Mai Châu nên đi tháng nào là câu hỏi đầu tiên của khách khi xếp chuyến cuối tuần, vì thung lũng này đổi màu theo từng mùa: mùa lúa chín vàng sát chân nhà sàn, mùa hoa mơ hoa mận trắng trên sườn núi, rồi mùa đông se lạnh giữa bản người Thái. Tháng Mười thường được nhắc đến đầu tiên, khi lúa đáy thung lũng chín trong khoảng tháng 9 đến tháng 10, trời thu dịu và quốc lộ 6 bớt mưa rào hơn giữa mùa hè. Bài này xếp các thời điểm đi Mai Châu theo mùa, mô tả tháng Mười ở bản Lác, chỉ ra vài khoảng thời gian cần cân nhắc hơn, và gợi ý cách xếp lịch hai ngày theo mùa đã chọn. Khách đọc trước sẽ chọn được tháng hợp với mục đích của mình: ngắm lúa, tránh mưa hay chỉ cần nghỉ nhà sàn cho đỡ đông.
Mai Châu nên đi tháng nào: nhìn theo từng mùa
Thung lũng Mai Châu có bốn mùa khá rõ, mỗi mùa một nét riêng. Khoảng tháng 2 đến tháng 4 là mùa xuân của hoa: đào, mơ và mận nở rải rác trên các sườn đồi quanh bản, trời còn se lạnh buổi sáng nhưng nắng đã dịu, hợp với khách muốn đi bản vào lúc vắng người. Từ tháng 5 đến tháng 8 là mùa hè: lúa xanh mướt ở đáy thung lũng, khí hậu trên bản mát hơn Hà Nội nhiều, đổi lại đây là giai đoạn mưa rào dày nhất trong năm, khách phải mang áo mưa và theo dõi dự báo trước khi lên đèo.
Khoảng tháng 9 đến tháng 11 là mùa thu, giai đoạn được nhắc nhiều nhất khi bàn về thời điểm Mai Châu: nắng vàng, trời khô ráo, lúa chuyển dần từ xanh sang vàng rồi vào vụ gặt.
Từ tháng 11 trở đi là mùa đông: bản lạnh, sương mù phủ đèo Thung Khe buổi sớm, và ai chịu được rét sẽ thấy thung lũng vắng khách, yên tĩnh hơn hẳn các mùa khác.
Mùa lúa Mai Châu chín vào lúc nào
Mùa lúa Mai Châu không có một ngày chín chung cho cả thung lũng, vì bà con trồng hai vụ trong năm và các thửa ruộng gieo cấy lệch nhau. Theo nhịp chung, lúa chín vào khoảng cuối tháng 5 và đầu tháng 6 trong vụ đầu năm, rồi chín trở lại trong khoảng tháng 9 đến tháng 10 trong vụ mùa, và cuối tháng 10 nhiều ruộng đã vào đợt gặt chính. Muốn chắc chắn bắt được cảnh lúa vàng sát chân nhà sàn, khách nên hỏi trực tiếp chủ nhà sàn vài ngày trước khi đi, vì mỗi năm tiết trời nhanh chậm khác nhau và ruộng gần đường thường chín trước ruộng sâu trong bản. Cách hỏi đơn giản: nhắn hỏi hiện ruộng quanh bản còn lúa chín hay đã gặt xong, và mấy hôm nữa là đẹp nhất.
Tháng Mười ở bản Lác có gì
Bản Lác là bản của người Thái nằm sát thị trấn Mai Châu, nhà sàn dựng dọc chân núi đá vôi, cánh đồng lúa trải kín phía trước hiên nhà. Tháng Mười ở bản Lác là tháng của màu vàng: lúa chín quanh bản Lác và bản Pom Coọng, các con đường đất nhỏ vòng quanh bản uốn giữa hai bờ ruộng, buổi sáng sương dưới đáy thung lũng tan chậm, trưa nắng vàng, chiều lại se lạnh nhanh. Khách đi bản trong tháng này dậy sớm xem sương ruộng, đi bộ vòng bản lúc lúa còn sương, chiều đạp xe đạp dọc đường liên bản rồi về ăn tối trong nhà sàn.
Đây cũng là thời điểm khách cuối tuần đông nhất trong năm, nhà sàn kín chỗ sớm hơn mọi giai đoạn khác, nên ai muốn ngắm lúa mùa này cần đặt chỗ trước và chốt trước ngày đi vài tuần, nhất là các cuối tuần trùng dịp nghỉ lễ.
Những thời điểm cần cân nhắc hơn
Mỗi thời điểm có cái giá của nó, và vài khoảng sau đây cần cân nhắc kỹ hơn trước khi chốt lịch. Giữa mùa hè từ tháng 6 đến tháng 8, thung lũng mát và lúa xanh đẹp, nhưng mưa rào chiều về dày; khách chạy xe máy từ Hà Nội lên phải canh thời tiết trong ngày và chấp nhận dừng chân tránh mưa ở quán ven quốc lộ 6. Mùa đông từ tháng 12 đến tháng 1, bản Lác rét rõ, tối sớm và sương mù trên đèo Thung Khe dày vào buổi sáng; khách đi xe máy cần áo ấm, găng tay dày và sáng xuất phát trễ hơn cho sương tan. Cuối tháng 10 là đẹp nhưng cũng đông nhất; khách muốn cảnh lúa mà người thưa thì chọn đầu tháng 10 hoặc giữa tuần, nhường các cuối tuần cao điểm.
Xếp lịch hai ngày theo mùa đã chọn
Với mọi mùa, khung lịch hai ngày một đêm đều giống nhau, khác nhau ở giờ khởi hành và đồ mang theo. Ví dụ khách thuê xe ở khu Bồ Đề, Long Biên: sáng thứ bảy nhận xe sớm, chạy qua khu Hà Đông lên quốc lộ 6, dừng ăn sáng ở vùng Chúc Sơn hoặc Lương Sơn, tới thành phố Hòa Bình nghỉ nửa tiếng rồi chạy tiếp; đầu giờ chiều vào bản Lác, nhận nhà sàn và đi dạo quanh ruộng lúc còn nắng.
Chủ nhật dậy sớm xem sương, ăn sáng, ghé chợ nhỏ mua nếp và củ về làm quà, rồi khởi hành về trước trưa để không chạy đèo lúc mưa chiều.
Mùa thu và đông nên xuất phát sớm hơn mùa hè, vì trời tối nhanh ở thung lũng sau giờ chiều và đoạn đèo không nên chạy khi tối.
Cách xếp gọn hai ngày được nói kỹ trong bài lên kế hoạch chuyến cuối tuần bằng xe máy.
Chuẩn bị xe và đồ theo mùa
Xe cho chuyến Mai Châu cần kiểm tra trước ngày đi bất kể mùa: lốp còn sâu hoa và căng đúng mức, dây xích có dầu, má phanh còn dày, đèn sáng, và đổ xăng đầy ở thành phố Hòa Bình vì sau thành phố trạm thưa dần. Đồ mang theo thì đổi theo thời điểm đã chọn: mùa hè mang áo mưa loại tốt và áo gió mỏng, mùa thu mang thêm một lớp mỏng cho buổi tối trong bản, mùa đông cần áo ấm, găng tay dày và khăn trùm vì gió trên đèo lạnh buốt. Mũ bảo hiểm cài quai chuẩn, một chai nước lớn mỗi xe và bộ dụng cụ vá nhỏ là bộ không đổi theo mùa.
Khách cần thuê xe máy cho chuyến này liên hệ Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội, mở cửa 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674.
Chi tiết cung đường từ Hà Nội lên bản được nói trong bài cung Hà Nội Mai Châu qua cao tốc Hòa Bình; các bài về lịch trình và điểm đến quanh vùng gom ở trang Mai Châu và trang chủ đề cung đường & hành trình.