Vài câu nên hỏi:
-
Xe hỏng không do tôi thì xử lý theo hướng nào: sửa, đổi xe hay cách khác, và ai quyết định?
-
Thời gian xử lý khoảng bao lâu, tiền thuê trong lúc xe chờ sửa được tính ra sao?
-
Nếu việc đổi xe cần giao nhận, thời gian và chi phí phải xác nhận trước, và việc giao xe không diễn ra ngoài khung 09:00 đến 21:00.
-
Hợp đồng có điều khoản riêng về lỗi có sẵn, hao mòn, hư hỏng nhỏ không, và tiền cọc có bị ảnh hưởng không?
Trách nhiệm với người ngoài khi người thuê gây tai nạn là một chuyện khác, bài người thuê hay chủ xe phải bồi thường theo Bộ luật Dân sự đọc riêng phần đó.
Nguồn tham khảo và điểm chưa kiểm chứng
-
Bộ luật Dân sự 2015, Điều 472 và Điều 477: theo tóm tắt, nhiều nguồn khớp nhau, chưa đối chiếu Công báo. Chúng tôi chưa thấy thông tin về việc sửa đổi bộ luật này nhưng chưa xác minh được hiệu lực mới nhất, nên quy định có thể thay đổi.
-
Điều 9 Luật 36/2024/QH15, đã đối chiếu nguyên văn: Hệ thống văn bản Chính phủ; tra bản hiện hành của các văn bản khác tại cổng tra cứu văn bản.
-
Chưa kiểm chứng: chữ cái điểm của khoản 2 Điều 477, nội dung các khoản sau của điều này, quyền tự sửa chữa nằm ở khoản nào, và thế nào là “hư hỏng nhỏ theo tập quán” với xe máy.
Nếu bất đồng kéo dài hoặc thiệt hại lớn, hãy hỏi luật sư hoặc trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước.
Tóm lại
Theo Bộ luật Dân sự, bên cho thuê có nghĩa vụ giữ xe đúng tình trạng thỏa thuận và sửa chữa hư hỏng, khuyết tật, còn người thuê có thể yêu cầu sửa, giảm tiền thuê hoặc đổi xe trong các điều kiện luật nêu. Bài không kết luận từng vụ. Hãy chụp xe lúc nhận, báo sớm bằng tin nhắn và hỏi rõ cửa hàng. Xem thêm tại mục hỏi đáp pháp lý và chuyên mục hỏi đáp thuê xe máy.