Xét nghiệm cồn sau tai nạn xe máy là điều khiến nhiều người nhà ở Hà Nội bất ngờ khi đang lo cho người bị thương: bác sĩ hoặc nhân viên y tế lấy máu, rồi có người nói để kiểm tra rượu bia và ma túy. Câu hỏi họ thường đặt ra là việc đó có đúng luật không, ai yêu cầu, người bệnh có quyền gì, và có ảnh hưởng đến việc cứu chữa không. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 có điều khoản rõ về trách nhiệm của cơ sở y tế, nhưng không nói đến mọi chi tiết mà người nhà hay hỏi.
Bài này đọc điều luật nói gì, nói rõ những điều văn bản không nêu và gợi ý cách người nhà nên ứng xử. Đây là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý, và quy định có thể thay đổi. Bạn có thể đối chiếu tại Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (văn bản hợp nhất). Trong tình huống thật, hãy ưu tiên chăm sóc sức khỏe và hỏi người có chuyên môn.
Xét nghiệm cồn sau tai nạn xe máy: điều luật giao cho cơ sở y tế
Điều 81 khoản 3 của luật nêu: cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp cứu ban đầu người bị tai nạn giao thông đường bộ có trách nhiệm báo ngay cho cơ quan công an nơi gần nhất, và thực hiện xét nghiệm nồng độ cồn, chất ma túy hoặc các chất kích thích khác trong máu của người điều khiển phương tiện tham gia giao thông. Nếu cơ sở không đủ điều kiện xét nghiệm thì phải lấy mẫu máu, bảo quản và chuyển mẫu đến cơ sở xét nghiệm theo đúng quy định.
Điều đó có nghĩa việc lấy máu không phải ý riêng của một nhân viên y tế mà là trách nhiệm luật giao, với người điều khiển phương tiện. Bài không khẳng định điều khoản áp dụng cho hành khách hay người đi bộ bị thương, vì câu chữ nói về người điều khiển phương tiện. Bài xe thuê bị tai nạn: các bước ngay sau va chạm nói về các việc cần làm ngay sau va chạm.
Cứu chữa vẫn được đặt lên trước
Điều 82 khoản 2 của luật nêu cơ sở y tế phải hỗ trợ, cứu chữa nạn nhân bị tai nạn giao thông đường bộ trong mọi trường hợp. Vì vậy người nhà không cần lo rằng việc xét nghiệm sẽ khiến người bị thương bị chậm cứu chữa. Bài không có văn bản nào quy định thứ tự “cấp cứu trước, xét nghiệm sau” hay thời hạn trả kết quả, nên bài không nêu thứ tự hay số giờ.
Việc quan trọng nhất là cung cấp thông tin sức khỏe thật cho bác sĩ: người bệnh đã dùng thuốc gì, có bệnh nền gì, có uống rượu bia hay không. Thông tin trung thực giúp bác sĩ điều trị đúng, và đây là việc khác với việc xét nghiệm theo quy định.
Việc xét nghiệm nằm ở đâu trong quy trình giải quyết tai nạn
Điều 83 khoản 2 nêu với tai nạn chưa xác định có dấu hiệu tội phạm, nội dung điều tra, giải quyết gồm kiểm tra nồng độ cồn, chất ma túy và các chất kích thích khác đối với người điều khiển phương tiện liên quan đến tai nạn. Nếu có dấu hiệu tội phạm thì việc điều tra, giải quyết thực hiện theo pháp luật hình sự và tố tụng hình sự.
Thông tư 72/2024/TT-BCA về quy trình điều tra, giải quyết tai nạn giao thông của Cảnh sát giao thông còn nêu lực lượng này có thể yêu cầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh kiểm tra nồng độ cồn, ma túy trong máu của người điều khiển phương tiện liên quan đến vụ tai nạn đang được cấp cứu, hoặc khi không kiểm tra được bằng thiết bị nghiệp vụ. Bạn có thể xem thông tư tại Công báo Chính phủ.
Điều luật cấm và quyền của người điều khiển
Điều 9 của luật liệt kê hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có điều khiển phương tiện khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn, khi trong cơ thể có ma túy hoặc chất kích thích khác mà pháp luật cấm, và không chấp hành yêu cầu kiểm tra, kiểm soát của người thi hành công vụ. Vì vậy cách an toàn nhất vẫn là không lái xe sau khi uống rượu bia hay dùng chất cấm.
Trong bối cảnh bị lực lượng chức năng kiểm tra, Điều 72 khoản 1 nêu người điều khiển có quyền được thông báo về căn cứ kiểm tra, nội dung, kết quả kiểm tra, hành vi vi phạm và biện pháp xử lý, cũng như quyền giải trình, khiếu nại, khởi kiện quyết định hành chính liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định. Bài không đồng ý quyết định xử phạt vi phạm nồng độ cồn: khiếu nại hay khởi kiện nói về hướng đi khi bạn không đồng ý quyết định.
Quyền chung của người bệnh: đừng nối thẳng với xét nghiệm cồn
Luật Khám bệnh, chữa bệnh nêu một số quyền chung của người bệnh, như được giữ bí mật thông tin trong hồ sơ bệnh án (trừ khi đồng ý chia sẻ hoặc thuộc các trường hợp luật cho phép), không bị ép buộc khám bệnh, chữa bệnh (trừ trường hợp bắt buộc chữa bệnh theo luật), và được từ chối khám bệnh, chữa bệnh nhưng phải cam kết bằng văn bản sau khi được tư vấn.
Đây là quy định chung về khám, chữa bệnh. Bài không tìm thấy câu nào nối trực tiếp các quyền này với việc xét nghiệm phục vụ xử lý tai nạn. Vì vậy bài không khẳng định người bệnh bắt buộc phải đồng ý, cũng không khẳng định người bệnh có quyền từ chối lấy máu xét nghiệm cồn, ma túy. Bài cũng không biết hậu quả cụ thể của việc từ chối; đây là câu hỏi cần người có chuyên môn.
Người nhà nên làm gì và giữ gì
Hãy đi cùng người bị thương, hỏi nhân viên y tế về tình trạng và giữ bình tĩnh khi thấy lấy máu. Nếu bạn là người thân, hãy ghi lại tên cơ sở y tế, thời gian, tên người trao đổi và xin bản sao giấy tờ có thể được cấp như giấy ra viện, hóa đơn điều trị. Nếu người bị thương thuê xe, hãy báo tiệm sớm.
Bài không biết ai trả chi phí xét nghiệm, và không biết quy trình chi tiết cơ sở y tế gửi kết quả cho cơ quan công an, vì chưa tìm thấy văn bản nêu rõ; hãy hỏi cơ sở y tế và cơ quan có thẩm quyền. Bài bị tạm giữ xe máy vì nồng độ cồn lúc nửa đêm nói về chuyện xe máy khi người lái bị xử lý.
Nếu người kia say rượu và bạn là người bị hại
Điều luật trên nói về người điều khiển phương tiện, nhưng người bị hại cũng có thể muốn biết bên kia có nồng độ cồn hay không. Bài bị người say rượu đi xe máy đâm phải: đề nghị kiểm tra nồng độ cồn bên kia nêu cách đề nghị và giữ chứng cứ. Hãy đề nghị với cơ quan có thẩm quyền, không tự xử lý.
Liên hệ tiệm
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, số liên hệ 0942467674. Nếu xảy ra tai nạn với xe thuê, hãy báo tiệm sớm và giữ giấy tờ. Giá thuê và tiền cọc là thông tin tham khảo, cần xác nhận trực tiếp trước khi đặt xe. Xem thêm các bài khác trong chuyên mục nồng độ cồn và trang an toàn pháp lý.
Tóm lại
Luật giao cơ sở y tế cấp cứu ban đầu trách nhiệm báo công an và xét nghiệm nồng độ cồn, ma túy trong máu người điều khiển phương tiện, trong khi việc cứu chữa vẫn phải thực hiện trong mọi trường hợp. Văn bản không nêu người bệnh có phải đồng ý hay được từ chối, ai trả chi phí hay hậu quả khi từ chối. Hãy cung cấp thông tin trung thực, giữ giấy tờ và hỏi người có chuyên môn; quy định có thể thay đổi.