Khách thuê xe hay hỏi tôi: đường thoáng, mình chạy dưới 50 km/h thì đâu có lỗi gì. Thực tế luật có danh sách những trường hợp phải giảm tốc độ dù bạn chưa chạm mức tối đa cho phép, và phần lớn nằm ngay trong khu dân cư: cổng trường, chợ, đường hẹp, lúc trời mưa hay có sương mù. Bài này điểm lại các trường hợp đó và cách nhận ra chúng trên đường Hà Nội.
Những trường hợp phải giảm tốc độ theo luật hiện hành
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ 01/01/2025, dành khoản 3 Điều 12 cho việc này: người điều khiển phương tiện “phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn” trong các trường hợp được liệt kê. Con số trên biển chỉ là trần; gặp tình huống trong danh sách, bạn phải đi chậm hơn nữa.
Gom theo nhóm, người đi xe máy trong phố hay gặp nhất:
- Người đi bộ: nơi có vạch kẻ đường hoặc báo hiệu khác dành cho người đi bộ (điểm a), khi có người đang qua đường.
- Báo hiệu và vật cản: có báo hiệu cảnh báo nguy hiểm hoặc chướng ngại vật trên đường (điểm b).
- Nơi đông người: khu vực có trường học, chợ, khu vực đang thi công (điểm e).
- Địa hình, tầm nhìn: nơi giao nhau, khi chuyển hướng, tầm nhìn bị hạn chế, đường hẹp, đường vòng, quanh co, đèo, dốc.
- Thời tiết, mặt đường: trời mưa, sương mù, mặt đường trơn trượt, có đất đá, vật liệu rơi vãi (điểm m).
- Xe khác: xe cùng chiều phía trước có tín hiệu xin đường hoặc tín hiệu khẩn cấp; có vật nuôi trên đường.
Danh sách trên tôi tóm cho dễ nhớ, không chép nguyên văn. Luật đã được sửa đổi, bổ sung một số điều, nên khi cần trích chính xác hãy đọc văn bản hợp nhất ở cuối bài.
Cổng trường, chợ: giảm tốc độ khu đông dân cư
Phần lớn nội thành Hà Nội nằm trong khu đông dân cư, nơi Thông tư 38/2024/TT-BGTVT đã đặt mức tối đa thấp hơn đường trường. Ngay trong mức đó, cổng trường và chợ vẫn đòi đi chậm hơn nhiều.
Cổng trường giờ đưa đón
Nhiều trường ở Cầu Giấy, Đống Đa, Thanh Xuân nằm sát mặt phố nhỏ. Giờ vào học và tan học, phụ huynh dừng xe kín hai bên, học sinh băng qua đường theo nhóm. Tôi dặn khách:
- Thấy biển trẻ em hay đông phụ huynh đứng chờ thì nhả ga từ xa, đặt tay sẵn trên hai phanh.
- Giữ tốc độ đủ để dừng kịp trong quãng mình nhìn thấy.
- Nhìn vào khe giữa các xe đang đỗ, vì trẻ hay lao ra từ đó.
- Không lách giữa hàng xe đón con và vỉa hè.
Chợ và chợ tạm ven đường
Chợ Long Biên dưới chân cầu, chợ Đồng Xuân ở Hoàn Kiếm hay các chợ dân sinh quanh Bồ Đề có chung kiểu nguy hiểm: xe hàng dừng đột ngột, người mua bước thẳng ra lòng đường, hàng hóa lấn ra mép đường. Đi qua những đoạn này, mặc định phải giảm tốc dù không thấy biển nào.
Tình huống quen thuộc: xe ba gác dỡ hàng chắn nửa làn, người đi bộ phía sau bị che khuất. Đó là chướng ngại vật trên đường; chậm lại, quan sát rồi mới vượt. Xem thêm bài đi cùng dòng xe ba gác trên đường.
Đường hẹp, đường vòng và ngõ phố cổ
Ở Hà Nội, bạn gặp đường hẹp, đường vòng và tầm nhìn hạn chế mà không cần lên núi. Phố cổ Hoàn Kiếm có nhiều phố hẹp, góc gắt, mái hiên và hàng quán che tầm mắt. Ngõ sâu ở Đống Đa, Hai Bà Trưng có khúc rẽ vuông góc, người từ trong nhà bước ra sát đầu xe.
- Giảm tốc trước góc khuất khi xe còn đi thẳng, đừng vừa cua vừa bóp phanh.
- Đi sát bên phải để chừa chỗ cho xe ngược chiều.
- Bấm còi ngắn khi thật cần; trong khu đông dân cư, Điều 21 không cho dùng còi từ 22 giờ đến 05 giờ hôm sau.
- Gặp gờ ở đầu ngõ, xem cách qua trong bài gờ giảm tốc và barrier.
Tốc độ thực tế trong khu phố cũ có ở bài tốc độ tối đa cho xe máy trong phố cũ Hà Nội.
Trời mưa, sương mù và mặt đường trơn
Mưa và sương mù làm quãng phanh dài ra, tầm nhìn ngắn lại. Cơn mưa đầu sau nhiều ngày khô đặc biệt trơn; vạch sơn, nắp hố ga còn trơn hơn mặt nhựa.
Sương mù thường có vào sáng sớm mùa đông, dễ thấy trên tuyến ven sông Hồng như Âu Cơ, Nghi Tàm ở Tây Hồ hay lúc lên cầu. Điều 20 của Luật yêu cầu bật đèn chiếu sáng phía trước khi sương mù, mưa làm hạn chế tầm nhìn, không chỉ trong khung từ 18 giờ đến 06 giờ sáng hôm sau.
- Giảm tốc trước khi vào đoạn trơn, không phanh gấp trên vạch sơn hay nắp cống.
- Bóp đều cả hai phanh, nhẹ tay hơn ngày khô.
- Giãn khoảng cách với xe trước.
- Bật đèn, dùng đèn chiếu gần trong phố có đèn đường.
Vạch người đi bộ và xe phía trước xin đường
Quanh Hồ Gươm, khách du lịch hay vừa đi vừa nhìn điện thoại. Thấy vạch vằn, giảm tốc và nhìn hai đầu vạch; có người đang sang thì dừng trước vạch. Xe phía trước bật xi nhan hay ô tô dừng sát lề nháy đèn khẩn cấp thì giảm tốc, giữ khoảng cách cho tới khi rõ ý định của họ.
Chưa vượt tốc độ tối đa vẫn có thể sai
Mức tối đa trong Thông tư 38/2024/TT-BGTVT và nghĩa vụ giảm tốc ở khoản 3 Điều 12 là hai lớp riêng. Bạn có thể đúng con số trên biển mà vẫn quá nhanh so với tình huống.
Một số hành vi liên quan, như không nhường đường cho người đi bộ ở nơi có vạch kẻ đường dành cho người đi bộ, có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Tôi không nêu mức tiền vì mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất. Mức tối đa trong và ngoài đô thị có ở bài quy định tốc độ xe máy trong đô thị và ngoài đô thị.
Lưu ý khi đi xe máy thuê
Xe lạ tay thì độ ăn phanh khác xe nhà. Trước khi vào phố đông, thử phanh vài lần ở đoạn vắng để biết xe dừng trong bao xa. Thấy phanh yếu hay đèn mờ thì báo ngay Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, điện thoại 0942 467 674, mở cửa 09:00–21:00.
Các quy tắc khác nằm ở mục quy định giao thông và chuyên mục an toàn và pháp lý khi thuê xe máy.
Nguồn tham khảo
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, khoản 3 Điều 12, Điều 20, Điều 21: văn bản trên Cổng Chính phủ; văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH.
- Thông tư 38/2024/TT-BGTVT về tốc độ và khoảng cách an toàn: văn bản trên Cổng Chính phủ.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP: văn bản trên Cổng Chính phủ.
- Các điểm a, b, e, m được tóm theo nội dung, không chép nguyên văn; hãy đối chiếu bản hiện hành và biển báo thực tế trên đường.