Dắt xe ra khỏi ngõ ở Long Biên, chạy tới giữa cầu Chương Dương mới nhớ thẻ căn cước vẫn nằm trong chiếc ví để trên bàn, trong túi chỉ còn giấy phép lái xe. Lúc đó ai cũng tự hỏi: dùng bằng lái thay căn cước được không? Câu trả lời ngắn: bằng lái giúp đối chiếu nhân thân trong nhiều việc đời thường, nhưng về pháp lý nó không đứng ở vị trí của thẻ căn cước. Bài này chỉ ra lúc nào bằng lái đủ dùng và lúc nào bạn vẫn phải quay về lấy thẻ.
Bằng lái thay căn cước: hai loại giấy, hai vai trò
Thẻ căn cước là giấy tờ chứng minh nhân thân do Luật Căn cước quy định. Giấy phép lái xe chứng nhận bạn đủ điều kiện điều khiển loại xe ghi trên bằng, do Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định.
Bằng lái có ảnh, họ tên, ngày sinh nên nhiều nơi vẫn nhận để đối chiếu người đứng trước mặt. Nhưng đó là lựa chọn của bên tiếp nhận, không phải nghĩa vụ. Khi họ yêu cầu căn cước, bạn không thể viện dẫn luật để buộc họ nhận bằng lái.
Luật nói gì về từng loại giấy
Thẻ căn cước và căn cước điện tử
Luật Căn cước số 26/2023/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2024. Theo Điều 20, thẻ căn cước có giá trị chứng minh về căn cước và các thông tin đã tích hợp vào thẻ, dùng để làm thủ tục hành chính, dịch vụ công, giao dịch và các hoạt động khác trên lãnh thổ Việt Nam.
Luật cũng quy định căn cước điện tử, thứ bạn xem được trên ứng dụng VNeID khi tài khoản định danh điện tử ở mức 2. Nghị định 69/2024/NĐ-CP quy định thông tin tích hợp trên căn cước điện tử, tài khoản định danh điện tử có giá trị chứng minh tương đương việc xuất trình giấy tờ chứa thông tin đó.
Giấy phép lái xe
Điều 56 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 liệt kê giấy tờ người lái phải mang khi điều khiển xe: giấy phép lái xe phù hợp loại xe, giấy đăng ký xe và chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới. Thẻ căn cước không nằm trong danh sách đó. Giấy tờ đã tích hợp vào tài khoản định danh điện tử thì có thể xuất trình qua tài khoản.
Nói gọn: bằng lái trả lời câu hỏi “người này có được lái xe máy không”, còn căn cước trả lời câu hỏi “người này là ai”.
Quên căn cước khi đi xe máy ở Hà Nội và bị dừng kiểm tra
Giả sử bạn đi từ Bồ Đề sang Hoàn Kiếm và được ra hiệu dừng xe. Giấy tờ thường được yêu cầu là nhóm theo Điều 56: bằng lái, đăng ký xe, bảo hiểm. Nếu ba thứ đó đủ và hợp lệ, việc quên thẻ căn cước không biến thành lỗi thiếu giấy tờ xe.
Tình huống khác đi nếu cần xác định chính xác bạn là ai, ví dụ phải lập biên bản. Khi ấy bằng lái giúp đối chiếu ảnh và họ tên, còn căn cước điện tử trên VNeID giúp xác minh nhanh và chắc hơn. Đừng đưa ảnh chụp thẻ căn cước thay cho thẻ, vì ảnh chụp không phải căn cước điện tử. Cách trình bày khi bị dừng có trong bài bị dừng kiểm tra giấy tờ khi đi xe máy thuê; danh sách đầy đủ ở bài giấy tờ bắt buộc mang theo khi lái xe máy.
Giấy phép lái xe chứng minh nhân thân: lúc thường được chấp nhận
Bằng lái hay được dùng như một giấy có ảnh để đối chiếu, ví dụ:
- Ra vào tòa nhà văn phòng ở Cầu Giấy, Ba Đình khi lễ tân yêu cầu để lại giấy tờ đổi thẻ khách.
- Nhận bưu phẩm ghi tên bạn tại điểm giao nhận, người giao chỉ cần khớp tên và khuôn mặt.
- Thuê xe máy. Mỗi cửa hàng có quy trình nhận giấy tờ riêng, nên hỏi cửa hàng khi đặt xe. Danh sách nên chuẩn bị có ở bài giấy tờ thuê xe máy ở Hà Nội.
Điểm chung: bên kia chỉ cần biết người trước mặt đúng là người ghi trên giấy. Khi mục tiêu chỉ vậy, bằng lái còn hạn, ảnh rõ, thường đáp ứng được.
Với khách sạn, nhà nghỉ hay homestay thì phức tạp hơn. Cơ sở lưu trú có trách nhiệm thông báo lưu trú với cơ quan công an, nên thường đề nghị căn cước hoặc thông tin trên VNeID. Có nơi nhận bằng lái, có nơi không, nên gọi hỏi trước.
Khi nào vẫn phải xuất trình thẻ căn cước
Có những việc bằng lái thường không thay được:
- Thủ tục hành chính tại công an phường hay bộ phận một cửa.
- Công chứng, chứng thực hợp đồng, giấy ủy quyền, bản sao.
- Giao dịch tại quầy ngân hàng, nhất là mở tài khoản hay thay đổi thông tin.
- Đăng ký thuê bao di động và dịch vụ có quy định xác thực danh tính riêng.
Luật Căn cước còn quy định: khi bạn xuất trình thẻ căn cước theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, bên đó không được yêu cầu xuất trình thêm giấy tờ hoặc cung cấp thông tin đã tích hợp vào thẻ. Bằng lái không có lợi thế tương tự.
Dùng bằng lái thay CCCD hay mở VNeID
Nếu hay quên ví, hãy để điện thoại gánh phần này. Tài khoản mức 2 cho phép xuất trình căn cước điện tử, và nếu tích hợp thêm giấy phép lái xe thì một ứng dụng đủ cho cả hai việc. Các bước làm có ở bài tích hợp giấy phép lái xe vào VNeID.
Đăng nhập thử từ trước, nhớ mật khẩu và mang sạc dự phòng khi đi cả ngày, vì điện thoại hết pin là mất luôn phương án này.
Thói quen để không chỉ còn mỗi bằng lái
- Một ví giấy tờ cố định chứa căn cước, bằng lái, đăng ký xe và bảo hiểm, luôn đi cùng chìa khóa xe.
- Cất thẻ lại ngay tại quầy sau khi dùng ở ngân hàng hay cơ quan, đừng nhét tạm vào túi khác.
- Đi xe thuê thì để riêng giấy tờ xe cửa hàng giao, tránh lẫn với giấy tờ cá nhân.
Nếu đang thuê xe tại cửa hàng Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, có thắc mắc về giấy tờ khi nhận hay trả xe thì gọi 0942 467 674.
Nguồn tham khảo
- Luật Căn cước số 26/2023/QH15, Điều 20 và các điều về căn cước điện tử: Hệ thống văn bản Chính phủ, Công báo.
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, Điều 56: Luật số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH.
- Nghị định 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử: Hệ thống văn bản Chính phủ.
Đây là thông tin tham khảo; quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất. Đọc tiếp các bài trong mục giấy tờ xe và cá nhân thuộc chuyên mục an toàn và pháp lý.