Chợ Sủi Gia Lâm là một trong số ít chợ quê còn giữ được không khí làng xưa ngay sát Hà Nội, và từ Long Biên chỉ cần một buổi sáng chạy xe máy là đi về thong thả. Khách thuê xe ở tiệm tôi hay hỏi ba điều: đi đường nào, mấy giờ thì chợ vui mà không chen, và để xe ở đâu cho yên tâm. Bài này trả lời đủ ba điều đó, kèm vài điểm nên ghé quanh làng Sủi. Các gợi ý khác ở bờ bắc sông Hồng có trong chuyên mục Long Biên và Gia Lâm.
Chợ Sủi Gia Lâm có gì mà đáng đi
Chợ Sủi nằm ở làng Sủi, tên chữ là Phú Thụy, thuộc xã Phú Thị cũ của huyện Gia Lâm; sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính, khu này nay thuộc xã Gia Lâm. Chợ cách bờ nam sông Đuống chưa tới hai cây số. Người yêu thơ biết tên chợ qua bài “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm, viết năm 1948, có câu “Chợ Hồ, chợ Sủi người đua chen”.
Ngày nay chợ Sủi là chợ dân sinh họp hằng ngày, không còn cảnh cây cổ thụ tỏa bóng như ký ức người làng kể lại. Nhưng nông dân quanh vùng vẫn mang rau, trứng, gà vịt và sản vật nhà làm ra bán, nên đi một vòng vẫn thấy rõ nhịp chợ quê. Làng Sủi còn nổi tiếng là làng khoa bảng, quê của Cao Bá Quát, nên chuyến đi chợ dễ thành một buổi xem làng.
Một điểm mới đáng biết: theo báo Hànộimới, đến giữa tháng chín năm nay các hộ kinh doanh ở chợ Sủi đã nhận thanh toán không dùng tiền mặt. Vẫn nên mang ít tiền lẻ, vì hàng bày ngoài rìa chợ của bà con mang đồ nhà ra bán chưa chắc có mã chuyển khoản.
Đường từ Long Biên tới chợ Sủi Phú Thị
Từ khu Bồ Đề, quãng đường chừng mười mấy cây số, chạy khoảng ba mươi đến bốn mươi lăm phút tùy giờ. Hướng dễ nhớ nhất:
- Theo Nguyễn Văn Cừ về nút Cầu Chui, chuyển sang đường Nguyễn Văn Linh đi về phía đông.
- Bám trục quốc lộ 5 cũ qua Sài Đồng tới khu Trâu Quỳ.
- Tới Trâu Quỳ, rẽ về phía bắc theo hướng Dương Xá, Phú Thị, rồi đi theo trục đường Ỷ Lan.
- Điểm dừng xe buýt mang tên Chợ Sủi, Đường Ỷ Lan là mốc nhận biết; chợ ở ngay khu này.
Nên xem kỹ lộ trình tới chợ Sủi trên bản đồ trước khi đi; cần xem lại thì tấp vào lề an toàn rồi mới mở điện thoại, đừng cầm máy khi đang chạy. Đoạn trục đường 5 có nhiều xe tải, xe khách; cách giữ vị trí an toàn cạnh xe lớn tôi đã viết trong bài chạy xe máy cạnh xe tải và container ở Gia Lâm. Ai muốn biết đoạn qua Trâu Quỳ cuối tuần thế nào thì xem thêm chạy xe dọc trục đường 5 khu Trâu Quỳ.
Khi rời trục lớn vào đường làng, đường hẹp lại, có đoạn ngõ chỉ vừa hai xe máy tránh nhau. Giảm tốc, bấm còi nhẹ ở khúc cua khuất và để ý trẻ con, xe đạp chở hàng ra vào từ ngõ nhỏ.
Mấy giờ đi chợ cho vui mà không chen lấn
Chợ quê thường đông nhất lúc sáng sớm, khi người làng tranh thủ đi chợ trước giờ làm đồng hay đi làm ở khu công nghiệp gần đó. Muốn thấy chợ nhộn nhịp nhất thì có mặt sớm, nhưng lối đi khi đó chật và người bán bận, khó đứng lâu hỏi chuyện.
Với khách đi chơi, tôi thấy hợp lý nhất là tới vào giữa buổi sáng: hàng còn đủ, lối đi bớt chật, người bán cũng rảnh hơn để kể về món mình bán. Ngày rằm, mùng một và những ngày giáp Tết chợ thường đông hơn hẳn vì người làng sắm lễ. Nếu đi dịp này, đến sớm hơn và chuẩn bị tinh thần gửi xe xa hơn một chút.
Đi chợ không chen lấn, có mấy nguyên tắc đơn giản:
- Gửi xe rồi đi bộ, không dắt hay chạy xe vào trong lòng chợ.
- Đeo túi trước người, điện thoại cho vào túi có khóa kéo.
- Đi theo dòng người, muốn dừng xem hàng thì tấp sát vào sạp, không đứng giữa lối.
- Chụp ảnh người bán thì hỏi trước, nhiều bà cụ không thích bị chụp.
Chỗ để xe quanh chợ Sủi
Đây là phần nhiều người lúng túng nhất, vì chợ Sủi không phải trung tâm thương mại có bãi xe lớn. Cách làm của tôi khi chở khách qua đây:
- Tìm điểm trông xe có người coi và có vé, thường gặp quanh các lối vào chợ; hỏi người bán hàng gần đó nếu chưa thấy.
- Không dựng xe ở điểm dừng xe buýt trên đường Ỷ Lan, không đỗ sát cổng đình, chùa hay chắn lối vào ngõ nhà dân.
- Đường từ cổng chợ ra phía đường Nguyễn Huy Nhuận từng có lệnh cấm họp chợ, nên đừng tạt xe vào lề để mua hàng ngay trên đoạn này.
Nếu khu di tích có chỗ để xe dành cho khách tham quan, gửi đúng chỗ và hỏi người trông trước khi khóa xe. Dù gửi ở đâu, nhớ khóa cổ, rút chìa và cầm vé cẩn thận.
Ghé đình, đền, chùa làng Sủi sau buổi chợ
Ngay cạnh chợ là cụm di tích đình, đền, chùa làng Sủi, được Nhà nước xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1989. Chùa Sủi có tên chữ Đại Dương Sùng Phúc tự; cụm này còn có đền thờ Nguyên phi Ỷ Lan, người gắn với vùng Gia Lâm. Gần đó là khu lưu niệm danh nhân Cao Bá Quát, được công nhận di tích cấp thành phố năm 2016.
Vào thăm thì ăn mặc kín đáo, nói khẽ, không leo trèo hay sờ vào tượng. Giờ mở cửa đình, đền có thể khác nhau theo ngày, nên hỏi người trông coi tại chỗ; ngày lễ có thể đông và hạn chế vào một số khu.
Chở đồ chợ quê về Long Biên
Đi chợ quê khó mà về tay không: bó rau, quả bí, chục trứng hay con gà làm sẵn. Trứng và đồ dễ vỡ để trong hộp cứng, kẹp giữa hai chân trên sàn xe tay ga; rau bó gọn cho vào túi buộc móc. Không treo túi ở tay lái, càng không chở gà sống buộc lủng lẳng sau yên. Mẹo xếp đồ chắc chắn có trong bài chở hoa quả từ chợ Long Biên về bằng xe máy.
Chọn xe nào cho chuyến chợ Sủi
Đường tới Phú Thị phần lớn là đường nhựa, nhưng khi vào ngõ làng thì hẹp và đông. Xe tay ga có cốp như Honda Vision tiện chở đồ chợ; xe số như Honda Wave lại gọn, nhẹ khi len ngõ. So sánh kỹ hơn có ở bài đi làng nghề và đường làng Gia Lâm nên chọn Wave hay Vision.
Ai chưa có xe có thể thuê ở cửa hàng Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, điện thoại 0942 467 674, mở cửa 09:00 đến 21:00. Honda Wave 150.000 đ một ngày, Honda Vision 200.000 đ một ngày; tiền cọc và mũ bảo hiểm thì hỏi cửa hàng khi đặt xe để được xác nhận trực tiếp.
Đi sớm vừa phải, gửi xe đúng chỗ có người trông, rồi thong thả qua đình chùa làng Sủi là trọn một buổi sáng quê ngay cạnh Hà Nội. Muốn tìm thêm điểm đi trong ngày bằng xe máy, xem chuyên mục du lịch.