Hội Gióng Phù Đổng là một trong những lễ hội cổ truyền lớn của Hà Nội, và ngày chính hội cũng là lúc người đi xem dễ lạc bạn, mệt và về muộn nhất. Ca dao có câu “Ai ơi mồng Chín tháng Tư, không đi hội Gióng cũng hư mất đời”, nên ngày chính hội đường vào làng Phù Đổng rất đông. Đi bằng xe máy vẫn tiện nhất, miễn là bạn xuất phát sớm, gửi xe xa khu lễ, đi bộ vào và giữ đồ cẩn thận.
Hội Gióng Phù Đổng diễn ra khi nào và xem gì
Đền Phù Đổng, còn gọi là đền Thượng hay đền Gióng, thờ Thánh Gióng, nằm ở xã Phù Đổng, phía bắc sông Đuống, bên trong đê. Khu di tích được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2013, còn Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Theo Cục Di sản văn hóa, hội diễn ra ba ngày, từ mồng 7 đến mồng 9 tháng Tư âm lịch, trong đó mồng 9 là ngày chính hội. Năm 2027, ba ngày này rơi vào khoảng 12 đến 14/5/2027 dương lịch, tức thứ Tư đến thứ Sáu. Lịch tổ chức chính thức từng năm do địa phương công bố, nên kiểm tra lại trước khi đi.
Theo mô tả của báo Chính phủ về diễn trình ngày chính hội:
- Buổi sáng: lễ tế Thánh, sau đó gần trọn buổi sáng dành cho người dân vào đền Thượng dâng hương. Đây là lúc sân đền chật nhất.
- Khoảng đầu giờ chiều: phường Ải Lao diễn trò trước đền Thượng, rồi đoàn quân Thánh Gióng với phường áo đỏ, áo đen, ông Hiệu Cờ, xe Long Mã ra bãi Đống Đàm đánh trận thứ nhất bằng ba ván múa cờ.
- Sau đó: trận thứ hai ở bãi Soi Bia, kết thúc khi 28 nữ tướng giặc xin hàng.
Giờ giấc cụ thể có thể xê dịch theo từng năm. Điều cần nhớ là bãi Đống Đàm nằm cách đền Thượng khoảng 3 km, nên không thể vừa đứng sân đền vừa chạy theo kịp trận đánh.
Đường đi xe máy từ Long Biên và giờ xuất phát
Từ tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, lộ trình quen thuộc là: Nguyễn Văn Cừ tới vòng xuyến cầu Chui, vào Ngô Gia Tự, qua cầu Đuống, đi theo Hà Huy Tập ở khu Yên Viên rồi rẽ phải theo biển chỉ dẫn về Phù Đổng, men đê tả Đuống về phía đông. Cả quãng tầm mười hai cây số, ngày thường khoảng nửa giờ.
Lưu ý về cầu: giữa tháng 10/2026, xe máy vẫn đi cầu Đuống cũ, cầu đường bộ mới dự kiến thông xe cuối năm 2026. Tới mùa hội năm sau, lối lên cầu có thể đã khác, nên xem tin giao thông và biển chỉ dẫn trước hôm đi.
Giờ xuất phát theo mục đích:
- Muốn dâng hương ở đền Thượng: rời Long Biên trước sáu giờ sáng ngày mồng 9, có mặt khi đường làng còn thông.
- Muốn xem hội trận: vẫn nên đến trong buổi sáng, gửi xe xong mới đi bộ ra phía bãi Đống Đàm hoặc Soi Bia và chọn chỗ đứng từ sớm.
- Muốn tránh đông: đi mồng 7 hoặc mồng 8, vẫn có lễ và rước nhưng dòng người thưa hơn hẳn.
Tiệm mở cửa 09:00–21:00, nên ai muốn đi từ sáu giờ sáng thì nhận xe từ chiều hôm trước. Mồng 9 năm 2027 rơi vào ngày thường trong tuần, đoạn Ngô Gia Tự và cầu Đuống buổi sáng còn có dòng xe đi làm, càng nên đi sớm.
Gửi xe xa khu lễ rồi đi bộ vào
Kinh nghiệm của chúng tôi là đừng cố chạy sát cổng đền. Gần khu di tích, đường làng hẹp, người đi bộ tràn ra lòng đường, đoàn rước có thể đi qua bất cứ lúc nào. Những năm gần đây địa phương thường phân luồng và bố trí điểm trông giữ xe tạm quanh khu lễ, cách làm có thể thay đổi theo năm, nên cứ theo biển và hướng dẫn của lực lượng làm nhiệm vụ.
Cách gửi xe cho yên tâm:
- Chọn điểm gửi có người trông, có vé, ở phía ngoài khu đông, trên hướng bạn sẽ về.
- Hỏi giá gửi trước khi dựng xe, giữ vé cẩn thận.
- Chụp ảnh xe, biển số, vé xe và một mốc dễ nhận gần bãi để lúc về khỏi đi tìm.
- Khóa cổ xe, không để túi, áo mưa có đồ quý trong giỏ; giấy tờ xe cất trong người.
- Không dựng xe trên mặt đê, lối vào nhà dân hay chỗ đoàn rước đi qua.
Từ bãi gửi đi bộ vào có thể mất mười lăm, hai mươi phút hoặc hơn tùy chỗ, nên mang giày đế mềm, bám tốt. Đoạn đường đê thường nắng, ít bóng cây.
Tránh dòng người và giữ đồ trong ngày đông
Ngày chính hội, chỗ đông nhất là sân đền Thượng buổi sáng và hai bãi đánh trận buổi chiều. Vài nguyên tắc đơn giản:
- Chọn một điểm chính: hoặc dâng hương ở đền Thượng, hoặc đứng xem hội trận, đừng cố đi cả hai lúc cao điểm.
- Đứng ở mép đám đông: gần lối thoát, không chen giữa đoàn rước và người xem. Khi đoàn rước tới, lùi vào, đừng giơ máy chụp chắn đường.
- Đồ mang theo gọn: túi đeo trước ngực, khóa kéo, điện thoại cất túi trong. Ví, tiền mặt chia hai chỗ.
- Trẻ nhỏ: ghi số điện thoại người lớn vào áo hoặc vòng tay, dặn trước chỗ đứng chờ nếu lạc.
- Đi theo nhóm: hẹn một mốc gặp cố định như bãi gửi xe, vì sóng điện thoại chỗ đông hay chập chờn. Cách giữ đội hình khi đi vài xe cùng nhau có trong bài đi nhóm 2-3 xe quanh Long Biên.
Trang phục đi lễ nên kín đáo, lịch sự; mang mũ rộng vành, nước uống và áo mưa mỏng. Tháng Tư âm lịch thường đã vào đầu hè, trưa nắng gắt, chiều dễ có mưa giông. Cách tránh nắng khi chạy xe khu này xem thêm bài đi xe máy ở Long Biên và Gia Lâm trưa hè.
Lượt về: lấy xe và ra khỏi làng an toàn
Sau hội trận, rất đông người cùng lúc tìm xe, đường làng và mặt đê đặc kín. Nếu không vội, ngồi uống nước nghỉ thêm nửa giờ rồi mới ra bãi, dòng xe sẽ thưa hơn nhiều.
Khi dắt xe ra, đi chậm theo dòng, bật đèn nếu trời đã sẩm, không vượt trên đê vì mép đê dốc và thường không có lan can. Qua cầu Đuống chiều về thường tắc, cứ đi một hàng bên phải và đổ xăng trước khi vào làng nếu bình đã vơi. Xe thuê của tiệm gặp trục trặc giữa đường thì dừng chỗ an toàn, gọi 0942 467 674 và báo vị trí gần nhất. Giấy tờ khi thuê, đặt cọc và mũ bảo hiểm thì hỏi rõ với cửa hàng lúc đặt xe.
Ngoài mùa hội, khu đền Gióng yên tĩnh và dễ đi hơn nhiều. Các điểm khác quanh bờ bắc sông Hồng, sông Đuống có trong chuyên mục Long Biên và Gia Lâm, còn lễ hội và điểm đến khắp Hà Nội nằm ở trang du lịch.