Cuối tuần muốn rời phố mà không cần đi xa, nhiều người Hà Nội chọn đi Sóc Sơn bằng xe máy: huyện phía bắc thành phố, nơi vẫn còn núi đá, hồ lớn và đền cổ nằm sát nhau trong bán kính hai mươi, ba mươi cây số quanh nội thành. Một ngày ở Sóc Sơn có thể gộp ba trải nghiệm: leo núi Hàm Lợn vào buổi sáng mát, nghỉ trưa bên hồ Đồng Quan, và dừng lễ đền Sóc trên đường về. Nhưng ba điểm đó chỉ gom được vào một ngày nếu bạn đi đúng thứ tự và đúng cung đường, vì quãng di chuyển giữa các điểm không gần như bản đồ tưởng tượng. Bài viết này xếp chuyến đi từ lúc lên đường tới lúc về, kèm danh mục mang theo cho phần núi và hồ.
Đi Sóc Sơn bằng xe máy: cung đường từ nội thành
Cung chính từ nội thành theo trục đường lên hướng sân bay, sau khu vực cầu vượt rẽ theo quốc lộ hướng bắc: mặt đường rộng, thẳng, xe tải xếp hàng vào khu công nghiệp và khu logistics quanh Sóc Sơn, nên giữ làn giữa, chạy đều tốc, và tránh khúc ngã tư không đèn đỏ nơi xe container rẽ. Tổng quãng từ Hồ Gươm tới trung tâm Sóc Sơn vào khoảng bốn mươi lăm phút đến một tiếng, tùy điểm xuất phát và giờ. Cung phụ đẹp hơn cho ai ghé đền Sóc trước: rẽ theo đường tỉnh nhỏ qua các xã phía đông Sóc Sơn, đường làng hẹp hơn nhưng vắng và thoáng ruộng.
Xuất phát sớm là yếu tố quyết định cả chuyến: núi Hàm Lợn cần leo lúc nắng chưa gay, và các điểm Sóc Sơn cách nhau đủ xa để bảy giờ xuất phát là an toàn, tám giờ là gấp. Đổ xăng ở khu đô thị gần cuối trục lớn: trong Sóc Sơn trạm thưa hơn, và đoạn lên núi không có hàng xăng. Với khách thuê xe máy, chọn xe số thành thạo đường đèo dốc nhẹ hoặc xe tay ga mạnh; xe máy điện chỉ hợp nếu bạn bỏ phần núi hoặc tính pin rất dư.
Gửi xe ở các điểm đều có bãi hoặc nhà dân trông: chân núi Hàm Lợn có bãi gửi của dân địa phương, ven hồ Đồng Quan có bãi rộng, đền Sóc có bãi lớn quanh khuôn viên. Mùa lễ hội đền Sóc đầu năm, bãi quá tải, cảnh sát giao thông hướng khách vào gửi xa rồi đi bộ, nên đi sớm và chịu khó đi bộ thêm vài trăm mét.
Núi Hàm Lợn: leo sáng, về trước trưa
Núi Hàm Lợn là đỉnh cao nổi bật phía bắc Hà Nội, dãy đá xanh chạy theo hướng tây bắc, chân núi là rừng thông và ruộng dân. Đường lên có hai kiểu: lối bộ đi bộ men suối qua rừng, và đường mòn xe máy dân phượt chạy được lên tới độ cao trung bình. Với xe máy phượt, phần chạy mòn núi chỉ dành cho người quen đường đất dốc, lốp còn tốt; với đa số khách, gửi xe ở chân núi rồi đi bộ là lựa chọn đúng: đường mòn mùa mưa trơn, có khúc dốc vượt quá khả năng xe ga phố, và tai nạn phượt ở Hàm Lợn hàng năm phần nhiều là do quá tự tin.
Leo bộ mất khoảng một tiếng rưỡi tới hai tiếng lên xuống tùy tốc, đi theo lối mòn qua rừng thông, có suối nhỏ qua đường và gốc đá trơn sau mưa. Mang theo: nước đủ cho hai tiếng, giày bám đất, mũ rộng vành, thuốc chống côn trùng cho mùa hè, và một túi rác gấp để mang đồ bỏ về. Trên đỉnh, cảnh nhìn về phía đồng Sóc Sơn và các triền núi là phần thưởng: gió mạnh, nắng sạch, và bầu trời trong veo vào ngày trời tạnh sau mưa. Về trước mười một giờ trưa: nắng trưa trên triền đá rất gay, và đường mòn về trơn hơn lúc lên vì mồ hôi tay.
Mùa đẹp để Hàm Lợn là cuối thu và đông: trời hanh, gió mát, ít mưa phùn; mùa hè nên đi thật sớm vì nồm và nóng; mưa to ngày nào thì nên hoãn cả phần núi, chỉ giữ đền và hồ.
Hồ Đồng Quan: nghỉ trưa ven nước
Từ Hàm Lợn chạy sang hồ Đồng Quan theo đường liên xã: quãng ngắn nhưng mặt đường có đoạn xói sau mùa mưa, chạy chậm theo đàn xe địa phương. Hồ Đồng Quan là hồ nước lớn giữa khu đồi, mặt nước phẳng, quanh bờ có rừng và bãi cỏ tự nhiên, là chỗ dân Sóc Sơn và khách Hà Nội đến nghỉ cuối tuần: dải bờ ven hồ rộng, dân cắm trại nhẹ và câu cá tản mát.
Nghỉ trưa ven hồ là khung thời gian hợp lý của chuyến đi: sau phần núi, ngồi dưới tán cây ven nước ăn đồ mang theo, nước suối… nước bình mang lên núi xuống còn lạnh, kê xe lấy bóng, và mặt gió hồ là thứ hồi sức nhanh nhất sau hai tiếng leo dốc. Với khách muốn ăn no: các quán nhỏ ven hồ phục vụ cáy chiên, nem, chè; đơn giản, giá vặt, và thương hiệu của hồ là cảm giác vắng, không phải món ăn.
Một lưu ý về giữ gìn: hồ Đồng Quan là khu dân cư du lịch sinh thái dạng nhẹ, chưa có thùng rác dày như phố, nên người đi trước để lại bãi bờ lấm láp là chuyện thường; bạn mang túi rác của mình ra về là cách tốt nhất để lần sau còn có chỗ ngồi sạch. Cuối cùng, khu bờ hồ một số khúc dốc đứng xuống nước và rêu trơn, giữ trẻ nhỏ trong tầm tay nếu đi cả nhà.
Đền Sóc: điểm lễ trên đường về
Đền Sóc thờ Phù Đổng Thiên Vương, gắn với truyền thuyết Thánh Gióng, nằm trên đồi đá gần chân núi đá chạng chờ, là điểm tâm linh quan trọng của vùng và là nơi hội xuân lớn quanh huyện Sóc Sơn. Trên đường về nội thành, dừng lễ chừng bốn mươi phút tới một giờ: sân rộng, gửi xe ở bãi ngoài, đi bộ qua cổng, hương khói và cây cổ thụ rất hợp không gian thanh.
Với người đi lễ: trang phục kín đáo, và nếu mang theo trẻ nhỏ, dặn trẻ không chạy leo quanh các bậc đá. Khu đền có các hàng bán hương và đồ lễ trước cổng, mua vừa đủ, và xin hoa tươi thay vì hái nhánh quanh khuôn viên. Cuối tuần chiều, khách lễ đông dần, nên khung nghỉ đẹp là ba tới bốn giờ: nắng xiên qua tán cây, khách chưa đỉnh, và bạn vẫn kịp về phố trước tối. Xem thêm kinh nghiệm đi Sóc Sơn và hồ Sóc chạy xe tránh xa phố nếu muốn một chuyến Sóc Sơn không núi, chỉ hồ và đền.
Chặng về theo trục quốc lộ: giờ chiều xe tải logistics về phía khu công nghiệp vẫn đông, giữ khoảng cách, không chạy sát bánh sau container. Về tới nội thành sau giờ làm, đúng giờ cơm tối. Trước khi về nhà, kiểm tra lại xe một vòng: chuyến có núi thường để lại bụi đá trên lốp và lười xích lỏng, về tới nhà vệ sinh sạch và tra dầu sớm cho chuyến sau.
Một ngày Sóc Sơn cho bạn núi, hồ, đền và quãng đường trường duy nhất vẫn trong địa bàn Hà Nội: kiểu chuyến phượt nhẹ mà không cần nghỉ lại. Bạn có thể đọc thêm các điểm đến khác quanh thành phố trong chuyên mục điểm đến và chuyên mục du lịch để sắp những cuối tuần kế tiếp của mình quanh Hà Nội.