Đi nhà thờ đá Phát Diệm xe máy từ Hà Nội trong một ngày khá vừa sức, nhưng bạn thường băn khoăn ba chuyện: đi đường nào cho đỡ mệt, mặc gì để không bị nhắc nhở ở cổng, và đến lúc nào thì vừa ngắm được kiến trúc vừa không làm phiền người đang dự lễ. Bài này trả lời đúng ba câu hỏi đó cho người mê kiến trúc và di tích.
Phát Diệm có gì khiến người mê kiến trúc phải tự đi một chuyến
Quần thể nhà thờ ở thị trấn Phát Diệm, vùng Kim Sơn, được xây từ cuối thế kỷ 19 dưới sự chỉ huy của linh mục Trần Lục, người dân quen gọi là cụ Sáu. Điều đặc biệt là cả quần thể mang dáng đình chùa Việt: mái cong, cột gỗ lim lớn, tường và cửa đá chạm khắc hoa sen, cây trúc, nhưng bên trong vẫn là không gian Công giáo.
Vì vậy, đây là nơi đáng đi chậm. Nhiều người đi Phát Diệm từ Hà Nội rồi chỉ đứng trước Phương Đình chụp ảnh và quay về, bỏ lỡ phần hay nhất là các chi tiết chạm đá và cách bố trí các nhà nguyện nhỏ quanh nhà thờ lớn. Nếu bạn đã từng đi chùa Bái Đính và Tràng An bằng xe máy, Phát Diệm sẽ cho bạn một trải nghiệm rất khác: nhỏ hơn, tĩnh hơn, và cần để mắt vào chi tiết.
Đường đi nhà thờ đá Phát Diệm bằng xe máy từ Hà Nội
Hướng phổ biến nhất là ra phía nam thành phố theo quốc lộ 1, qua Phủ Lý rồi tiếp tục xuống phía nam, sau đó chuyển sang các trục đường hướng về phía biển, nơi có Kim Sơn. Một số người chọn lối vòng qua các làng quê đồng bằng phía đông để đổi cảnh trên đường về. Cả hai hướng đều đi được, quan trọng là bạn mở bản đồ dẫn đường ở chế độ xe máy và để ý biển báo, tránh nhầm sang lối dành riêng cho ô tô.
Nếu xuất phát từ phía Long Biên, bạn có thể qua cầu Chương Dương, chạy theo đường Giải Phóng xuống khu vực Văn Điển rồi theo đường Ngọc Hồi ra quốc lộ, không rẽ vào lối lên đường cao tốc. Nên rời nhà thật sớm, khi đường Giải Phóng còn thưa, vì chỉ cần muộn hơn một chút là gặp dòng xe đi làm và xe tải vào nội đô.
Chia chặng để không mỏi lưng
Quãng đường một chiều dài hơn trăm cây số, chủ yếu là quốc lộ đông xe tải. Cách dễ chịu nhất là chia làm hai chặng:
- Chặng một: từ Hà Nội tới khu vực Phủ Lý, dừng uống nước, duỗi lưng, kiểm tra xăng.
- Chặng hai: từ Phủ Lý về Phát Diệm, đường bắt đầu thưa dần, có đoạn đi qua làng mạc và cánh đồng.
Cách tính chuyện đổ xăng và nghỉ giữa chặng cũng giống như khi bạn chạy những cung xa khác, bạn có thể tham khảo thêm kinh nghiệm xăng và nghỉ trên đường Kỳ Sơn - Hòa Bình để áp dụng tương tự. Với cung này, xe tay ga như Vision hay Air Blade đi thoải mái, xe số như Wave cũng ổn nếu bạn quen ngồi lâu.
Trang phục khi vào nhà thờ đá Phát Diệm
Phát Diệm là nơi thờ tự đang hoạt động, không phải khu du lịch thuần túy. Trang phục phù hợp vừa là phép lịch sự, vừa giúp bạn đi lại thoải mái trong quần thể.
Nên mặc
- Áo có tay, cổ vừa phải; quần dài hoặc váy qua gối.
- Màu trang nhã, tránh in chữ hay hình gây phản cảm.
- Giày hoặc dép có quai hậu, vì sân đá rộng và bạn sẽ đi bộ khá nhiều.
Mẹo cho người đi xe máy
Đi xe máy đường dài thường phải mặc áo khoác chống nắng, đeo khẩu trang, có khi cả găng tay. Khi tới nơi, bạn nên cởi khẩu trang, bỏ mũ, gấp áo khoác cất vào cốp. Nếu quen mặc quần đùi khi chạy xe cho mát, hãy mang theo một chiếc quần dài mỏng để thay trước khi vào. Một chiếc khăn mỏng quàng vai cũng rất tiện cho trường hợp bạn mặc áo hơi hở.
Mùa đông, gió trên quốc lộ thổi mạnh, đặc biệt đoạn đồng trống. Áo khoác dày là cần thiết khi chạy, nhưng hãy chọn loại dễ cởi để vào trong không bị bí.
Cư xử khi tham quan nơi thờ tự
- Nói khẽ, tắt chuông điện thoại khi vào nhà thờ lớn và các nhà nguyện.
- Không ngồi, trèo lên tượng, bệ đá hay lan can để chụp ảnh.
- Hạn chế dùng đèn chớp khi chụp bên trong, nhất là khi có người đang cầu nguyện.
- Nếu đang có thánh lễ, hãy đứng lại phía sau hoặc ra ngoài, không đi ngang qua lối giữa.
- Để xe đúng chỗ người trông xe chỉ dẫn, không dắt xe vào sân trong.
Một tình huống hay gặp: bạn đến đúng lúc có đám cưới hoặc lễ của giáo xứ. Khi đó, hãy coi như mình là khách, đứng xa một chút, đừng chĩa máy ảnh vào mặt cô dâu chú rể hay người dự lễ nếu chưa được phép.
Xếp giờ ghé và lộ trình trong quần thể
Quần thể không quá rộng, nhưng muốn xem kỹ thì nên dành ít nhất một buổi. Dưới đây là thứ tự đi bộ hợp lý, bắt đầu từ phía hồ nước trước mặt:
- Phương Đình: công trình đá nhiều tầng đứng đầu quần thể, nơi treo chuông và đặt trống lớn. Dừng lại xem các phiến đá chạm khắc ở chân công trình.
- Nhà thờ lớn: chú ý hàng cột gỗ lim, bàn thờ chạm trổ và cách lấy sáng tự nhiên. Đây là nơi cần giữ yên lặng nhất.
- Các nhà nguyện nhỏ: nằm quanh nhà thờ lớn, mỗi nhà một kiểu. Nhà nguyện bằng đá là điểm nhiều người tìm đến nhất vì chi tiết chạm rất tinh.
- Hang đá và khuôn viên: đi một vòng chậm để nhìn tổng thể mái cong và cảm nhận cách bố cục theo trục.
Nên đến lúc nào
Buổi sáng thường mát và vắng hơn, ánh sáng dịu giúp chụp mặt đá rõ nét. Chiều muộn đẹp cho ảnh toàn cảnh có hồ nước phản chiếu, nhưng bạn sẽ về Hà Nội khi trời tối, chạy quốc lộ ban đêm vất vả hơn nhiều. Cuối tuần và các dịp lễ lớn của Công giáo thường đông, nếu muốn yên tĩnh hãy chọn ngày thường.
Giờ mở cửa và lịch lễ có thể thay đổi, hãy kiểm tra kênh thông tin chính thức của giáo xứ hoặc hỏi người trông coi khi tới nơi.
Gợi ý lịch trình một ngày và chuẩn bị xe
Một lịch trình gọn cho người đi trong ngày:
- Sáng sớm: rời Hà Nội, nghỉ chặng ở Phủ Lý.
- Cuối buổi sáng: tới Phát Diệm, gửi xe, thay đồ, tham quan Phương Đình và nhà thờ lớn.
- Trưa: ăn uống ở khu vực thị trấn, nghỉ ngơi trong bóng râm.
- Đầu giờ chiều: xem các nhà nguyện, hang đá, rồi khởi hành về sớm để tránh chạy đêm.
Trước khi đi, kiểm tra lốp, phanh, đèn và còi; mang áo mưa, sạc dự phòng, nước uống. Nếu bạn thích kiểu đi di tích trong ngày, chuyến Côn Sơn - Kiếp Bạc bằng xe máy là gợi ý tiếp theo khá hợp.
Chưa có xe phù hợp, bạn có thể thuê ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên (gọi 0942 467 674, 09:00–21:00); nên hẹn lấy xe từ chiều hôm trước để sáng hôm sau xuất phát sớm. Muốn tìm thêm hành trình khác, hãy xem các cung đường phía Bắc hoặc toàn bộ chuyên mục cung đường xe máy của blog.