Giả sử bạn đang chạy xe thuê trên phố Nguyễn Văn Cừ ở Long Biên thì bị một xe khác va vào, đầu xe hỏng và bạn phải dừng lại. Sau khi lo cho người bị thương, câu hỏi xe thuê bị tông đòi bồi thường thuộc về ai: người đang thuê hay chủ xe? Bài đọc Bộ luật Dân sự theo các bản tóm tắt, nói rõ điểm chưa trả lời thẳng được, rồi liệt kê việc nên làm. Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng cho từng vụ việc.
Xe thuê bị tông đòi bồi thường: việc cần làm trước khi bàn tiền
Điều 80 khoản 1 điểm a Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 nêu trách nhiệm của người gây tai nạn và “người liên quan đến vụ tai nạn giao thông đường bộ”: “Dừng ngay phương tiện, cảnh báo nguy hiểm, giữ nguyên hiện trường, trợ giúp người bị nạn và báo tin cho cơ quan Công an, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất”. Người đi xe bị va chạm có thuộc nhóm ấy hay không còn tùy từng vụ; cách làm thận trọng là vẫn theo các bước dưới đây.
-
Lo người trước. Có người bị thương thì gọi cấp cứu 115 và công an 113, hai số công khai, hãy kiểm lại đầu số hiện hành. Ưu tiên cứu người, không di chuyển hiện trường nếu không cần thiết.
-
Chụp ảnh khi đã an toàn: vị trí hai xe, biển số, vết va và chỗ hỏng của xe thuê.
-
Xin thông tin bên kia: họ tên, cách liên lạc, biển số. Điều 56 khoản 1 điểm d liệt kê “Chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới” trong giấy tờ người lái phải mang theo, nên có thể xin chụp lại giấy này nếu họ đồng ý.
-
Ghi người làm chứng và giữ giấy tờ của cơ quan có thẩm quyền như biên bản, giấy hẹn, số hồ sơ.
Lo xong người bị nạn thì báo tiệm: gọi 0942467674 trong giờ 09:00–21:00, ngoài giờ thì nhắn tin để có bằng chứng. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên. Tiệm có cử người ra hiện trường, đổi xe hay chịu khoản nào hay không, chỉ tiệm trả lời được; hãy hỏi và xác nhận trực tiếp.
Người thuê hay chủ xe: cách đọc chữ “người bị thiệt hại”
Bộ luật Dân sự 2015 không có điều riêng cho xe thuê bị người thứ ba làm hỏng. Theo các bản tóm tắt khớp nhau (chưa đối chiếu Công báo), Điều 584 viết rằng người xâm phạm tính mạng, sức khỏe, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường. Điều 585 nói thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời, và các bên có thể thỏa thuận về mức bồi thường.
Cũng theo các bản tóm tắt, Điều 589 chia thiệt hại tài sản thành mấy nhóm: tài sản bị mất, hủy hoại hoặc hư hỏng; lợi ích gắn với việc sử dụng, khai thác tài sản; chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại; thiệt hại khác do luật quy định. Các bản tóm tắt không ghi riêng chữ “chủ sở hữu” ở Điều 584, nên với xe thuê có hai cách đọc, và bài không chọn cách nào:
-
Hướng chủ xe: chiếc xe là tài sản của chủ, phần hư hỏng là thiệt hại tài sản của chủ.
-
Hướng người thuê: người thuê đang chiếm hữu, sử dụng xe, và Điều 589 có nhóm lợi ích gắn với việc sử dụng. Đồ mang theo và sức khỏe của người thuê là thiệt hại của riêng người thuê.
Các nguồn bài tra được chủ yếu bàn trường hợp người thuê tự gây tai nạn; chưa nguồn nào trả lời thẳng trường hợp người thứ ba làm hỏng xe thuê. Vì vậy ai đứng ra đòi, đòi phần nào, làm việc với ai là câu hỏi dành cho luật sư hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Giữa người thuê và chủ xe còn một quan hệ khác là hợp đồng thuê tài sản. Xe hỏng do người khác thì người thuê có phải trả gì cho chủ xe không, tiền thuê và tiền cọc xử lý ra sao, đều phụ thuộc thỏa thuận hai bên. Bài không có dữ liệu về hợp đồng của tiệm nên không khẳng định gì.
Bên gây tai nạn, bảo hiểm và cơ quan có thẩm quyền
Điều 83 khoản 1 điểm b nêu rằng người gây tai nạn, tùy tính chất và mức độ vi phạm, có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, và “nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật”. Khoản 3 yêu cầu kết luận vụ tai nạn phải “xác định diễn biến, hậu quả thiệt hại, nguyên nhân, lỗi và điều kiện liên quan trực tiếp đến vụ tai nạn giao thông đường bộ”. Vì vậy giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền lập là thứ nên xin và giữ; ai có lỗi do cơ quan ấy hoặc tòa án xác định, bài không kết luận.
Về bảo hiểm, theo bản tóm tắt Nghị định 67/2023/NĐ-CP (chưa đối chiếu Công báo), bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới chi trả thiệt hại ngoài hợp đồng về sức khỏe, tính mạng và tài sản của người thứ ba do xe cơ giới gây ra, có giới hạn và trường hợp loại trừ, bài không nêu số. Văn bản có thể đã được sửa đổi. Điều 81 khoản 5 nêu doanh nghiệp bảo hiểm liên quan, khi nhận tin báo, phải cử người hoặc ủy quyền người đại diện đến hiện trường. Xe bên kia có bảo hiểm không, loại trừ nào áp dụng, hồ sơ gồm gì là câu hỏi cho doanh nghiệp bảo hiểm đó.
Trước khi ký hay hứa gì tại chỗ
Xe thuê không phải của bạn, nên mọi thỏa thuận tiền với bên kia nên chờ ý kiến của chủ xe. Đừng ký giấy cam kết hay nhận tiền khi chưa hiểu giấy ghi gì, vì thỏa thuận có thể ảnh hưởng tới quyền của cả hai phía. Không tự ý cho sửa xe khi chưa hỏi tiệm, và giữ mọi hóa đơn, báo giá, ảnh chụp. Những câu nên hỏi tiệm, tốt nhất bằng tin nhắn:
-
Xe bị người khác làm hỏng thì người thuê báo qua kênh nào, vào giờ nào?
-
Ai làm việc với bên gây tai nạn và doanh nghiệp bảo hiểm của họ?
-
Thời gian xe nằm sửa, tiền thuê và tiền cọc được xử lý ra sao?
Nguồn tham khảo và điểm chưa kiểm chứng
-
Điều 56, 80, 81 và 83 Luật 36/2024/QH15, đã đối chiếu nguyên văn: Luật số 36/2024/QH15; tra bản hiện hành tại cổng tra cứu văn bản.
-
Bộ luật Dân sự 2015, Điều 584, 585 và 589: theo tóm tắt, chưa đối chiếu Công báo; chưa xác minh văn bản có bị sửa đổi hay không. Nghị định 67/2023/NĐ-CP cũng theo tóm tắt.
-
Chưa kiểm chứng: ai có quyền đòi phần xe khi xe thuê bị người thứ ba làm hỏng; hợp đồng và bảo hiểm của tiệm. Bộ luật Dân sự có thời hiệu khởi kiện, bài không nêu số, hãy hỏi luật sư.
Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý riêng. Xe hỏng nặng, có người bị thương hoặc hai bên không thống nhất thì hãy hỏi luật sư hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Tóm lại
Xe thuê bị tông thì lo người trước, giữ chứng cứ, báo tiệm trong giờ mở cửa. Người thuê hay chủ xe có quyền đòi phần xe, bài không kết luận: các nguồn chưa trả lời thẳng và hợp đồng thuê rất quan trọng. Xem thêm nhóm bài hỏi đáp pháp lý, chuyên mục hỏi đáp, mục sự cố khi thuê xe, thuê xe, an toàn pháp lý hoặc liên hệ.