Khách thuê xe ở tiệm tôi bên Bồ Đề hay hỏi có chỗ nào đồng quê thật mà không phải chạy xa, và tôi thường chỉ làng rau Văn Đức ở cuối đê Gia Lâm. Cả một vùng bãi bồi ven sông Hồng xanh rau, đi xe máy chừng một tiếng là tới. Cái khó không nằm ở quãng đường, mà ở chỗ lên đê đoạn nào, vào đường ruộng ra sao và dừng xe thế nào cho khỏi cản người đang làm.
Làng rau Văn Đức nằm ở đâu, vì sao đáng đi
Văn Đức là vùng đất phía nam Gia Lâm, sát bờ trái sông Hồng. Tính theo đường đê từ Long Biên xuống, bạn đi qua Bát Tràng, Kim Lan rồi mới tới Văn Đức. Phía ngoài đê là bãi phù sa rộng, người dân trồng rau quanh năm, và hợp tác xã rau an toàn của xã đã được nhiều báo nông nghiệp nhắc đến.
Đứng trên mặt đê nhìn ra, bạn sẽ thấy cải, bắp cải, su hào, hành, rau thơm tùy mùa, xếp thành từng luống thẳng kéo ra gần mép sông. Đây là cảnh nông nghiệp đang vận hành chứ không phải khu du lịch dựng sẵn, nên cách đi cũng phải khác.
Từ năm 2025, Hà Nội sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp xã, nên tên xã trên ứng dụng bản đồ có thể không còn ghi Văn Đức như trước. Người dân vẫn gọi là làng Văn Đức; cứ gõ “Văn Đức, Gia Lâm” rồi đối chiếu với trục đường đê là ra.
Thời gian đẹp thường từ khoảng tháng mười đến mùa xuân, khi vụ rau đông vào chính vụ và bãi khô ráo. Mùa mưa lũ, phần bãi sát sông có thể ngập hoặc lầy, đi lúc ấy vừa kém vui vừa kém an toàn.
Đường đi từ Long Biên theo đê Gia Lâm
Từ tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, lộ trình tôi hay chỉ khách khá đơn giản:
- Chạy về phía nam, hướng cầu Vĩnh Tuy, qua khu Thạch Bàn và Cự Khối.
- Bắt vào đường Long Biên – Xuân Quan, trục chạy dọc đê tả ngạn sông Hồng. Ai từng đi làng gốm Bát Tràng từ Long Biên thì đây chính là con đường đó.
- Qua Bát Tràng, giữ hướng theo đê đi tiếp qua Kim Lan. Khi một bên là làng, một bên là bãi rau trải rộng ra phía sông thì bạn đã ở Văn Đức.
Tùy giờ và số lần dừng, quãng này thường mất khoảng bốn mươi phút đến một tiếng. Đoạn qua Bát Tràng cuối tuần có ô tô du lịch và xe khách, cứ chạy chậm, đừng sốt ruột vượt.
Trên đê có xe tải chở vật liệu và những khúc cua bám theo thân đê, nên giữ sát bên phải, không vượt ở chỗ cua khuất. Ai chưa quen đường đê nên đọc trước kinh nghiệm chạy xe trên đê Gia Lâm buổi chiều để biết lối lên xuống và chỗ dừng an toàn.
Xuống cánh đồng rau ven sông Hồng: đường bê tông nhỏ giữa ruộng
Từ mặt đê xuống bãi là các dốc bê tông ngắn nhưng khá dốc, hay có cát và đất khô vương lại. Xe số thì về số thấp, phanh đều hai bánh; xe ga thì nhả ga sớm, bóp phanh nhẹ và giữ, không phanh gấp giữa dốc. Trước khi xuống, dừng ở đầu dốc nhìn xem có xe đang lên không, dốc hẹp thì nhường người lên trước.
Đường nội đồng thường chỉ rộng vừa một xe ba gác hoặc hai xe máy tránh nhau sát sạt. Hai bên là luống rau hoặc rãnh nước, mép bê tông có chỗ vỡ hụt. Gặp xe chở rau ngược chiều, bạn tấp hẳn vào chỗ rộng và dừng lại cho họ qua, vì xe chất cao, cồng kềnh, phanh khó.
Mặt đường hay ướt vì nước tưới, có khi có ống nước vắt ngang hoặc bùn từ bánh xe kéo lên. Chạy chậm, cán qua ống nước thì đi thẳng và nhẹ ga.
Gặp đường cụt hay lối đất nhỏ giữa luống, đừng cố chạy vào. Tắt máy, dắt xe quay đầu ở chỗ bê tông rộng. Bánh xe đè lên mép luống là hỏng công cả buổi của người trồng.
Đi thế nào để không làm phiền người làm vườn
Bãi rau là chỗ làm ăn của người ta, khách ghé ngắm phải theo nhịp của họ. Những điều tôi luôn dặn:
- Không dừng xe giữa đường nội đồng. Tìm khoảng đất rộng, dựng xe sát mép, không đè lên luống hay ống tưới.
- Không bước vào luống để chụp ảnh. Đứng trên đường bê tông hoặc bờ ruộng chắc chân là đủ đẹp.
- Không tự hái rau, dù chỉ một lá. Muốn mua thì hỏi người đang làm, ai bán được thì họ sẽ bán vài mớ.
- Muốn chụp người đang làm thì hỏi trước. Nhiều người ra đồng từ rất sớm và không thích bị chĩa máy vào mặt.
- Đứng lâu thì tắt máy, không rú ga, không bấm còi inh ỏi.
- Thấy người đang phun thuốc hay bón phân thì đi chỗ khác, tránh đứng cuối hướng gió.
- Mang rác về, kể cả vỏ chai nước.
Tình huống hay gặp: nhóm bạn trẻ dựng ba xe chắn ngang lối bê tông để chụp ảnh, đúng lúc một bác chở hai sọt rau từ trong bãi ra và phải đứng đợi. Dắt xe lên chỗ rộng cách đó vài chục mét là không ai phiền ai.
Chọn giờ đi và một buổi mẫu cho khách thuê xe
Sáng sớm là lúc thu hoạch, xe chở rau đi lại nhiều trên cả đường bãi lẫn đường đê. Chiều muộn thì nhiều nhà tưới, đường ướt. Khung giờ dễ chịu cho người đi ngắm thường là giữa buổi sáng hoặc cuối chiều khi nắng đã dịu.
Ví dụ một buổi tôi hay gợi ý: hai bạn nhận xe từ chiều hôm trước vì tiệm mở cửa lúc chín giờ. Sáng hôm sau xuất phát từ Bồ Đề khoảng bảy rưỡi, qua Bát Tràng khi đường còn vắng, gần chín giờ xuống bãi Văn Đức lúc đợt xe rau đầu ngày đã thưa. Dạo bãi chừng một tiếng, quay lên Bát Tràng xem gốm, ăn trưa rồi về Long Biên trước nắng gắt.
Mùa hè, trên bãi gần như không có bóng cây, nhớ áo chống nắng và đủ nước. Mùa đông, gió sông thổi lạnh, nên mặc thêm áo gió.
Đường đê tiếp tục về phía Xuân Quan, sang địa phận Hưng Yên. Ai còn sức có thể ghép thêm điểm đến theo gợi ý trong bài đi Ecopark từ Long Biên, nhưng nên về trước khi trời tối vì đường bãi không có đèn.
Chọn xe và chuẩn bị trước khi xuống bãi
Đường bãi hẹp, dốc ngắn và hay phải dắt quay đầu, nên xe gọn nhẹ có lợi. Honda Wave giá 150.000 đ/ngày, dễ xoay xở trên bê tông nhỏ. Ai chưa quen xe số có thể chọn Honda Vision, 200.000 đ/ngày. Tôi có viết riêng chuyện chọn Wave hay Vision cho đường làng Gia Lâm nếu bạn còn phân vân.
Danh sách chuẩn bị ngắn gọn:
- Khi nhận xe, thử phanh, xem lốp và đèn; đổ đầy xăng trước khi rời khu đông dân.
- Đi giày bám, không dép lê; mang túi vải đựng rau, treo vào móc xe.
- Đặt cọc, giấy tờ và việc có kèm mũ bảo hiểm hay không, bạn hỏi cửa hàng khi đặt xe.
Nếu xe gặp sự cố khi đang ở bãi, dắt lên đê hoặc ra chỗ rộng trước, đừng đứng sửa giữa lối đi. Gọi tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú theo số 0942 467 674 để được hướng dẫn; tiệm mở cửa 09:00–21:00 và không giao xe ngoài giờ này, thời gian và chi phí giao nhận cần xác nhận trước.
Muốn tìm thêm cung đường quanh bờ đông sông Hồng, xem chuyên mục Long Biên và Gia Lâm hoặc trang du lịch Hà Nội để ghép lịch cho cả ngày.