Đi Mai Châu qua đèo Thung Khe là cung phượt kinh điển hướng tây: đèo còn gọi là đèo Đá Trắng nằm trên quốc lộ 6, ở vùng giáp ranh Tân Lạc với Mai Châu thuộc Hòa Bình, nơi vách đá vôi trắng phủ sườn núi quanh năm và đỉnh đèo cao khoảng một nghìn mét. Vì đây là đoạn đèo dài, cua gắt và hay sương mù, đèo Thung Khe chạy xe an toàn đòi hỏi vài nguyên tắc riêng mà người mới phượt nên nắm trước khi lên đường. Bài này đi lần lượt: đặc điểm cung đường, cách chạy an toàn trên đèo, lịch trình gợi ý, và các lưu ý thời tiết.
Đèo Thung Khe chạy xe: đặc điểm cung đường
Từ Hà Nội, quãng theo quốc lộ 6 lên Mai Châu dài khoảng một trăm hai mươi đến một trăm bốn mươi cây số tuỳ điểm xuất phát, trong đó đèo Thung Khe là đoạn đắt giá nhất: mặt đèo vòng quanh sườn núi, một bên vách đá trắng, một bên thung lũng, tầm nhìn từ đỉnh ôm trọn thung lũng Mai Châu. Đường đèo rải nhựa nhưng có đoạn vá đá và mòn hạt, cua tóc gắt xuất hiện dồn dách ở đoạn giữa, nên phải nhìn xa và giữ làn từ sớm.
Đoạn lên đèo dốc dài vừa phải, đoạn xuống phía Mai Châu dốc hơn hẳn và có các cua liên tiếp: đây là chỗ cần kỹ thuật nhất của cung. Trước khi lên đèo, ghé nghỉ một lần ở chặng Tân Lạc để uống nước, giãn tay và kiểm tra lại dây buộc đồ: thói quen nhỏ này giúp bạn xuống xe ở đỉnh đèo vẫn tỉnh táo, thay vì mỏi lưng giữa đoạn đắt giá của cung. Xe tải và xe khách chạy thường xuyên trên quốc lộ 6, phần đường hẹp của đèo không đủ chỗ cho việc liều lĩnh, nên mọi kế hoạch vượt xe phải tính sẵn đoạn thẳng rộng.
Chạy xe an toàn trên đèo
Nguyên tắc số một khi xuống dốc: về số thấp và dùng phanh nhịp, tuyệt đối không nốp phanh liên tục vì má phanh dễ nóng và mất tác dụng. Với xe số, về thấp số theo từng đoạn cua; với xe ga, giảm tốc bằng cách thả ga sớm và phanh nhịp trước mỗi cua, vào cua chậm ra nhanh nhẹ. Vào cua rộng theo tầm nhìn: nếu không thấy hết lối ra của cua, coi như cua gắt và giảm sẵn tốc độ.
Khoảng cách với xe trước trên đèo phải rộng hơn mặt bằng: xe tải xuống dốc nặng cần đoạn phanh dài, và hàng xe khách vừa qua cua có phần đuôi văng ra ngoài. Không theo sát, không chạy song song trong đoạn cua, không bám chuông xe khách trước mặt, và không dừng ngay trên mặt đèo — muốn dừng chụp cảnh đá trắng, chỉ dừng ở các đoạn có lề rộng hoặc điểm phượt đã mở bên đèo, kéo phanh căng và dựng xe chắc chắn.
Thời tiết và sương trên đèo
Đèo cao chừng nghìn mét nên thời tiết trên đỉnh khác dưới thung lũng: sáng sớm và chiều muộn hay có mây mù dày, tầm nhìn co lại còn vài chục mét; mùa mưa mặt nhựa trơn, mùa đông có băng giá ở vùng núi Hòa Bình. Trước ngày đi, xem dự báo cho cả vùng Mai Châu lẫn Tân Lạc; nếu dự báo sương mù dày buổi sáng, dời giờ lên đèo về giữa trưa khi mù tan. Cách đọc dự báo và xử lý đường sá theo từng kiểu thời tiết được gom trong mục thời tiết và đường sá, đáng đọc trước mỗi chuyến đèo.
Trên đỉnh gió mạnh và lạnh hơn hẳn dưới thung lũng kể cả ngày nắng, nên mang áo khoác gió dù khởi hành ở Hà Nội lúc đó đang oi. Mùa đông, khung sớm và muộn trên đèo có khi dưới mười độ kèm gió ướt, nhóm đi cuối năm nên chuẩn bị găng tay kín và mặt nạ gió cho mỗi người, vì bàn tay tê lạnh là nguyên nhân phổ biến của những pha bẻ lái vội trên cua gắt.
Lịch trình gợi ý hai chiều
Với một ngày, xuất phát từ Hà Nội trước sáu giờ sáng, nghỉ ăn sáng ở chặng thị xã Hòa Bình, lên đèo quanh khung cuối sáng khi mù đã tan, ăn trưa và dạo bản ở Mai Châu, rồi khởi hành về trước ba giờ chiều để qua đèo còn ánh sáng. Với hai ngày, chia trọn chiều đầu cho đèo và bản, sáng hôm sau thong thả về. Không cố về khuya: đoạn quốc lộ về tối nhiều xe tải và đèn pha đối diện.
Nếu bạn đang xếp thêm các chuyến cuối tuần, các gợi ý vòng đường dài hơn nằm trong trang cung đường cuối tuần, còn một chuyến sinh thái hướng tây gần hơn — khu suối Ba Vì — được gom trong bài đi Thiên Sơn Suối Ngọc bằng xe máy. Nếu thuê xe máy tại Hà Nội cho cung này, việc chuẩn bị xe và giấy tờ trước khi nhận xe nằm trong trang cho thuê xe máy.
Vài lưu ý trước khi lên đường
Kiểm tra kỹ xe trước khi rời khu Long Biên: lốp còn sâu hoa, phanh ăn hai bánh, nhớt đủ — cung đèo làm việc nặng hơn hẳn mặt bằng, và trên đèo không có tiệm sửa. Đổ đầy xăng trước đoạn đèo vì trạm ven đèo thưa, mang theo bộ đèn dự phòng cho tâm huyết nhóm phượt, và để đồ buộc chặt: hai bên cốp cân bằng, dây qua yên ôm chắc.
Cuối cùng, giữ điện thoại đủ pin cho bản đồ và cuộc gọi bất ngờ, mang theo nước và bánh khô vì chặng giữa thiên nhiên không có quán liền kề, và đi nhóm nên hẹn nhau hai điểm chờ cố định — chân đèo và bản Mai Châu — để nếu ai lạc trục cũng biết chỗ tìm cả nhóm. Chuyện chọn cung đường và giữ xe an toàn được gom trong mục du lịch, nơi bạn có thể tích dần kinh nghiệm cho các cung đèo xa hơn quanh Hà Nội.