Đi một vòng Thanh Oai, Thường Tín, Thạch Thất rồi về phố với túi quà lủng lẳng trên xe là cảm giác rất dễ chịu. Cái khó nằm ở đoạn đường về: giò bị nắng hầm, bánh dày bị ép bẹp, chè lam ngấm hơi ẩm mềm oặt. Bài này chỉ cách sắp lịch mua, gói từng món và xếp lên xe máy sao cho tới nhà quà vẫn còn ngon để biếu.
Ba món quà, ba độ bền khác nhau
Muốn mang đặc sản ngoại thành về bằng xe máy cho gọn, trước hết phải hiểu mỗi món “chịu đựng” đường xa đến đâu. Ba món này khác nhau hẳn về độ bền.
- Giò chả Ước Lễ: làng Ước Lễ ở Thanh Oai nổi tiếng giò lụa, chả quế, giò thủ. Giò lụa gói lá chuối, làm từ thịt tươi nên sợ nóng nhất. Để trong cốp xe giữa trưa nắng là thứ bạn nên tránh.
- Bánh dày Quán Gánh: loại bánh nếp trắng mềm, nhân đậu xanh, gói lá, gắn với vùng Nhị Khê bên đường quốc lộ cũ qua Thường Tín. Bánh ngon nhất khi còn mềm dẻo, để qua đêm hoặc cho vào tủ lạnh là cứng lại.
- Chè lam Thạch Xá: làm từ gạo nếp rang, mật, gừng, lạc, cắt thành miếng vuông. Đây là món khô, chịu đi xa tốt nhất, chỉ ngại hơi ẩm và bị đè gãy.
Nói gọn: chè lam để được lâu, giò chả để được vài ngày nếu giữ mát, còn bánh dày nên ăn trong ngày.
Sắp lịch mua: món bền mua trước, món dễ hỏng mua sau
Ba làng không nằm chung một trục đường. Thạch Xá ở phía tây, còn Ước Lễ và Quán Gánh cùng nằm về phía nam. Gom cả ba vào một ngày là được, nhưng sẽ khá vất vả. Nếu chưa quen chọn hướng, bài đi xe máy ra ngoại thành cuối tuần nên chọn hướng nào sẽ giúp bạn chia chặng hợp lý hơn.
Nguyên tắc đơn giản là mua món bền trước, món dễ hỏng sau cùng, sát lúc quay về. Một lịch trình mẫu cho người ở phía nam thành phố:
- Buổi sáng chạy lên Thạch Xá mua chè lam, cất ngay vào túi kín.
- Quay về hướng nam, ghé Ước Lễ mua giò chả trước bữa trưa.
- Trên đường về theo trục quốc lộ cũ, ghé Quán Gánh mua bánh dày rồi về thẳng nhà.
Nếu chỉ đi một hướng, ví dụ chuyến Thanh Oai và Thường Tín, hãy mua giò trước, bánh dày sau. Khi đặt mua, đừng ngại hỏi người bán giò để được bao lâu và nên cất thế nào. Mỗi nhà làm một kiểu, họ hiểu hàng của mình nhất.
Gói giò chả Ước Lễ để khỏi bị nắng hầm
Giò lụa sợ nhiệt và sợ đè. Cách mình hay làm khi chở giò chả bằng xe máy:
- Giữ nguyên lớp lá chuối người bán gói, ngoài cùng bọc thêm một túi ni lông sạch để không dính bụi đường.
- Mang theo một túi giữ nhiệt nhỏ, loại túi đựng cơm trưa, kèm vài túi đá gel hoặc chai nước đông đá bọc khăn. Đặt giò vào giữa, không để đá chạm trực tiếp vào lá.
- Chả quế đã rán nên dễ chịu hơn, nhưng vẫn nên tách riêng với giò lụa để mùi quế không lấn sang.
Cốp xe tay ga ngày nắng có thể rất nóng vì nằm sát khối động cơ. Nếu không có túi giữ nhiệt, thà treo túi giò ở móc phía trước, chỗ có gió lùa, còn hơn nhét sâu vào cốp. Đường về qua những đoạn đê hay tỉnh lộ nhiều bụi, nhớ buộc kín miệng túi. Bài chạy xe máy cạnh xe ben chở đất đá ở ngoại thành có thêm mẹo xử lý bụi và đá văng khi bạn đang chở đồ.
Bánh dày Quán Gánh: mềm, dễ bẹp, nên ăn trong ngày
Bánh dày là món “mỏng manh” nhất trong chuyến này. Bánh mềm, dính, chồng lên nhau là dẹp, gặp ổ gà là xô lệch.
Mẹo nhỏ là xin người bán xếp bánh vào hộp cứng hoặc khay có nắp, thay vì túi ni lông mềm. Nếu chỉ có túi, hãy đặt túi bánh lên trên cùng trong cốp, không để bất cứ thứ gì đè lên. Đừng để bánh trong cốp kín quá lâu dưới nắng, lớp lá sẽ đổ mồ hôi làm bánh nhão.
Về đến nhà, ăn bánh trong ngày là ngon nhất. Nếu còn thừa, để nơi thoáng mát; bánh cứng lại thì hấp lại cho mềm. Khi biếu ai, nên đưa ngay buổi chiều hoặc tối hôm đó, đừng để sang hôm sau mới mang đi.
Chè lam Thạch Xá: bền nhất, chỉ sợ ẩm và gãy
Trong ba món, chè lam là món dễ chở nhất. Món này khô, nhẹ, không cần giữ lạnh. Nhưng chè lam gặp hơi nước thì mềm và mất độ thơm giòn, còn bị đè mạnh thì nứt vỡ.
- Mua loại đã đóng gói kín hoặc xin thêm túi zip.
- Cho vào hộp nhựa có nắp nếu mua nhiều để biếu.
- Tránh để chè lam chung túi với đá lạnh: hơi nước đọng sẽ làm hỏng món.
Chè lam có thể cất vài ngày đến lâu hơn tùy cách làm của từng nhà, nhưng bạn nên hỏi người bán và nhìn hạn ghi trên bao bì nếu có.
Xếp đồ trên xe máy thế nào cho an toàn
Quà ngon mà xếp lệch, xe chòng chành thì đường về mệt và nguy hiểm. Vài nguyên tắc:
Phân vùng theo độ nhạy của món
- Cốp xe: hợp với chè lam và đồ khô, đặt ở trên cùng.
- Túi giữ nhiệt ở sàn để chân hoặc móc trước: dành cho giò chả, nơi thoáng hơn cốp.
- Hộp bánh dày: đặt chỗ phẳng, không bị đè, có thể để người ngồi sau ôm trên đùi nếu đi hai người.
Đừng treo quá nhiều lên móc
Móc trước của xe tay ga chỉ nên treo đồ nhẹ. Treo nặng sẽ cấn đầu gối, làm tay lái nặng và lắc khi vào cua. Nếu có giá sau, dùng dây chun buộc chắc, kiểm tra lại sau vài phút chạy đầu tiên.
Giữ hai tay rảnh
Không cầm túi trên tay khi lái, không đeo túi nặng ở cổ tay. Gặp đoạn đường xấu, giảm tốc sớm để đồ không xóc.
Nếu bạn thuê xe tay ga để đi chuyến này, hãy hỏi Nguyễn Tú trước khi đặt xe về việc buộc đồ lên giá sau và chọn dòng xe có cốp hợp với lượng quà bạn định mua.
Về tới phố: tránh giờ tắc để quà không “chờ” quá lâu
Nhiều người mua xong rất đúng giờ, nhưng vướng tắc ở cửa ngõ nên quà nằm trong cốp lâu hơn dự kiến. Chiều Chủ nhật là lúc dễ gặp cảnh này nhất. Bài về phố chiều Chủ nhật nên xuất phát giờ nào giúp bạn né khung giờ đông nhất.
Về đến nhà, xử lý theo thứ tự: cất giò chả vào ngăn mát trước, bày bánh dày ra đĩa để ăn hoặc chia ngay, cuối cùng mới cất chè lam vào hộp kín. Một gia đình ở phía Long Biên có thể ăn bánh dày bữa tối, giò để dành cho bữa sáng hôm sau, còn chè lam pha ấm trà nhâm nhi cả tuần.
Thông tin về món ăn, giờ bán và cách làm của từng làng có thể thay đổi, hãy hỏi trực tiếp người bán trước khi đi. Muốn tìm thêm điểm ghé quanh Hà Nội, bạn xem các bài trong mục du lịch ngoại thành bằng xe máy hoặc toàn bộ chuyên mục du lịch. Lần tới, hãy chuẩn bị sẵn một túi giữ nhiệt và một hộp cứng trước khi xuất phát, bạn sẽ thấy chuyến mua quà nhẹ nhàng hơn nhiều.