Cuối tháng Mười Một, vài khách quen thuê xe lại nhắn hỏi: dịp ngày di sản văn hóa 23/11 năm nay di tích nào ở Hà Nội có hoạt động, có cần mua vé không, và đi xe máy thế nào để xem được hai ba nơi mà không phải chạy hộc tốc. Tôi không đoán thay ban quản lý di tích, vì chương trình mỗi năm một khác. Bài này chỉ giúp bạn ba việc: biết theo dõi tin ở đâu, chọn một cụm di tích gần nhau, và xếp một buổi đi xe máy thong thả từ lúc dắt xe ra tới lúc về.
Ngày di sản văn hóa 23/11 có từ đâu
Ngày 23 tháng 11 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 65/SL về bảo tồn cổ tích trên toàn cõi Việt Nam, văn bản đầu tiên của chính quyền mới về giữ gìn di sản. Năm 2005, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định lấy ngày 23/11 hằng năm làm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam.
Khác với Ngày Quốc tế Bảo tàng 18/5 vốn xoay quanh các bảo tàng, dịp 23/11 hướng vào di tích: đình, đền, chùa, thành cổ, nhà tù, phố cổ, cùng các di sản phi vật thể như ca trù hay hát xẩm. Nếu bạn đã đọc bài Ngày Quốc tế Bảo tàng 18/5 ở Hà Nội, hãy coi bài này là phần bổ sung cho mùa thu: ít trưng bày trong nhà hơn, nhiều sân đền, cổng thành và lối đi lát gạch hơn.
Theo dõi hoạt động di tích Hà Nội ngày 23/11 ở đâu
Có năm, một số di tích tổ chức trưng bày chuyên đề, chương trình cho học sinh hay mở cửa tự do vào dịp này. Có năm thì không. Tôi không khẳng định năm nay di tích nào miễn vé, và bạn cũng đừng tin một bài chia sẻ không ghi nguồn. Khoảng hai tuần trước ngày 23/11, hãy xem theo thứ tự:
- Trang thông tin chính thức của đơn vị quản lý từng di tích. Hoàng thành Thăng Long do Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội quản lý, Văn Miếu có Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Đây là nơi công bố giờ mở cửa, quy định vé và lịch chương trình.
- Trang mạng xã hội chính thức của các đơn vị đó. Thường đăng nhanh hơn, kể cả khi đổi giờ phút chót.
- Trang của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Cục Di sản văn hóa và báo chính thống, nơi hay đưa tin tổng hợp các hoạt động nổi bật.
Ghi lại ngày, khung giờ, quy định vé năm nay và cổng đón khách. Giờ mở cửa và vé có thể thay đổi, nên sáng hôm đi mở lại trang một lần nữa. Năm 2026, ngày 23/11 rơi vào thứ Hai, mà nhiều điểm tham quan có lịch nghỉ định kỳ riêng, nên càng phải kiểm tra kỹ. Cách soát giờ và ngày nghỉ được nói trong bài kiểm tra giờ, ngày nghỉ và địa chỉ trước khi chạy xe.
Chọn di tích Hà Nội theo cụm gần nhau
Lỗi hay gặp nhất là chọn những nơi mình thích mà không nhìn bản đồ: sáng Văn Miếu, trưa ra tận Cổ Loa ở Đông Anh, chiều quay về Hỏa Lò. Một buổi như vậy phần lớn thời gian nằm trên yên xe và ở bãi gửi. Tôi khuyên chọn đúng một cụm cho một buổi, hai cụm cho cả ngày.
Cụm Văn Miếu và Hoàng thành
- Văn Miếu - Quốc Tử Giám trên phố Quốc Tử Giám, quận Đống Đa: nơi có các tấm bia tiến sĩ, khá hợp với học sinh trong tháng có ngày Nhà giáo 20/11.
- Hoàng thành Thăng Long với cổng phía đường Hoàng Diệu, quận Ba Đình: khu khảo cổ, Đoan Môn, điện Kính Thiên.
- Cột cờ Hà Nội trên đường Điện Biên Phủ, nằm ngay giữa hai điểm trên.
Ba nơi này cách nhau chỉ vài cây số, đi xe máy theo Tôn Đức Thắng, Nguyễn Thái Học hoặc Điện Biên Phủ đều gần. Chi tiết đường vào và chỗ gửi xe có ở bài đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám bằng xe máy và bài đến Hoàng thành Thăng Long bằng xe máy.
Cụm Hoàn Kiếm
- Di tích Nhà tù Hỏa Lò trên phố Hỏa Lò.
- Nhà thờ Lớn và đền Lý Quốc Sư trên phố Lý Quốc Sư ngay cạnh đó, đi bộ vài phút là tới.
- Đền Ngọc Sơn giữa hồ Hoàn Kiếm, và vài di tích trong phố cổ như đền Bạch Mã trên phố Hàng Buồm hay nhà số 48 Hàng Ngang.
Cụm này đặc biệt ở chỗ các điểm gần nhau tới mức không cần dắt xe đi lại. Gửi xe một lần rồi đi bộ là cách nhàn nhất. Đường vào khu Hỏa Lò được viết trong bài đến Bảo tàng Hỏa Lò bằng xe máy.
Lộ trình xe máy một buổi không bị vội
Một khung buổi sáng tôi hay gợi ý cho khách, áp dụng được cho cả hai cụm:
- Đến điểm đầu ngay giờ mở cửa đã đọc được trên trang chính thức. Dịp 23/11 trùng thời gian nhiều trường cho học sinh đi ngoại khóa, nên càng muộn sân càng đông.
- Chỉ chọn hai điểm chính, mỗi điểm một tiếng rưỡi tới hai tiếng. Di tích cần thời gian đọc bia, đọc thuyết minh, ngồi lại dưới gốc cây. Chạy vội là bỏ mất phần đáng xem nhất.
- Điểm thứ ba để dự phòng. Còn sức thì ghé Cột cờ hoặc đền Ngọc Sơn, mệt thì đi ăn trưa rồi về.
- Rời khu trung tâm trước giờ tan tầm chiều. Các trục như Nguyễn Thái Học, Lê Duẩn, Trần Hưng Đạo thường kẹt từ khoảng năm giờ chiều.
Nếu cùng đi với trẻ nhỏ hay người lớn tuổi, chỉ nên một cụm và một buổi. Ngày di sản là để xem cho kỹ, không phải để đếm xem mình đã ghé bao nhiêu nơi.
Gửi xe và đi bộ trong ngày đông khách
Những dịp có chương trình, chỗ gửi xe quanh di tích lớn đầy nhanh hơn ngày thường. Vài nguyên tắc tôi dặn khách:
- Hỏi bảo vệ hoặc người trông xe trước khi dựng. Làm theo chỉ dẫn tại chỗ, không dựng xe tùy tiện trên vỉa hè hay trước cổng di tích.
- Chỉ gửi ở nơi có người trông và có vé xe. Phí gửi trả theo mức nơi đó niêm yết; giữ vé cẩn thận.
- Khóa cổ, rút chìa, mang mũ theo hoặc khóa vào xe. Chụp ảnh vị trí xe và biển số để khỏi tìm lâu khi bãi đông.
- Ở cụm Hoàn Kiếm, gửi một lần rồi đi bộ. Nhiều phố trong phố cổ hẹp, có đoạn cấm hoặc hạn chế xe máy theo giờ; gặp biển thì đi theo biển, đừng lách.
Tháng 11 ở Hà Nội thường hanh khô, sáng sớm và chiều muộn có thể se lạnh khi gió mùa về. Mang thêm áo khoác mỏng, nước uống và một đôi giày dễ đi bộ, vì sân Hoàng thành và các lối trong Văn Miếu khá rộng.
Lấy xe cho buổi đi di tích
Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở từ 09:00 đến 21:00. Muốn có mặt ở điểm đầu ngay giờ mở cửa, nên nhận xe từ chiều hôm trước. Giao xe tận nơi cũng chỉ trong khung giờ đó, còn thời gian và chi phí giao nhận cần xác nhận trước khi đặt. Từ Long Biên vào trung tâm, đi cầu Chương Dương rồi rẽ vào Trần Nhật Duật là lối dễ cho người chưa quen đường; xe máy cũng có thể đi cầu Long Biên hoặc Vĩnh Tuy.
Kiểm tra phanh, đèn và xăng trước khi đi. Nếu cả nhóm muốn đi chung, hỏi tiệm trước để chuẩn bị đủ xe và mũ bảo hiểm cho từng người.
Dịp ngày di sản văn hóa 23/11, một buổi đi trọn hai di tích với đủ thời gian đọc bia, ngắm mái đền thường đáng nhớ hơn năm điểm đi vội. Các bài về từng di tích và bảo tàng nằm ở mục bảo tàng Hà Nội, còn các lộ trình khác có ở trang du lịch Hà Nội bằng xe máy.