Trong mọi tấm ảnh Hà Giang được chia sẻ nhiều nhất, dòng sông Nho Quế bằng xe máy nhìn từ trên cao chiếm phần đáng kể: dải nước xanh ngắt uốn giữa hai vách đá xám. Nhưng Nho Quế không phải một điểm đến duy nhất, nó là cả chuỗi điểm nhìn rải từ đèo xuống bến, mỗi góc cho một dáng sông khác nhau. Bài này nói rõ cách đi tới các điểm nhìn bằng xe máy, thời điểm nào đẹp, và phần đường xuống bến cần để ý gì.
Sông Nho Quế bằng xe máy nên nhìn từ đâu
Điểm nhìn nổi tiếng nhất là từ đèo Mã Pí Lèng, khúc đèo giữa cao nguyên đá Đồng Văn và huyện Mèo Vạc. Đường lên đèo dốc cua khép, nhưng mặt đường tốt, và từ các mỏm ven đèo, dòng Nho Quế hiện ra phía dưới như dải lụa. Điểm ngắm đông nhất nằm gần đỉnh đèo, còn các mỏm lẻ ven đường thường vắng và cho góc chụp không kém.
Điểm thứ hai là các đoạn đường men sườn sau khi qua đèo về hướng Mèo Vạc. Từ cao độ thấp hơn, sông không còn là dải xa mà hiện gần, thấy rõ màu nước và các thửa ruộng bậc thang hai bên hạ lưu. Ai chụp ảnh phong cảnh nên thử cả hai độ cao, vì tranh từ đỉnh đèo cho tầm rộng, còn từ đường dưới cho chiều sâu.
Điểm thứ ba là từ dưới bến, nơi du thuyền đưa khách dọc sông nhìn lên hai vách đá. Đường từ trục chính xuống bến là phần khó nhất cả tuyến: dốc dài, nền đất, có khúc lượn gắt quanh sườn. Xe máy xuống được nhưng phải đi số thấp, và nếu trời vừa mưa thì nên để xe trên và đi bộ phần cuối, vì lối xuống trơn kể cả với tay lái giỏi.
Lộ trình từ Hà Nội và thời gian hợp lý
Sông Nho Quế ở vùng xa: từ Hà Nội tới thành phố Hà Giang đã hơn hai trăm ki-lô-mét, từ thành phố lên vùng Đồng Văn thêm quãng núi đá. Với nhịp phượt, toàn tuyến cần một ngày rưỡi chỉ để tới nơi, nên không tồn tại chuyện đi và về trong một cuối ngày. Lịch chuẩn là hai đêm: đêm một ở thành phố hoặc ở Yên Minh, đêm hai ở Đồng Văn, và ngày giữa dành cho đèo cùng các điểm nhìn.
Ngày lên đèo nên bắt đầu từ sớm ở Đồng Văn, vì sương vùng cao tan chậm và khung đẹp nhất là sau tám giờ rưỡi tới mười giờ, khi nắng đổ đầy vào hẻo núi nhưng chưa gắt. Buổi chiều ngược sáng nhìn sông mờ, còn muộn thì mù vùng thung lũng dày lên rất nhanh. Ai muốn lên đón bình minh trên đèo phải chịu lạnh và chuẩn bị áo giữ nhiệt.
Mùa cũng đáng tính: mùa hậu, tức khoảng tháng mười một sang tháng mười hai, trời trong và màu nước xanh đậm nhất; mùa xuân mận hoa vùng đá trắng xóa nhưng sương mù dày; mùa mưa sông đục hơn và đường xuống bến trơn. Nếu chuyến đi chỉ vì một tấm ảnh sông đẹp, chọn mùa hậu là canh chuẩn nhất.
Chuẩn bị xe cho vùng cao nguyên đá
Cung Hà Giang đòi hỏi xe tốt hơn mọi cung gần Hà Nội: lốp còn gai và căng đúng, phanh ăn, đèn sáng, và nếu chạy xe số thì dây xích mới chỉnh. Đường chính lên Đồng Văn đã tốt, nhưng các nhánh xuống điểm nhìn và xuống bến vẫn là đường núi thật: dốc, hẹp, quanh co. Người đi bằng xe máy thuê nên chọn xe khỏe, đã bảo dưỡng định kỳ, và nói rõ với cửa hàng chuyến Hà Giang nhiều ngày; phần tư vấn loại xe cho cung núi nằm trong bài chọn loại xe, thông tin dịch vụ ở trang cho thuê xe máy.
Đồ mang theo phải tính cho khí hậu vùng cao: áo giữ nhiệt, áo gió, mũ len, găng tay, vì trên đèo giữa mùa lạnh gió cắt mạnh, kể cả khi dưới thung lũng nắng đẹp. Giấy tờ bản gốc là bắt buộc mang theo: toàn tuyến có các chốt kiểm tra, và vùng biên giới đôi lúc cần xuất trình. Nhóm quy định đường trường và đường núi gom trong bài quy định giao thông, nên đọc trước chuyến đi xa.
Nhiên liệu canh theo mốc: từ thành phố Hà Giang lên Đồng Văn có trạm, nhưng càng sâu vào vùng đá trạm càng thưa, nên đổ đầy trước chặng cuối ngày. Đường xuống bến nhiều khi không có chỗ đổ, và đẩy xe dốc vì hết xăng là kết cục không ai muốn.
Những điểm cần để ý khi lên đèo và xuống bến
Trên đèo, hai rủi ro lớn nhất là sương mù và xe khách. Xe khách lên xuống đèo chiếm làn rộng, nên bám sát để vượt là mất điểm an toàn; chờ đoạn thẳng dài có tầm nhìn mới vượt. Sương mù về chiều dày nhanh, nếu kẹt giữa đèo lúc mù thì bật đèn, đi thật chậm sát lề, và chờ dậy trong quán ven đường nếu cần.
Xuống bến, giữ số thấp, dùng phanh động cơ, và không bóp phanh liên tục. Đoạn cuối gần bến có khúc dốc lượn quanh vách, gặp xe ngược chiều thì nhường tại chỗ rộng. Nếu vừa mưa, để xe tại các nhà dân gần đầu dốc và đi bộ xuống là lựa chọn khôn ngoan, phần lối bùn trơn không tha bất kỳ ai.
Tại bến, chỗ đỗ hạn chế và sát mép, nên chống xe chắc, gác máy về phía dốc, và mang theo toàn bộ đồ có giá trị. Thuê thuyền theo lượt, hỏi giá và thời gian trước, và mặc áo phao khi xuống thuyền kể cả khi bạn bơi giỏi, vì nước vùng sâu lạnh quanh năm.
Ghép chuyến quanh Nho Quế
Chuỗi điểm nhìn sông thường ghép trong lịch Hà Giang: chợ phiên sớm ở cao nguyên đá, các phố cổ Đồng Văn, và đèo vào khung giữa ngày. Nếu bạn cần tổng quan lộ trình và các mốc dừng từ Hà Nội lên, nhóm bài Hà Giang gói đủ phần chuẩn bị. Ai mới tập chạy cung núi nên luyện trước bằng các vòng cung đường nội thành, rồi mới tính đến cao nguyên đá.
Nhìn sông Nho Quế từ trên cao là phần thưởng của cả một hành trình dài, và cách duy nhất tới được đó vẫn là chuẩn bị kỹ, đi chậm đúng chỗ, và dành cho dòng sông đúng khung giờ nó đẹp nhất.