Va chạm ở góc phố Nguyễn Văn Cừ hồi đầu năm, hôm đó bạn chỉ trầy tay nên hai bên xin lỗi rồi ai về nhà nấy. Mấy tháng sau vai đau mỗi khi trở trời, bác sĩ hỏi có từng ngã không. Lúc ấy câu hỏi hiện ra: thời hiệu đòi bồi thường tai nạn là bao lâu, và cơn đau đến muộn có được tính lại không? Bài này đọc đúng điều luật liên quan, nói rõ chỗ luật có con số, chỗ phải xem từng hồ sơ, và cách giữ giấy tờ.
Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng cho từng vụ, và bài không kết luận vụ việc của ai.
Thời hiệu đòi bồi thường tai nạn: con số trong Điều 588
Theo Điều 588 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại là ba năm, tính từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Nhiều bài phân tích pháp luật và tài liệu của ngành Tòa án nhắc lại nội dung này giống nhau. Chúng tôi dựa vào các bản tóm tắt đó, theo tóm tắt, chưa đối chiếu Công báo.
Ba điều nên nhớ ngay:
- Ba năm là thời hiệu để khởi kiện ra Tòa. Nhắn tin đòi bên kia hay nhờ người hòa giải là chuyện khác; bài này không khẳng định chúng có làm đồng hồ dừng lại hay không.
- Nhiều bài cũ trên mạng viết theo bộ luật dân sự trước đây, với mốc ngắn hơn. Hãy đối chiếu bản hiện hành.
- Chúng tôi chưa thấy thông tin điều này bị sửa đổi, nhưng quy định có thể thay đổi. Hãy tra lại trên cổng tra cứu văn bản của Chính phủ.
Mốc bắt đầu tính: “biết hoặc phải biết” là lúc nào
Luật không viết “kể từ ngày xảy ra va chạm”, cũng không viết “kể từ ngày đau trở lại”. Luật dùng cụm “biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm”. Trong từng vụ, nhất là khi hậu quả lộ ra muộn, đây thường là chỗ các bên tranh luận và Tòa án đánh giá theo chứng cứ. Bài này không nói mốc nào đúng với bạn.
Hai tình huống giả định cho dễ hình dung, không phải vụ thật và không phải kết luận:
- Sau va chạm gần Hồ Gươm, người bị nạn đi khám ngay, được ghi nhận chấn thương và dặn tái khám. Hồ sơ lúc đó cho thấy họ biết về thương tích từ ngày nào.
- Người bị nạn thấy ổn nên không đi khám, nhiều tháng sau mới chụp phim và có chẩn đoán. Bên kia có thể cho rằng họ phải biết sớm hơn; người bị nạn cần giải thích vì sao đến lúc đó mới biết. Ai có lý hơn tùy chứng cứ cụ thể.
Vì vậy khoảng cách giữa ngày va chạm và ngày đau trở lại là thông tin quan trọng, và giấy tờ y tế xếp theo thời gian giúp trả lời câu hỏi đó.
Những chỗ có thể làm bài toán thời gian khác đi
Con số ba năm chưa phải toàn bộ câu chuyện:
- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của xe gây tai nạn có mốc thời hạn riêng. Bài mốc thời hạn đòi bồi thường bảo hiểm TNDS xe máy nói rõ phần nào đã đối chiếu, phần nào chưa.
- Vụ việc có công an thụ lý hoặc tố tụng hình sự đi kèm: cách tính cho phần bồi thường dân sự có thể phức tạp hơn. Nên hỏi luật sư.
- Thời gian không tính vào thời hiệu (như sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan) và việc tính lại thời hiệu: theo tóm tắt, Bộ luật Dân sự có điều khoản riêng. Vụ của bạn có thuộc nhóm đó hay không cần đánh giá riêng.
Đừng chờ sát hạn mới hỏi. Camera quanh phố cổ thường chỉ lưu trong thời gian ngắn, nhân chứng dễ quên chi tiết, và việc tìm lại hồ sơ ở cơ sở y tế cũng mất công hơn.
Hồ sơ y tế và giấy tờ nên lưu từ ngày đầu
Phần này là khuyến nghị thực tế, không phải điều luật. Mục đích là sau này chứng minh được va chạm đã xảy ra, bạn bị thương, và các mốc thời gian.
- Hồ sơ y tế theo thứ tự thời gian: giấy khám, đơn thuốc, phim chụp, giấy ra viện, giấy hẹn tái khám. Hỏi cơ sở y tế cách xin bản sao, ví dụ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức hay Bệnh viện Bạch Mai.
- Hóa đơn, biên lai viện phí, thuốc, phục hồi chức năng, đi lại để khám.
- Giấy của công an, nếu có: biên bản, giấy hẹn, tên cán bộ thụ lý.
- Ảnh, video hiện trường, vết thương, xe; thông tin bên kia và nhân chứng.
- Ghi chú riêng: ngày đầu thấy đau, các lần đi khám, ngày nghỉ làm. Viết ngay, đừng đợi nhớ lại.
Cất bản gốc, đưa người khác bản sao và xin giấy biên nhận.
Nếu va chạm xảy ra khi đang thuê xe máy
Hãy giữ hợp đồng hoặc biên nhận thuê, ảnh xe lúc nhận, tin nhắn đã báo cửa hàng. Trách nhiệm giữa người thuê và cửa hàng, hợp đồng, bảo hiểm của xe thuê, tiền đặt cọc: chúng tôi không có dữ kiện để khẳng định thay cửa hàng. Hãy xác nhận trực tiếp qua số 0942467674, tại cửa hàng Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00. Nên hỏi bằng tin nhắn để có bằng chứng, và hỏi cửa hàng còn lưu những giấy tờ gì về chuyến thuê của bạn.
Nếu va chạm vừa xảy ra
Người bị thương cần được cấp cứu trước: gọi 115, báo công an qua số 113. Điểm a khoản 1 Điều 80 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 yêu cầu người điều khiển phương tiện gây tai nạn và người liên quan dừng ngay phương tiện, cảnh báo nguy hiểm, giữ nguyên hiện trường, trợ giúp người bị nạn và báo tin cho cơ quan Công an, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất.
Nguồn tham khảo và lưu ý
- Cổng tra cứu văn bản của Chính phủ: nơi tra Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 (Điều 588).
- Luật số 36/2024/QH15: Điều 80.
Phần Bộ luật Dân sự trong bài được tổng hợp từ bản tóm tắt trên các trang pháp luật, chưa đối chiếu Công báo. Quy định có thể thay đổi; thông tin chung này không thay tư vấn pháp lý riêng. Cần dựa vào một mốc cụ thể thì hãy hỏi luật sư hành nghề tại Hà Nội.
Tóm lại
Theo tóm tắt Điều 588, thời hiệu khởi kiện đòi bồi thường là ba năm kể từ khi người bị hại biết hoặc phải biết quyền lợi bị xâm phạm; cơn đau đến muộn làm mốc dịch đi hay không phải xem hồ sơ từng vụ. Hãy đi khám, gom giấy tờ và hỏi luật sư sớm. Các câu hỏi pháp lý khác ở mục hỏi đáp pháp lý, còn toàn bộ câu hỏi thường gặp nằm trong chuyên mục hỏi đáp.