Câu hỏi về mũ bảo hiểm không nằm ở chỗ có nên đội hay không, mà ở chỗ đội mũ nào, đội thế nào và ai bị ràng buộc. Quy định mũ bảo hiểm hiện hành xử lý cả ba khía cạnh đó, và phần lớn vi phạm bắt nguồn từ những chi tiết nhỏ tưởng như hình thức: quai không cài, mũ lỏng, mũ không đạt chuẩn. Bài này tách riêng phần quy định pháp lý về đội mũ khỏi chuyện chọn mua mũ, để bạn kiểm tra lại thói quen của mình mỗi lần lên yên xe.
Ai bắt buộc phải đội mũ
Theo quy định hiện hành, người điều khiển xe máy và người được chở trên xe đều phải đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn kỹ thuật, trừ những trường hợp đặc thù được pháp luật cho phép. Nói cách khác, người ngồi sau không được miễn, trẻ em đi cùng cũng thuộc diện phải đội mũ cho đúng quy cách. Đây là lỗi mà nhiều gia đình vẫn chủ quan: người lái đội mũ cài quai kỹ, người ngồi sau tháo mũ hoặc đội mũ không cài dây.
Việc đội mũ đúng quy định không chỉ là điều kiện tránh bị xử phạt khi bị dừng xe, mà là khoản đầu tư trực tiếp nhất cho an toàn tính mạng, vì phần lớn chấn thương nặng trong tai nạn xe máy tập trung ở vùng đầu. Mũ giảm chấn đúng cách làm chậm lực va đập truyền tới sọ, và chính khoảng giảm chấn ngắn đó nhiều khi quyết định mức độ chấn thương sau tai nạn.
Mũ đạt chuẩn là mũ như thế nào
Mũ bảo hiểm đạt chuẩn là mũ được sản xuất, nhập khẩu theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về mũ bảo hiểm dành cho người đi xe máy, với nhãn mác và nguồn gốc rõ ràng theo quy định. Khi mua hoặc khi kiểm tra mũ sẵn có, cần lưu ý:
- Mũ có ghi nhãn thông tin sản phẩm hợp lệ, nguồn gốc rõ ràng, không phải mũ trôi nổi không nhãn.
- Lõi mũ không bị biến dạng, rìa mũ không sứt mẻ, dây đai và khoá còn chắc chắn.
- Mũ ôm đầu, không lắc lư khi cử động; vành che phủ tới vùng thái dương.
- Mũ từng chịu va đập mạnh nên được thay mới, vì khả năng giảm chấn đã suy giảm dù bề ngoài còn nguyên.
Phân biệt rõ phạm vi: bài này nói về quy định đội mũ; các tiêu chí chi tiết khi chọn mua mũ cho người đi xe máy đã được tách trong bài chọn mũ bảo hiểm đạt chuẩn khi đi xe máy, bạn nên đọc cả hai để vừa đúng luật vừa chọn được mũ phù hợp.
Đội đúng cách: quy định và thực tế
Quy định hiện hành yêu cầu đội mũ đúng quy cách, nghĩa là cài chặt quai mũ, không đội lệch, không đội mũ quá lỏng. Những kiểu đội mũ cho có mặt, tháo quai khi ra đường đều rơi vào tình trạng không đạt yêu cầu. Với mũ nửa đầu và mũ trùm kín, nguyên tắc giống nhau: quai phải khoá chắc, mũ không được rơi khỏi đầu khi rung lắc mạnh. Trên thực tế, tai nạn xảy ra trong tích tắc, và một chiếc mũ không cài quai tuột khỏi đầu ngay lúc va chạm thì cũng gần như không đội.
Một thói quen hay gặp khác là đội mũ lệch về sau gáy cho thoáng trán: khi va chạm, phần bị lộ chính là vùng trán và thái dương, nơi mũ lẽ ra phải che. Đặt mũ thẳng, siết quai vừa đủ một ngón tay luồn, là cách đội đúng nhất.
Trẻ em và người ngồi sau
Nhóm hay bị bỏ quên nhất là trẻ em và người ngồi sau. Trẻ em cần mũ cỡ trẻ em, có lõi giảm chấn và quai riêng, chứ không phải mũ người lớn thắt chặt tạm cho vừa; mũ quá rộng tuột khỏi đầu lúc va chạm thì gần như vô dụng. Người ngồi sau cũng phải đội đúng quy cách như người lái, vì trong tai nạn, người ngồi sau thường bị hất văng theo quán tính và chạm đất không kém nguy hiểm hơn người lái.
Với gia đình chở trẻ nhỏ, nên chọn mũ quai chặt nhưng không gây khó chịu, tập cho trẻ quen đội mũ từ chặng ngắn, để thói quen hình thành tự nhiên thay vì trở t hành cuộc vật lộn mỗi lần lên xe.
Người thuê xe nên chuẩn bị gì
Với khách thuê xe máy, mũ bảo hiểm là trang bị đi kèm thường do cửa hàng cấp, nhưng trách nhiệm đội đúng vẫn thuộc về người lên yên. Trước khi nhận xe, hãy chọn mũ vừa đầu, kiểm tra quai và khoá còn chắc, từ chối mũ nứt vỡ hoặc dơ bẩn quá mức. Nếu bạn có mũ riêng vừa đầu và quen đội, mang theo là phương án tốt nhất.
Các quy định giao thông hiện hành cho người đi xe máy được tổng hợp trong trang quy định giao thông, bao gồm cả nhóm quy định về trang bị khi lưu thông. Trang chủ đề an toàn pháp lý gộp toàn bộ kiến thức luật giao thông, còn mẹo lái xe an toàn nằm trong trang kinh nghiệm.
Kết luận về quy định mũ bảo hiểm khi đi xe
Quy định về mũ bảo hiểm hiện hành gồm ba lớp: ai cũng phải đội, mũ phải đạt chuẩn kỹ thuật, và phải đội đúng quy cách cài quai. Với người thuê xe, kiểm tra mũ lúc nhận và cài quai mỗi lần lên xe là hai thói quen nhỏ, rẻ nhất và hiệu quả nhất trong toàn bộ các quy định giao thông mà bạn cần nhớ.
Nếu cần thuê xe máy tại Hà Nội, Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội mở cửa từ 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674.
Nguồn tham khảo
Văn bản chính thức: Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 trên cổng thông tin điện tử Chính phủ.
Lưu ý: mức phạt và quy định có thể thay đổi, kiểm tra văn bản mới nhất trước khi áp dụng.