Cung Ba Bể ngắn nhưng phần thưởng của nó nằm ở khu vực hồ, nơi khách sẽ ở lại ít nhất một đêm, nên hai chuyện đáng tính kỹ nhất là trạm xăng và chỗ ngủ. Kinh nghiệm đi Ba Bể của khách chạy lại nhiều lần thường hội tụ ở một quy tắc: đổ đầy ở các thành phố lớn ven quốc lộ 3, và đặt chỗ quanh hồ trước khi lên đường, nhất là mùa cao điểm cuối tuần. Bài này đi theo từng chặng: xăng ở đâu đáng tin, nghỉ ở ven hồ khác gì thị trấn, và cách ghép hai thứ đó vào lịch hai ba ngày.
Kinh nghiệm đi Ba Bể: nguyên tắc đổ xăng trên quốc lộ 3 và đường 254
Nửa cung đầu từ Hà Nội qua Thái Nguyên dày trạm xăng, khách chạy thoải mái không cần canh. Điểm đáng nhớ là lần đổ trước khi rời trục chính: khách đổ đầy ở khu vực thị xã Bắc Kạn hoặc trạm cuối trên quốc lộ 3 trước ngã ba rẽ, vì đường 254 đi lên Chợ Rã và khu vực hồ thưa trạm hẳn, các trạm nhỏ ven đường còn đóng sớm hơn so với đồng bằng. Với quãng từ ngã ba tới hồ chỉ vài chục ki-lô-mét, một bình đầy tự hỏi đủ cho cả chiều đi, thăm ven hồ và quay về ngã ba nếu cần.
Khách định chạy thêm vòng quanh hồ hoặc lên các xã phía trên thì nên giữ thói quen đổ đầy tại Chợ Rã, vì đường vòng bờ hồ có đoạn qua bản không có trạm. Một chi tiết nhỏ dễ quên: khách nào đi về trong tối thì nhớ kiểm tra đèn chiếu sáng xe cho chắc, đoạn đường về trục chính vắng người, sáng sớm có sương trên đường bám sườn. Sau mỗi lần đổ, khách chụp mặt đồng hồ để cuối chuyến cộng chi phí xăng cho chuẩn.
Nghỉ ven hồ hay ở thị trấn
Hai lựa chọn nghỉ chính của cung này là homestay ven hồ và chỗ ở trong thị trấn Chợ Rã. Homestay ven hồ thường là nhà sàn của người bản địa, khách ngủ gần nước, sáng ra thuyền ngay từ đầu bến và có bữa ăn nhà nấu; đổi lại, các dịch vụ như hàng tiện lợi, sửa xe, đổ xăng đều xa hơn, và mùa đông đêm ven hồ lạnh sâu hơn trong thị trấn. Chỗ ở trong thị trấn tiện đủ thứ: ăn uống, trạm xăng, tiệm sửa xe, và khởi đầu sớm cho các chặng đi tiếp, nhưng mất phần không gian yên tĩnh của ven hồ.
Cách chọn đơn giản: khách đi hai ngày một đêm để thăm hồ thì ưu tiên ven hồ, vì phần lớn trải nghiệm của Ba Bể là ở trên nước và bờ hồ buổi sáng; khách đi ba ngày trở lên, hoặc kết hợp thêm chặng đi tiếp phía bắc, thì ngủ thị trấn tiện xuất phát. Cuối tuần và dịp lễ, homestay ven hồ kín sớm, khách gọi đặt trước vài ngày và hỏi rõ giá đã gồm bữa sáng chưa, cùng cách xuống bến thuyền gần nhất.
Đêm ở ven hồ có vài đặc thù đáng chuẩn bị trước. Nhiệt độ vùng núi hạ nhanh sau tối, kể cả giữa hè, nên khách mang một lớp giữ ấm cho buổi sáng ra bến thuyền; nhà sàn thường có mùng, nhưng khách nhạy muỗi nên tự mang thêm thuốc xịt cho chắc. Tiếng chim và gà sớm gọi dừng giấc, khách khó ngủ khẽ nên bịt tai ngủ; ngược lại, đây là phần mà nhiều khách mê nhất ở Ba Bể, nên nếu khách ngủ nông thì chọn homestay có phòng tách riêng thay vì sàn chung. Chỗ để xe qua đêm ở homestay thường là mái hiên hoặc sân nhà, khách hỏi chủ nhà chỗ đỗ và lấy khóa xe cho yên tâm.
Ghép xăng và nghỉ vào lịch hai ba ngày
Lịch hai ngày gọn thế này: sáng thứ bảy xuất phát từ Hà Nội, đổ đầy lần một ở Thái Nguyên trên đường đi, tới khu vực hồ sau trưa, nhận homestay ven hồ, chiều chạy thăm vài điểm quanh hồ; chủ nhật sáng đi thuyền, trưa trả phòng, đổ đầy ở Chợ Rã trước khi về, và theo đường 254 ra ngã ba để lên trục quốc lộ 3 về Hà Nội. Lịch ba ngày thêm một ngày đi các bản quanh hồ hoặc chèo thuyền lâu hơn, và đêm giữa ngủ thị trấn để ngày cuối khởi hành sớm.
Mùa hè nước hồ đầy và thuyền chạy đều các bến; mùa khô đầu năm nước tụ, một số hang động chỉ thăm khi mực nước cho phép, khách hỏi chủ homestay trước khi xếp ngày. Mưa lớn cuối chiều hè có thể ngập cục bộ đoạn đường quanh hồ, khách canh bản tin thời tiết và đường sá và dời giờ khởi hành cho kịp phần đường 254 lúc ráo.
Một chi tiết nữa về nhịp ngày: các chủ thuyền quanh hồ thường dọn khách sớm nhất từ sáng, và bến vắng dần sau giữa trưa, nên khách muốn đi thuyền buổi đẹp thì ăn sáng sớm tại homestay thay vì đợi hàng mở ở thị trấn. Bữa trưa giữa chuyến thuyền hoặc sau khi lên bến thường là cá hồ và rau rừng do nhà chuẩn bị, khách hỏi trước khi nhận phòng để khỏi mang thêm đồ ăn nặng; phần ăn này cũng là cách khách trải nghiệm bản địa sát hơn so với tự mang mì gói.
Khách cần thuê xe máy chắc cho cung Ba Bể liên hệ Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội, mở cửa 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674; gọi trước để nhận xe đã kiểm tra, hỏi thêm kinh nghiệm chạy cung trong ngày và tham khảo trang cho thuê xe máy trước khi chốt lịch. Các cung phía bắc gom ở trang cung đường phố núi phía bắc và trang chủ đề cung đường & hành trình.