Vừa cầm tấm bằng A1 trên tay, nhiều bạn mới đủ 18 tuổi ở Hà Nội hỏi ngay: mới có bằng A1 chở người được không, có được tự đi xa về quê, có được chạy đêm sau giờ học thêm? Bài này đối chiếu luật hiện hành của Việt Nam để trả lời từng câu, rồi gợi ý cách tự đặt giới hạn trong những tuần đầu.
Mới có bằng A1 chở người: luật có giai đoạn tập sự không
Mình đã rà Điều 56 đến Điều 62 của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 (bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH). Kết quả:
- Điểm a khoản 5 Điều 57: giấy phép lái xe hạng A1 không thời hạn.
- Khoản 1 Điều 58: mỗi giấy phép có 12 điểm để quản lý việc chấp hành pháp luật, áp dụng chung cho mọi người có bằng.
- Khoản 1 Điều 62: giấy phép được cấp cho người dự sát hạch có kết quả đạt yêu cầu.
Trong các điều này không có quy định nào về giai đoạn tập sự, cũng không có điều khoản riêng cấm người mới được cấp bằng A1 chở người, đi đường dài hay chạy ban đêm. Nói gọn: về mặt luật, người vừa có bằng A1 và người đã lái mười năm theo cùng một bộ quy tắc. Bạn phải tuân thủ đầy đủ quy tắc chung ngay từ ngày đầu.
Chở người: quy tắc chung áp dụng từ ngày đầu
Điều 33 của Luật quy định cho người lái mô tô hai bánh, xe gắn máy:
- Khoản 1: chỉ được chở một người. Được chở tối đa hai người trong các trường hợp: chở người bệnh đi cấp cứu, áp giải người có hành vi vi phạm pháp luật, trẻ em dưới 12 tuổi, người già yếu hoặc người khuyết tật.
- Khoản 2: người lái và người được chở phải đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng quy cách.
- Khoản 4: người được chở không được sử dụng ô, không mang vác vật cồng kềnh, không bám kéo đẩy xe khác, không đứng trên yên hay ngồi trên tay lái.
Chở bạn cùng lớp từ Long Biên sang Hoàn Kiếm là hợp pháp, miễn chỉ một người và cả hai đội mũ cài quai. Ba bạn trên một xe thì không, dù đã có bằng hay chưa.
Đi đường dài: không giới hạn quãng đường, nhưng có hai giới hạn khác
Luật không đặt số ki-lô-mét tối đa cho người mới có bằng, nhưng có hai điều cần nhớ.
Thứ nhất, không đi cao tốc. Khoản 3 Điều 25 quy định xe mô tô, xe gắn máy không được đi trên đường cao tốc. Hãy chọn chế độ xe máy trên ứng dụng bản đồ và xem lại lộ trình. Bài xe máy có được vào cao tốc không có thêm cách chọn tuyến.
Thứ hai, đúng phạm vi hạng bằng. Điểm a khoản 1 Điều 57 quy định hạng A1 cấp cho người lái mô tô hai bánh có dung tích xi-lanh đến 125 cm3 hoặc công suất động cơ điện đến 11 kW. Bằng A1 vừa được cấp theo luật mới chỉ dùng trong phạm vi này.
Lấy ví dụ Honda Air Blade: dòng xe này có bản 125 và bản 160, trong đó bản 160 có dung tích 156,9 cm3 theo thông số hãng công bố, vượt mức của bằng A1 mới. Trước một chuyến đi xa, hãy xem đúng phiên bản và dung tích ghi trên giấy đăng ký xe, rồi đối chiếu với hạng in trên bằng. Bài bằng A1 cấp từ năm 2025 có lái được Air Blade 160 không giải thích chỗ khác nhau giữa bằng cũ và mới.
Chạy ban đêm: luật về đèn, còi và tỉnh táo
Không có điều nào cấm người mới có bằng chạy đêm. Các quy tắc chung gồm:
- Khoản 1 Điều 20: bật đèn chiếu sáng phía trước từ 18 giờ hôm trước đến 06 giờ hôm sau, hoặc khi có sương mù, khói, bụi, trời mưa làm hạn chế tầm nhìn.
- Khoản 2 Điều 20: chuyển sang đèn chiếu gần khi gặp người đi bộ qua đường, khi đi qua khu đông dân cư có đèn đường đang hoạt động, khi gặp xe ngược chiều và khi chuyển hướng tại nơi giao nhau.
- Khoản 2 Điều 21: không dùng còi từ 22 giờ đến 05 giờ hôm sau trong khu đông dân cư, khu vực cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, trừ xe ưu tiên.
- Khoản 2 và khoản 6 Điều 9: cấm lái xe khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn, cấm dùng tay cầm điện thoại khi xe đang chạy.
Đã uống thì đừng cầm lái, kể cả quãng ngắn từ phố Ngọc Lâm về Bồ Đề.
Luật không cấm, nhưng nên tự đặt giới hạn lúc mới lái
Bài sát hạch diễn ra trong sân, không có xe buýt, xe tải hay dòng xe đông như đầu cầu Chương Dương giờ tan tầm. Người mới có bằng lái xe máy nên tự đặt vài nấc:
- Vài tuần đầu đi một mình. Người ngồi sau làm xe nặng hơn, quãng phanh dài hơn và khó giữ thăng bằng khi đi chậm.
- Chở người sau khi đã quen phố. Bắt đầu bằng quãng ngắn, giờ vắng, người ngồi sau đã quen ngồi xe.
- Chạy đêm sau khi đã quen ban ngày. Đi lại tuyến quen trước, ví dụ đường Nguyễn Văn Cừ, rồi mới thử đường mới.
- Đi xa sau cùng. Chuyến đầu nên chọn đích gần như Bát Tràng hay Cổ Loa, có người đi cùng xe khác, xuất phát sáng sớm để về trước khi trời tối.
Bài con vừa có bằng lái thuê xe cho con tập ra phố có gợi ý lộ trình tập cho người trẻ ở Hà Nội.
Thuê xe khi vừa có bằng A1
Cửa hàng Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00, chỉ cho thuê xe, không làm dịch vụ giấy tờ. Khi gọi 0942467674 để hỏi thuê, hãy nói rõ bằng của bạn là A1 cấp năm nào và hỏi đúng phiên bản, dung tích chiếc xe định nhận. Với bằng A1 mới, chọn xe trong phạm vi đến 125 cm3.
Nguồn tham khảo và lưu ý
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025: Điều 9, Điều 20, Điều 21, Điều 25, Điều 33, Điều 56 đến Điều 62.
- Văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH, đã gồm sửa đổi theo Luật số 118/2025/QH15.
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi; hãy xác nhận tại cơ quan cấp giấy phép lái xe khi cần.
Tóm lại
Luật hiện hành không có giai đoạn tập sự hay hạn chế riêng cho người vừa có bằng A1. Bạn được chở người, đi xa, chạy đêm theo đúng quy tắc chung: chở một người, đội mũ cài quai, không vào cao tốc, bật đèn đúng giờ, lái xe đúng hạng bằng. Phần còn lại là tự giới hạn cho đến khi tay lái vững. Xem thêm ở mục giấy phép lái xe và chuyên mục an toàn và pháp lý.