Bạn đã nghe về bảo tàng gốm Bát Tràng với tòa nhà trông như những bàn xoay gốm chồng lên nhau, và muốn chạy xe máy sang xem trong một buổi. Khó khăn thường không nằm ở quãng đường mà ở ba chỗ nhỏ: vào làng rồi vẫn không chắc tòa nhà nào là bảo tàng, không biết gửi xe ở đâu, và vào trong thì xem lan man đến hết giờ. Bài này đi đúng ba việc đó, theo thứ tự một buổi sáng hoặc một buổi chiều, dành cho người thích văn hóa và thích ngắm kiến trúc mới.
Chuyện chọn cầu, chọn cung đường từ nội thành đã có trong bài chạy xe máy từ nội thành tới bảo tàng gốm Bát Tràng, nên ở đây chỉ nhắc ngắn phần đường và tập trung vào lúc bạn đã tới làng.
Tìm đúng tòa nhà bảo tàng gốm Bát Tràng trong làng
Tòa nhà mà nhiều người gọi là bảo tàng gốm Bát Tràng có tên chính thức là Trung tâm Tinh hoa Làng nghề Việt, theo thông tin trên trang giới thiệu của trung tâm thì nằm ở số 28, thôn 5, làng cổ Bát Tràng, phía Gia Lâm. Khi hỏi đường, nói cả hai tên cho chắc, vì người trong làng quen gọi theo cách nào cũng có.
Cách nhận ra tòa nhà khi đã vào làng:
- Nhìn hình khối. Tòa nhà gồm nhiều khối tròn, mặt ngoài lượn cong như phôi gốm đang vuốt trên bàn xoay, ốp gạch nung màu đất. Nó khác hẳn dãy nhà ống bán gốm hai bên đường nên rất dễ nhận ra từ xa.
- Đừng nhầm với cửa hàng ghi chữ “bảo tàng”. Trong làng có nhiều xưởng, cửa hàng và phòng trưng bày tư nhân. Có nơi rất đáng ghé, nhưng nếu bạn muốn đến trung tâm có kiến trúc đặc biệt thì đối chiếu địa chỉ thôn 5 trên ứng dụng bản đồ.
- Đặt điểm đến bằng tên chính thức. Gõ tên trung tâm vào ứng dụng bản đồ ở chế độ xe máy thường cho kết quả chính xác hơn gõ chung chung “bảo tàng gốm”.
Về đường đi, từ phía Long Biên bạn có thể theo đường đê ven sông Hồng xuống phía nam rồi rẽ vào làng; cách đi cụ thể có trong bài làng gốm Bát Tràng bằng xe máy từ Long Biên. Đường trong làng hẹp, có đoạn đông xe chở hàng, nên khi gần tới hãy giảm tốc và nhìn biển chỉ dẫn.
Gửi xe khi tham quan bảo tàng gốm
Bãi gửi xe là việc nên giải quyết trước khi bước vào trong. Một vài nguyên tắc chung:
- Hỏi ngay ở cổng trung tâm xem có chỗ để xe máy cho khách hay không, và nếu không thì nhân viên thường chỉ chỗ gửi gần nhất.
- Chỉ gửi ở nơi có người trông, có vé hoặc ghi biển số. Hỏi rõ trông đến mấy giờ và chi phí bao nhiêu, vì mỗi điểm một khác.
- Không dựng xe trước cửa hàng gốm hay giữa ngõ. Đường làng vốn hẹp, xe chắn lối khiến xe chở hàng không quay được, và hàng gốm bày sát lề rất dễ bị va.
- Chụp ảnh xe và chỗ gửi, khóa cổ, mang theo đồ có giá trị, không để mũ bảo hiểm treo hờ trên yên.
Đi vào cuối tuần, ngày lễ thì chỗ gần thường kín sớm. Chấp nhận gửi xa hơn một chút rồi đi bộ vào, quãng đi bộ qua các cửa hàng gốm cũng là một phần thú vị của buổi đi.
Chọn vé và lên lịch xem trong một buổi
Theo giới thiệu của trung tâm, không gian chia thành nhiều tầng với nội dung khác nhau, và vé cũng được chia theo khu: có loại chỉ vào các khu trưng bày chính, có loại vào toàn bộ, có loại kèm trải nghiệm làm gốm. Giá, giờ mở cửa và cách chia khu có thể thay đổi, nên hãy xem trên trang chính thức hoặc hỏi tại quầy trước khi mua.
Cách chọn đơn giản theo thời gian bạn có:
- Chỉ có khoảng một đến hai tiếng: chọn vé vào các khu trưng bày chính, xem phần gốm truyền thống cho kỹ.
- Có cả buổi: chọn vé xem toàn bộ, thêm khu gốm đương đại và các không gian phía trên.
- Đi cùng trẻ nhỏ: cân nhắc vé có trải nghiệm nặn gốm, nhưng hỏi trước lịch và thời lượng để không bị lỡ phần xem trưng bày.
Một buổi trọn vẹn thường đủ cho cả trung tâm cộng thêm một vòng dạo làng ngắn. Đi buổi sáng cho mát và vắng hơn, hoặc đầu buổi chiều nếu muốn ngồi lại ngắm hoàng hôn trên sông Hồng trước khi về.
Thứ tự xem trưng bày cho đỡ lan man
Bố trí trong tòa nhà có thể thay đổi, nhưng theo các mô tả hiện có, khu trưng bày gốm truyền thống được xếp theo dòng thời gian phát triển của làng, còn khu gốm đương đại trưng bày các tác phẩm sáng tạo mới. Nếu bạn chỉ xem được một phần, hãy ưu tiên phần truyền thống, vì đó là chìa khóa để hiểu những gì bày bán ngoài chợ.
Gợi ý cách xem:
- Đi theo đúng chiều mũi tên. Phần dòng thời gian được sắp theo thứ tự, đi ngược sẽ khó theo mạch.
- Mỗi gian chọn một món để nhìn kỹ. Để ý màu men, vết rạn, hoa văn vẽ tay, và đọc chú thích. Xem kỹ vài món đáng hơn lướt qua cả trăm món.
- Nhìn cả tòa nhà. Với khách thích kiến trúc, những bức tường cong, ánh sáng lọt qua khe và chất liệu gạch gốm cũng là một phần của buổi tham quan.
- Hỏi trước khi chụp ảnh. Có khu cho chụp thoải mái, có khu hạn chế; tôn trọng biển báo tại chỗ.
Ngồi nghỉ ở khu đồ uống giữa buổi là cách tốt để không bị mỏi chân trước khi lên các tầng trên.
Bát Tràng có gì tham quan sau bảo tàng
Ra khỏi trung tâm, bạn còn có thể dạo một vòng trong làng mà không cần lấy xe ngay:
- Chợ gốm Bát Tràng, nơi cầm, so và hỏi giá trực tiếp. Xem bảo tàng trước giúp bạn nhận ra mình đang mua dòng gốm nào.
- Những ngõ làng cổ với tường gạch, nhà cũ và các lò gốm, trong đó có lò bầu cổ mà nhiều người tìm đến chụp ảnh.
- Các xưởng nhỏ đang làm hàng, nếu chủ xưởng sẵn lòng cho đứng xem; hỏi trước và không chạm vào phôi đang phơi.
Nếu mua gốm mang về, cách gói và buộc đồ dễ vỡ trên xe máy có trong bài chở đồ gốm Bát Tràng về bằng xe máy. Đường ra khỏi làng lúc chiều thường đông xe tải nhỏ, đi chậm, giữ khoảng cách và không vượt ở chỗ khuất.
Thuê xe từ Long Biên để đi Bát Tràng
Bát Tràng nằm cùng phía sông với khu Long Biên, nên nếu bạn ở hoặc thuê xe bên này thì không phải qua cầu sông Hồng. Tiệm chúng tôi ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở từ 09:00 đến 21:00. Việc giao nhận xe cần hẹn trước và xác nhận thời gian, chi phí; giấy tờ cần mang hãy hỏi rõ trực tiếp và xin biên nhận nếu để lại.
Tóm lại
Một buổi ở bảo tàng gốm Bát Tràng sẽ gọn gàng nếu bạn làm đúng thứ tự: tìm tòa nhà hình bàn xoay ở thôn 5 theo tên Trung tâm Tinh hoa Làng nghề Việt, gửi xe ở chỗ có người trông, chọn vé theo thời gian mình có, xem phần gốm truyền thống trước rồi mới dạo chợ và ngõ làng. Các điểm khác quanh hai bờ sông có trong mục Long Biên và Gia Lâm và trang du lịch Hà Nội.