Đi xem Trung thu phố Hàng Mã bằng xe máy là trải nghiệm mùa lễ đặc trưng của Hà Nội: dải phố ngắn mà rực rỡ nhất thành phố, đèn lồng lồng vào đèn, và dòng người đi bộ chật kín mặt đường. Mùa đó, Hàng Mã không còn là một phố qua đường nữa mà là một khu lễ hội ngoài trời, nên đi bằng xe máy cần biết trước khung giờ, đường vào và chỗ gửi xe, nếu không sẽ bị kẹt ngay mép phố. Bài viết này xếp từ chọn ngày, chọn giờ, đường vào, gửi xe, tới cách giữ an toàn giữa đám đông. Tham khảo thêm chuyên mục du lịch và danh sách điểm đến cho các hoạt động khác cùng mùa.
Đi xem Trung thu phố Hàng Mã: chọn ngày và khung giờ
Phố Hàng Mã rực đèn suốt cả tháng Tám âm lịch trước rằm, nhưng đông nhất là hai tuần cuối, và đỉnh điểm là hôm rằm và mười bốn. Ai muốn chụp ảnh đẹp mà đỡ chen, nên đi ngay đầu mùa khi phố vừa treo đèn: đèn đã đủ màu, hàng còn nguyên, mà dòng người chưa dồn tới. Ai thích không khí lễ hội đông vui thực sự thì ngược lại, chọn tối mười bốn hoặc rằm, và chấp nhận đi bộ chậm theo nhịp của đám đông. Ngày thường trong tuần cũng có đêm rằm đẹp, và khách vắng hơn, nên nhiều người ở xa chọn tối thứ ba hoặc thứ tư mùa Trung thu để xem đèn cho thoải mái.
Trong một tối, khung vắng nhất là sáu giờ tới bảy giờ, khi các gia đình ăn tối xong chưa kịp ra; từ bảy giờ rưỡi trở đi là sóng người lớn nhất, kéo dài tới khoảng chín giờ rồi vơi dần. Mười giờ là lúc phố thưa, hợp cho ai muốn quay lại chụp khung vắng, nhưng nhiều sạp đã cuốn. Cuối tuần luôn đông hơn ngày thường gấp đôi, nên nếu có thể chọn ngày thường trong tuần cho dễ chịu.
Đường vào phố cổ và chỗ gửi xe
Hàng Mã là phố một chiều trong khu phố cổ, và mùa Trung thu thường bị cấm xe chạy vào khúc trung tâm sau chiều muộn, nên cách vào chuẩn là gửi xe ở mép ngoài rồi bộ vào. Ba hướng gửi phổ biến: bãi quanh quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, các lối gửi có người trông quanh chợ Đồng Xuân, và dải mép hồ. Càng gần phố, bãi càng mau kín, nên tối rằm nên canh gửi từ sớm. Giá gửi mùa lễ có thể cao hơn ngày thường, nên chuẩn bị tiền lẻ sẵn để không phải lôi ví giữa đám đông.
Ai ở xa thì nên đi theo hướng tránh giờ tan tầm: từ các quận Long Biên, Gia Lâm đi cầu Chương Dương là ngắn nhất, nhưng đúng sáu giờ chiều đoạn nội thị rất hay kẹt, nên tính thêm nửa tiếng dự phòng. Từ phía Tây, vào theo trục ven Hồ Tây rồi rẽ xuống phố cổ thường thoáng hơn đường trực tiếp qua nội đô. Đi nhóm thì hẹn trước một điểm neo cố định ngoài khu đông, ví dụ mép hồ hoặc đầu phố, để nếu lạc nhau còn biết chỗ chờ.
Đi cùng trẻ nhỏ và gánh hàng rong dịp rằm
Trung thu với trẻ nhỏ là đèn ông sao, mũ sư tử và gánh hàng rong bày trái cây mùa rằm, nên chọn tối đi liền với vài dừng chừng: một quầy đèn cho bé chọn, một khúc ngắm múa lân nếu gặp, và một điểm ăn vặt trước khi về. Trẻ dễ mệt giữa đám đông chật, nên cứ ba mươi phút lại kéo ra mép phố thoáng cho bé nghỉ, tránh để bé phải đứng chen liên tục hai ba tiếng.
Mùa rằm, các sạp bán đầu phố thường rẻ và ít chen hơn khúc trung tâm, và các ngõ hai bên vẫn còn nhà cổ lên đèn rất đẹp, ít người để ý. Đi chậm, để bé tự chọn đèn và hỏi giá vài sạp khác nhau, là cách biến một tối xem đèn thành trải nghiệm trọn vẹn hơn là chỉ lướt qua một khúc phố đông.
Giữ an toàn giữa đám đông và hai mẹo nhỏ
Giữa đám đông, xe máy chỉ nên dùng làm phương tiện tới và về, không cố lách vào trong khu phố: vừa vi phạm khu cấm vừa dễ va người đi bộ, trẻ nhỏ thấp tầm mắt người lái. Nguyên tắc: gửi xe xong là khóa cổ xe, cất mũ trong cốp hoặc mang theo, và giữ điện thoại ví phía trước mình. Đèn lồng treo quanh phố đẹp nhưng dây điện và gân đèn kéo tạm nhiều, chú ý không để khăn, mũ bay vào khi chụp ảnh.
Trẻ nhỏ đi cùng phải giữ tay chặt, vì đám đông mùa rằm rất dễ lạc; nếu lỡ lạc nhau, hẹn trước một cột đèn hoặc một sạp đặc biệt dễ nhớ. Về khuya, các lối gửi quanh phố cổ thưa dần, nên nhớ lại tên đường gửi xe hoặc chụp hình biển hiệu gần đó, tìm trong hàng trăm chiếc xe mùa lễ là chuyện không vui tí nào.
Còn nếu chỉ muốn ngắm đèn mà ngại đông, đọc thêm chụp ảnh phố cổ với xe máy để chọn khung và góc khuất, và chạy xe máy trong phố cổ: giờ nào nên tránh để tính giờ về.
Cuối cùng, cân nhắc cả phương án đi bộ hoàn toàn: gửi xe ở bãi mép phố từ chiều muộn, ăn tối sớm trong khu phố cổ, rồi bộ vào Hàng Mã khi đèn đã lên đủ. Cách này hóa ra nhẹ nhàng nhất cho gia đình có trẻ nhỏ và người lớn tuổi, vì không phải lo về giữa đám đông giờ cao điểm, và cũng không phải gửi lại xe một lần nữa sau khi xem đèn xong. Xe máy dùng cho chặng tới và về sớm, còn khúc đông nhất của tối rằm để cho đôi chân.