Cuối tuần mùa mưa bão, nhiều nhóm bạn trẻ vẫn thuê xe ở tiệm tôi để chạy từ Hà Nội lên Ba Vì, Tam Đảo hoặc theo Quốc lộ 6 hướng Hòa Bình. Trên những đoạn đường núi ấy, biển báo đá lở, biển vách núi nguy hiểm và biển nền đường yếu không chỉ để trang trí bên taluy. Chúng cho biết đất đá có thể rơi từ đâu, mặt đường có thể lún ở đâu, và quan trọng nhất là bạn nên đứng ở đâu, đi lúc nào.
Biển báo đá lở và các biển cùng nhóm nghĩa là gì
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (Luật số 36/2024/QH15), Điều 11 khoản 5, quy định biển báo nguy hiểm dùng để cảnh báo tình huống nguy hiểm có thể xảy ra. Hình vẽ và cách đặt từng biển nằm trong QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT, hiệu lực từ 01/01/2025.
Theo các bản tóm tắt quy chuẩn tôi đọc được (chưa đối chiếu Công báo), bốn biển tam giác dưới đây hay gặp trên đường núi:
- Biển đá lở: báo đoạn đất đá từ taluy phía trên có thể sụt xuống bất ngờ, nhất là ở đường miền núi. Người lái cần đặc biệt chú ý khi thời tiết xấu và khi dừng, đỗ xe sau mưa lớn. Bên dưới có thể kèm biển phụ ghi chiều dài đoạn nguy hiểm.
- Biển sỏi đá bắn lên: báo đoạn mặt đường rời rạc, xe đi qua dễ làm đá sỏi văng lên.
- Biển vách núi nguy hiểm: báo đoạn đường đi sát vách núi, vừa hẹp vừa hạn chế tầm nhìn. Có bản vẽ vách bên trái và bản vẽ vách bên phải.
- Biển nền đường yếu: báo đoạn nền đường yếu hoặc đang lún, chạy nhanh qua dễ mất an toàn.
Tôi không ghi mã số biển vì chưa đối chiếu được bản gốc quy chuẩn.
Mùa mưa bão: vì sao nhóm biển này đáng sợ hơn ngày thường
Sau nhiều ngày mưa, đất trên taluy ngấm nước, nặng hơn và dễ trôi. Đá nhỏ, đất bùn có thể rơi xuống lòng đường bất cứ lúc nào, kể cả khi trời đã tạnh. Nền đường yếu cũng lún mạnh hơn khi nước thấm xuống bên dưới mặt nhựa.
Biển đứng cố định quanh năm, còn mức độ nguy hiểm thay đổi theo thời tiết.
Đi qua đoạn có biển báo đá lở: vị trí và cách chạy
Điều tôi dặn mọi nhóm phượt là: đoạn có biển đá lở là đoạn để đi qua, không phải đoạn để dừng.
- Không dừng nghỉ, chụp ảnh hay chờ nhau dưới taluy. Muốn tập trung cả nhóm thì chọn chỗ thoáng, xa vách đất.
- Đi qua liền mạch, tốc độ vừa phải, không phóng nhanh nhưng cũng không bò chậm dưới vách.
- Nhìn lên vách và nhìn xa mặt đường. Đất bùn mới chảy ra mép đường, đá nhỏ lăn xuống, cành cây gãy là dấu hiệu nên dừng lại ở chỗ an toàn và quan sát.
- Giãn khoảng cách trong nhóm để mỗi xe có chỗ xử lý nếu gặp đá giữa đường.
- Không đi sát mép vực để né taluy. Phía ngoài lề đường núi có thể yếu, nhất là sau mưa.
Gặp đá đã rơi chắn đường: giảm tốc sớm, không cố đi qua đống đất còn ướt, đừng tự mở lối.
Vách núi nguy hiểm và sỏi đá bắn lên: tầm nhìn và khoảng cách
Ở đoạn có biển vách núi nguy hiểm, cái khó là khúc cua bị vách che, bạn không nhìn thấy xe ngược chiều. Hãy giữ phần đường bên phải, giảm tốc trước khi vào khúc cua khuất, không cắt cua và không vượt.
Biển sỏi đá bắn lên đòi hỏi hai việc: đội mũ có kính hoặc đeo kính để đá không bắn vào mắt, và không bám sát đuôi ô tô, xe tải. Mặt đường rời rạc cũng làm bánh xe máy kém bám, nên phanh nhẹ và tránh đánh lái gấp.
Biển nền đường yếu: tránh vệt lún, đừng dồn xe
Gặp biển nền đường yếu, quan sát mặt nhựa phía trước: vết nứt dọc theo mép, chỗ mặt đường võng xuống hay đọng nước là phần yếu nhất. Đi chậm trên phần mặt đường còn phẳng, cách xa mép, không phanh gấp giữa vệt lún. Cả nhóm không dừng dồn lại trên đoạn này.
Ba Vì, Tam Đảo, Quốc lộ 6: chọn giờ đi và lúc quay đầu
Ba Vì và Tam Đảo đều có đường lên núi nhiều cua, vách đất sát đường; Quốc lộ 6 hướng Hòa Bình có những đoạn đèo dốc chạy ven sườn núi. Tôi không liệt kê “điểm sạt lở” cụ thể, vì vị trí nguy hiểm thay đổi theo từng trận mưa và chỉ cơ quan quản lý đường mới có thông tin đúng.
Cách đọc biển dốc, biển chỗ ngoặt và chọn số khi lên Ba Vì, Tam Đảo đã có ở bài biển dốc nguy hiểm và chỗ ngoặt liên tiếp; ở đây chỉ bàn chuyện đất đá. Với Quốc lộ 6, bài tra tình hình trước khi đi Mai Châu hướng dẫn nơi xem thông tin.
Vài nguyên tắc chọn thời điểm:
- Xuất phát sớm, về trước khi tối.
- Không chạy đoạn núi trong lúc mưa to hoặc ngay sau một đêm mưa lớn.
- Nếu đang đi mà mưa nặng hạt, quay đầu từ chỗ an toàn còn hơn cố lên đỉnh.
Khi nào nên hoãn chuyến hẳn
Trước ngày đi, theo dõi bản tin dự báo thời tiết và thông báo của cơ quan chức năng, chính quyền địa phương về mưa lớn, bão, đoạn đường bị chắn. Hoãn chuyến nếu có cảnh báo mưa lớn kéo dài hoặc bão ảnh hưởng tới vùng núi bạn định lên. Dấu hiệu đá lở, bùn trôi trên đường đèo được mô tả thêm ở bài đường đèo Hà Giang sau mưa lớn.
Trên đường mà gặp rào chắn, biển tạm thời hay người hướng dẫn giao thông, hãy làm theo. Luật đặt hiệu lệnh của người điều khiển giao thông ở thứ tự ưu tiên cao nhất (Điều 11 khoản 2), và biển tạm thời được chấp hành khi khác ý nghĩa với biển cố định (Điều 11 khoản 12). Không vượt rào để đi tiếp.
Lưu ý pháp lý và chuẩn bị xe thuê
Biển đá lở, vách núi nguy hiểm và nền đường yếu là biển cảnh báo, nhưng Điều 10 khoản 1 yêu cầu chấp hành báo hiệu đường bộ. Đi sai phần đường, vượt trong cua khuất hay gây tai nạn có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP; mức phạt cụ thể hãy tra văn bản hiện hành.
Trước chuyến, kiểm tra phanh, lốp, đèn ngay khi nhận xe ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên (mở cửa 09:00–21:00), và báo tiệm biết cung đường định đi. Ôn các nhóm biển ở trang biển báo giao thông trong chuyên mục an toàn và pháp lý khi thuê xe máy.
Nguồn tham khảo
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 (Điều 10, Điều 11): Cơ sở dữ liệu văn bản Chính phủ.
- QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ: toàn văn trên LuatVietnam. Ý nghĩa từng biển trong bài là tóm tắt, chưa đối chiếu Công báo.
- Quy định, mức xử phạt và tình trạng đường có thể thay đổi; biển và hướng dẫn tại hiện trường là căn cứ trực tiếp.