Ở tiệc cưới, tiệc công ty hay bữa liên hoan tại Hà Nội, bình nước trái cây, ấm trà hay ly punch trên bàn đôi khi đã được pha thêm rượu. Uống nhầm đồ uống có rượu là chuyện có thật, và khi phát hiện ra thì câu hỏi đầu tiên là: giờ về nhà bằng gì? Bài này giải thích luật, cách nhận ra đồ uống pha rượu và những cách về nhà mà không phải cầm lái xe máy.
Uống nhầm đồ uống có rượu vẫn là có cồn trong người
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, Điều 9 khoản 2, cấm điều khiển phương tiện khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn. Điều cấm này không có ngưỡng tối thiểu, và luật không có điều khoản nào miễn xử lý cho người uống mà không biết. Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019, Điều 5 khoản 6, cũng cấm hành vi này.
Với xe máy, Nghị định 168/2024/NĐ-CP, Điều 7, tính mức vi phạm thấp nhất từ bất kỳ kết quả nào tới 0,25 mg/lít khí thở. Nghĩa là chỉ cần máy đo ra cồn là đã vi phạm, dù bạn uống một ngụm hay nửa ly. Mức phạt tiền được tổng hợp ở bài mức phạt nồng độ cồn xe máy mới nhất. Ngoài tiền phạt, mức một bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe, mức hai trừ 10 điểm, còn mức ba và hành vi không chấp hành kiểm tra bị tước giấy phép 22 tới 24 tháng.
Điều 48 khoản 1 của nghị định còn cho phép tạm giữ xe trước khi ra quyết định xử phạt, áp dụng với tất cả các lỗi nồng độ cồn của xe máy. Nếu bạn đang đi xe thuê, chiếc xe bị tạm giữ là tài sản của cửa hàng cho thuê, và phần trách nhiệm của bạn với cửa hàng tùy theo hợp đồng thuê.
Cách nhận ra nước trái cây, trà pha rượu trước khi uống
Không có dấu hiệu nào chắc chắn tuyệt đối, nên cách an toàn nhất là hỏi. Mấy thói quen dưới đây giúp tránh phần lớn các lần uống nhầm:
- Hỏi trước ly đầu tiên. Hỏi người pha, chủ tiệc hay nhân viên phục vụ xem bình nước, ấm trà có pha rượu không.
- Để ý tên đồ uống. Punch, sangria hay mojito thường có rượu, trừ khi ghi rõ là bản không cồn. Đồ uống không có tên, đựng trong bình chung, là loại khó đoán nhất.
- Để ý vị và cảm giác. Vị ngọt, chua của trái cây dễ che mùi rượu. Nếu thấy ấm, cay nhẹ ở cổ họng hay có mùi hăng sau khi nuốt, ngừng uống và hỏi lại.
Ngoài ba điều trên, nên tự chọn đồ uống rõ nguồn gốc:
- Ưu tiên chai, lon còn nguyên nắp. Nước lọc, nước ngọt mở trước mặt bạn là lựa chọn ít rủi ro nhất.
- Nói trước với người cùng bàn. Một câu “mình đi xe máy, không uống rượu bia” giúp người khác không rót nhầm vào ly của bạn.
Phát hiện mình đã có cồn: chuyện gì xảy ra trong cơ thể
Theo Viện Quốc gia về Lạm dụng rượu và Nghiện rượu Hoa Kỳ (NIAAA), ngay cả khi đã ngừng uống, cồn còn trong dạ dày và ruột vẫn tiếp tục đi vào máu, làm giảm khả năng phán đoán và phối hợp trong nhiều giờ. Gan chỉ chuyển hóa được một lượng cồn nhất định mỗi giờ, chậm hơn tốc độ cồn được hấp thu.
NIAAA cũng nói rõ không có cách nào giúp tỉnh rượu nhanh hơn. Cà phê có thể bớt buồn ngủ nhưng không cải thiện phán đoán hay phối hợp; chỉ có thời gian mới giúp. Theo cùng nguồn, cơ thể người trưởng thành cần khoảng 2 giờ để đào thải lượng cồn của một ly tiêu chuẩn Mỹ (14 g cồn), và con số này thay đổi theo cân nặng.
Theo cách tính của Bộ Y tế (Quyết định 4946/QĐ-BYT năm 2020), một đơn vị cồn là 10 g cồn nguyên chất, và một lon bia 330 ml nồng độ 5% đã chứa khoảng 1,3 đơn vị. Cách quy đổi các loại đồ uống có ở bài một lon bia, một ly vang hay một chén rượu chứa bao nhiêu cồn.
GS.TS Cao Tiến Đức, Bệnh viện Quân y 103, nói với VnExpress năm 2023 rằng người nặng 60 kg uống một chén rượu khoảng 65 ml loại 40% có thể đạt 50 mg cồn trong 100 ml máu sau 30 phút. Một đại diện Bộ Y tế cho biết không có con số chính xác về thời gian cồn hết hẳn, vì phụ thuộc cơ thể và lượng uống. Một đội cảnh sát giao thông Hà Nội cho biết ở một số người, việc đào thải có thể mất 1 tới 2 ngày. Vì vậy, không nên tự đặt mốc “chờ một tiếng rồi đi”, như bài uống bia xong bao lâu mới được chạy xe máy đã phân tích.
Về nhà thế nào khi đã lỡ uống
Phòng Cảnh sát giao thông Hà Nội khuyến cáo người đã uống rượu bia đi xe buýt, taxi, xe ôm hay ô tô công nghệ, nhờ người nhà chưa uống đến đón, hoặc dùng dịch vụ lái xe hộ. Báo chí đưa tin không ít người bị đo ra cồn ở Hà Nội nói mình chỉ uống một chút hoặc nhà ở ngay gần.
Thứ tự các việc nên làm ngay khi phát hiện:
- Ngừng uống thứ đồ uống đó và chuyển sang nước lọc hay nước ngọt đóng chai.
- Báo với chủ tiệc hoặc người đi cùng rằng bạn không thể tự chạy xe về.
- Quyết định để xe lại. Gửi xe ở bãi có người trông, hoặc nhờ một người chưa uống, có giấy phép lái xe phù hợp, chạy xe về giúp.
Sau khi đã để xe lại:
- Gọi xe về nhà. Cách dùng dịch vụ đưa cả người và xe về có ở bài gọi dịch vụ lái xe hộ đưa người và xe máy về nhà.
- Hôm sau mới lấy xe, và chỉ khi chắc cơ thể đã hết cồn. Nếu tối đó uống nhiều, đọc thêm bài đêm trước uống nhiều, sáng sau có bị xử lý nồng độ cồn không.
- Nếu là xe thuê, gọi cửa hàng để báo xe đang gửi ở đâu và trao đổi cách nhận lại xe.
Ghi chú về nguồn
Thông tin pháp lý theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 (Điều 9), Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019 (Điều 5), Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Điều 7, Điều 48) và Quyết định 4946/QĐ-BYT. Thông tin về cơ thể theo NIAAA. Quy định có thể thay đổi. Bài không thay cho tư vấn pháp lý hay y khoa.
Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00 tất cả các ngày trong tuần, điện thoại và Zalo 0942 467 674. Trên bảng giá, Honda Wave và Honda Click có giá ngày 150.000 đồng, Honda Vision và Honda Air Blade có giá ngày 200.000 đồng; tiền cọc tùy dòng xe và được xác nhận trực tiếp khi đặt.
Các bài khác về rượu bia và giao thông có ở mục nồng độ cồn, còn quy định chung ở chuyên mục an toàn và pháp lý.