Xe máy trưa hè nắng nóng ở Long Biên và Gia Lâm là bài toán khác hẳn mùa đông: mặt đường lên cầu đổ nhiệt chói lóa, gió nắng quạt khô da trong vài phút, và xe máy dưới trời trưa hè dễ lên tới độ nóng chạm tay không nên đặt lên yên. Bài viết này xếp khung giờ nên tránh, cách che nắng khi chạy, các chỗ nghỉ mát ven đường và cách giữ nước cho buổi trưa đi xe quanh khu phía đông Hà Nội; gợi ý khác nằm ở chuyên mục Long Biên và chuyên mục du lịch.
Xe máy trưa hè nắng nóng: khung trưa nào đáng né nhất
Từ mười một giờ tới ba giờ chiều là khung nắng gay gắt nhất: mặt đường nhựa quanh các trục lớn như quốc lộ 5 phản xạ nhiệt lên người đi, ánh nắng chiếu gần như thẳng đứng nên áo che thông thường cũng chỉ đỡ được phần vai. Nếu việc không ép, dời chuyến sang khung sau bốn giờ rưỡi, lúc nắng dứt và gió chiều bắt đầu mát, hoặc dậy sớm chạy trước tám giờ như một thói quen mùa hè.
Ai bắt buộc đi trưa, ví dụ chuyển ca làm hoặc giao hàng theo giờ hẹn, nên chia chặng: mỗi mười lăm cây số tìm một điểm bóng cây hoặc mái hiên nghỉ ba đến năm phút, hạ nhiệt cho máy và cho người. Chạy liên tục dưới nắng gắt vừa mệt người vừa khiến lốp nóng căng nhanh, dễ săng bất thường trên đoạn đường đá dăm.
Che nắng thế nào khi chạy trưa hè
Áo chống nắng dạng vải dày chuyên dụng cho xe máy vẫn hơn áo mỏng ngày thường: chọn loại kín mu tay, có lớp cổ cao che gáy, màu sáng phản nhiệt. Khăn phủ che phần mặt dưới mũ, găng tay dài cổ che tới mu bàn tay, vì mu tay phơi nắng trên vặn ga là chỗ cháy nắng nhanh nhất. Kính mũ nên dùng loại dịu màu hoặc gắn kính lọc, ánh nắng phản chiếu từ mặt đường làm mắt nhanh mỏi hơn chạy thường rất nhiều.
Ngồi sau cũng cần bộ che như người lái, đặc biệt trẻ nhỏ đi cùng: nón rộng vành buộc dây cho khỏi bay, thêm khăn phủ hai chân. Trẻ ngủ gật sau yên hay tuột chân khỏi bàn đạp, người ngồi sau nên vòng tay giữ chứ đừng chỉ bám giá sau.
Chỗ nghỉ mát ven đường Long Biên và Gia Lâm
Dải ven sông phía Long Biên nhiều bóng cây đầu đê, ghế đá râm mát là chỗ nghỉ quen của tài xế chặng này: ngâm mình trong bóng mát mười phút uống hết chai nước, thân nhiệt xuống rõ. Các trạm xăng lớn trên trục quốc lộ 5 có mái hiên rộng và nước mát, hợp dừng kiểm tra lốp và nạp lại nước cho cả người lẫn xe tạm bợ.
Quanh khu AEON Long Biên và các trung tâm thương mại phía bờ bắc là điểm nghỉ dài hợp lý giữa buổi: gửi xe dưới mái, vào hưởng mát một tiếng, ra tiếp chuyến sau ba giờ như mới. Kinh nghiệm vào hầm gửi xe khu này đã kể trong bài AEON Mall Long Biên bằng xe máy, trưa hè thì càng nên theo đúng lối hai bánh cho nhanh.
Các quán nước ven đường làng quanh Gia Lâm cũng là lớp nghỉ mát quen thuộc: mái tôn thấp, ghế nhựa, ly trà đá cùng giá ngồi bao lâu cũng được, người chủ quen khách qua đường còn chỉ giúp đoạn đường phía trước đang đào hay kẹt. Nghỉ ở quán nhỏ có lợi là xe đậu ngay trong bóng râm, nạp nước cho mình thì cũng che được yên xe khỏi phơi, một công đôi việc giữa trưa nắng gắt.
Giữ nước và ăn nhẹ cho buổi trưa hè
Đi trưa hè dễ mất nước mà không thấy khát: mang theo hai chai, một chai nước lọc và một chai nước muối hoặc nước chanh đường, uống từng ngụm nhỏ ở mỗi điểm nghỉ thay vì chờ tới khát. Mũ bảo hiểm nhốt nhiệt, vào điểm mát là tháo mũ cho thoáng vài phút, khăn ướt lau sau gáy làm hạ nhiệt gần như tức thì.
Bữa trưa trước chặng nên nhẹ: đồ nhiều dầu khiến người lơ mơ dưới nắng, còn chạy xe trưa hè khi bụng đói cũng chóng mặt. Bát bún hoặc phở nhẹ với ly trà đá, nghỉ chừng mười phút cho đồ ăn vào rồi mới lên đường là nhịp chuẩn của dân chạy trưa quanh khu.
Xe dưới nắng: những chỗ chạm không nên
Yên xe đen phơi trưa hè có thể nóng lên mức bỏng: trước khi ngồi, trải khăn lên yên hoặc để xe nghỉ nơi râm mười phút. Bình xăng xe phơi nắng dễ giãn hơi, đừng đổ đầy ắp tràn khi vừa đổ ở trạm nắng gắt; lốp non bơm khi nóng nên để áp hơi thấp hơn ngưỡng thường lệ một chút, vì không khí bên trong giãn nở theo nhiệt.
Máy chạy đường trường trưa hè dễ nóng: nếu thấy yếm máy bốc nhiệt bất thường, đừng tắt máy ngay giữa dòng xe, cứ giảm tốc nhẹ rồi tìm chỗ râm tắt máy, để máy nguội tự nhiên thay vì dội nước lạnh làm co giật kim loại. Thói quen nhỏ này giúp xe bền qua nhiều mùa hè ở khu có đường nhiều container như Gia Lâm.
Kiểm tra dây curoa và dầu máy trước mùa hè cũng đáng làm nếu xe chạy trưa nhiều: máy tỏa nhiệt lớn trong giờ cao điểm, dầu cạn khiến máy nóng nhanh hơn hẳn, còn curoa khô giòn dưới nắng là trục trặc hay gặp nhất của xe số cũ. Thêm bình chữa cháy nhỏ hoặc chai nước dự phòng dưới cốp, dùng được cho cả người lẫn làm mát máy khi cần.
Tóm lại, né khung mười một giờ tới ba giờ, che kín da, chia chặng theo bóng mát, uống nước từng ngụm và để ý nhiệt độ yên lốp máy là đủ bộ quy tắc cho xe máy trưa hè nắng nóng quanh Long Biên và Gia Lâm.