Chạy xe máy lên Lũng Cú là chặng đèo cuối cùng của vòng Hà Giang, nơi con đường nhỏ luồn quanh các tầng núi đá trước khi chạm tới cực bắc của đất nước. Với khách thuê xe từ Hà Nội, đây thường là chặng tốn sức nhất của cả hành trình: dốc cao, gió lạnh, sương mù sớm muộn và thưa nhà dân. Bài này xếp sẵn thứ tự chuẩn bị cho chặng cuối, từ giờ xuất phát, cách giữ máy trên dốc, đến xăng, giấy tờ và đồ ấm, để khách lên tới đỉnh mà không bị động giữa lưng chừng núi.
Chạy xe máy lên Lũng Cú khác gì so với các chặng trước
Trục chính của vòng Hà Giang rộng và đã nhựa đều, nhưng nhánh đường rẽ lên Lũng Cú hẹp hơn hẳn. Nhiều đoạn chỉ đủ hai xe tránh nhau, cua quấn thành tầng nối liền nhau, phía ngoài là vách, phía trong là taluy dựng đứng. Vì vậy khách không nên giữ nhịp chạy như trên trục chính, mà chạy chậm hơn một nửa, vào cua rộng và luôn bấm còi trước các khúc cua mù. Độ cao tăng nhanh làm máy hơi hụt sức ở những tầng dốc cuối, hiện tượng bình thường trên vùng cao, chỉ cần khách biết trước để không nóng vội vặn ga.
Mật độ xe trên nhánh này thưa, thỉnh thoảng mới gặp một xe hàng ngược chiều. Thưa xe có mặt tốt là dễ giữ nhịp, nhưng mặt xấu là khi trục trặc thì khó tìm người giúp giữa chừng. Vì vậy mọi trang bị dự phòng, từ bộ đồ nghề đến áo ấm, đều phải mang từ Đồng Văn, không trông chờ chặng giữa.
Chọn giờ lên và đọc thời tiết trước khi đề xe
Giờ lên đèo quan trọng gần như kỹ thuật lái. Sương mù trên vùng cao thường dày lúc sáng sớm và chiều muộn, tầm nhìn co lại vài chục mét, vạch sơn ướt lại trơn hơn mặt đường. Khách nên xuất phát từ Đồng Văn vào giữa buổi sáng, sau khi sương tan, và dứt điểm chặng lên trước ba giờ chiều để không phải hạ dốc trong mù. Trước ngày đi, khách xem trước dự báo cho vùng Đồng Văn và làm quen với các dấu hiệu trời sắp đổi, việc đã được nói kỹ trong bài thời tiết và đường sổ trên đường dài.
Một thói quen nhỏ nhưng đáng giữ: nhìn lên đỉnh các tầng dốc trước khi lên. Nếu mây nằm thấp ngang lưng núi thì nên đợi hoặc đổi lịch, vì mây dày ở chân thường là mù đặc ở đỉnh.
Vào số và giữ máy trên các tầng dốc
Cách lên an toàn nhất là vào số thấp trước chân dốc và giữ đều ga suốt chặng, không đổi số giữa chừng. Số một hoặc số hai, tuỳ xe và độ dốc, cho phép máy làm việc trong dải khỏe; đổi số giữa dốc khiến xe dễ hụt đà, mà hụt đà giữa một cửa ống thì khó cứu. Khi xe có dấu hiệu yếu, khách hạ người về phía trước, giữ đầu xe thẳng, và chỉ giảm ga từ từ chứ không thọc phanh gấp. Lên bằng xe ga vẫn được nếu máy khỏe và khách giữ vòng ga đều, nhưng cần hiểu trước giới hạn của xe ga trên dốc dài, cùng những lưu ý chọn loại xe đã có trong bài chọn loại xe hợp hành trình.
Phanh nên để dành cho việc chỉnh tốc độ ngắn, không bóp liên tục. Nếu cần giảm tốc mạnh trên dốc, khách bóp phanh nhịp, thả ra, rồi bóp tiếp, để má phanh không nóng lên liền một mạch. Cách giữ máy và giữ phanh này cũng đúng cho hầu hết các đèo cao của vùng phía Bắc.
Lũng Cú đường có khó không: trả lời từ tay lái
Câu hỏi lũng cú đường có khó không nghe nhiều nhất từ khách lần đầu. Trả lời thẳng: khó ở chỗ dốc nối dốc chứ không khó ở mặt đường. Đường đã nhựa, rộng đủ tránh nhau, chỗ gắt nhất là các tầng dốc liền kề gần đỉnh, nơi xe phải kéo máy liên tục. Với khách chạy chậm, vào đúng số và không cố vượt, chặng này nằm trong tầm tay người có vài ngày quen núi. Khách mới chạy núi nên xem lại kinh nghiệm tổng hợp cho cung này ở trang Hà Giang trước khi quyết định.
Ba tình huống khách nên chớp sẵn trong đầu. Một, gặp xe hàng ngược chiều ở cua mù: ôm sát lề trong, dừng nếu cần. Hai, sương mù bất chợt ở tầng dốc: bật đèn pha cả ngày, chạy theo vạch giữa, không bám vệt xe trước. Ba, gió lùa ngang ở đoạn đỉnh: hạ tốc, giữ hai tay vững, không đứng yên xe giữa đỉnh trống.
Xăng, giấy tờ và đồ ấm cho chặng cuối
Ba thứ không được thiếu khi lên Lũng Cú là xăng, giấy tờ và đồ ấm. Xăng đổ đầy ở Đồng Văn, vì các trạm trên nhánh lên thưa và giờ đóng cửa sớm; mức an toàn là đầy bình trước khi đề xe. Giấy tờ gồm căn cước công dân, giấy phép lái xe, bản photo đăng ký xe và hợp đồng thuê xe, để trong túi ngực dễ lấy. Vùng biên có lúc kiểm tra, nên hồ sơ đi đầy là cách tiết kiệm thời gian của chính khách.
Đồ ấm là trang bị khách hay xem nhẹ nhất. Nhiệt độ trên cao thấp hơn dưới thung lũng rõ rệt, gió lùa khi chạy khiến thân nhiệt tụt nhanh hơn cảm giác đứng yên. Khách mang theo lớp áo gió hoặc áo khoác dày, găng tay trùm kín, và một lớp khăn quàng cho cổ; cách xếp đồ gọn cho các chặng lạnh đã được nói trong bài chở đồ và hành lý trên xe máy. Tay lái và hai bàn tay cũng cần giữ ấm, vì tay tê làm chậm thao tác phanh.
Đường về: hạ dốc an toàn và kết thúc cung đường
Chặng hạ dốc về Đồng Văn tiềm ẩn rủi ro không kém chặng lên, chủ yếu vì phanh nóng. Khách về số thấp, để máy hãm chính, bóp phanh nhịp và dừng nghỉ ở các bến rộng cho má phanh nguội. Đèn pha bật cả chiều muộn, nhất là khi mù bắt đầu kéo về. Về tới Đồng Văn sớm, khách còn kịp thong thả chạy về phía gần hơn của vòng, khép lại hành trình theo lịch của các bài cung đường cuối tuần.
Khách cần xe phục vụ cho hành trình lên Lũng Cú có thể liên hệ Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội, mở cửa từ 09:00 đến 21:00 mỗi ngày. Khách gọi hỏi trước xe sẵn có để nhận đúng loại xe khỏe máy, phục vụ tốt cho các tầng dốc cao. Thông tin chung về dịch vụ gom ở trang thuê xe. Chặng Lũng Cú không phải chặng để chạy nhanh, mà là chặng để chạy đúng: vào số trước dốc, giữ đều ga, mặc đủ ấm, và lên đỉnh khi trời còn sáng.