Quy định tốc độ xe máy nghe thì đơn giản: một con số, một biển báo, và mọi người cùng chạy theo. Nhưng áp vào từng loại đường ở Hà Nội thì lại có nhiều tầng hơn: đường trong khu dân cư, đường ngoài khu dân cư, và những đoạn có biển hạn chế riêng. Bài này tách từng lớp ra để bạn hiểu rõ mức nào áp cho đâu, biển báo đọc theo thứ tự nào, và người thuê xe máy cần chuẩn bị gì trước khi vặn ga.
Quy định tốc độ xe máy áp cho từng loại đường
Trong khu dân cư, trừ đường cao tốc và một số tuyến đặc biệt, xe máy được chạy không quá sáu mươi kilômét mỗi giờ. Ngoài khu dân cư, mức này nâng lên bảy mươi kilômét mỗi giờ cho xe hai bánh. Hai con số này là khung chung theo văn bản hiện hành, và mức áp dụng cụ thể có thể thay đổi theo từng thời kỳ, nên bạn nên đối chiếu thông tin cập nhật trên trang của Cục Cảnh sát giao thông thay vì chỉ nhớ số cũ.
Điểm hay bị nhầm là ranh giới không phải trong thành phố hay ngoài thành phố theo cảm tính, mà là có biển báo khu dân cư hay không. Đoạn đường quang đãng vắng người vẫn nằm trong khu dân cư nếu biển báo còn hiệu lực, và ngược lại, đoạn phố nhỏ có thể không nằm trong khu dân cư nếu không có biển. Cứ nhìn biển, đừng nhìn phố.
Một lớp nữa cần nhớ: khung chung chỉ áp cho xe hai bánh, còn mô tô phân khối lớn, xe ba bánh và các loại khác có mức riêng. Nếu bạn đổi từ xe số quen tay sang loại xe khác khi thuê, đừng lấy thói quen cũ đem áp sang, vì hai loại xe có thể chạy hai mức khác nhau trên cùng một đoạn đường.
Biển báo hạn chế và thứ tự ưu tiên
Biển báo hạn chế tốc độ thay thế mức chung: gặp biển ghi số thấp hơn, bạn chạy theo biển. Biển có hiệu lực từ vị trí treo đến biển hết hạn hoặc đến ngã rẽ chính. Vậy nên cùng một tuyến, đoạn đầu chạy một mức, đoạn sau đổi mức khác là chuyện thường, và người chỉ nhìn biển lúc đầu sẽ chạy sai ở nửa sau.
Khi biển báo khu dân cư và biển hạn chế đứng cùng tuyến, mức nào thấp hơn thì mức đó thắng. Nếu bạn không nhớ hết, hãy giữ quãng tốc bên dưới mức thấp nhất đã thấy trên tuyến đang đi: đây là cách an toàn nhất cho người mới chạy đường lạ.
Thêm một lớp nữa là điều kiện thời tiết. Mưa to, sương mù hoặc đường trơn thì việc giảm tốc không còn là khuyến cáo mà là trách nhiệm, vì tầm nhìn bị giảm được tính vào phần đánh giá lỗi khi có va chạm.
Đoạn đường hay gặp camera và trạm đo tốc độ
Thiết bị giám sát ngày càng phổ biến trên các tuyến chính: camera ghi hình, trạm cân và các điểm đo tốc độ cố định. Hành vi vượt tốc độ bị ghi lại sẽ trở thành quyết định xử phạt gửi về chủ xe, và toàn bộ quy trình tra cứu cũng như nộp phạt nằm trong bài về phạt nguội.
Vị trí thường gặp trạm đo gồm: đầu cầu và hầm chui nơi xe hay bứt ga, đoạn thẳng dài giữa hai nút giao, và các tuyến vành đai có làn rộng. Đi qua những điểm này, hãy giữ nguyên quãng tốc đang chạy thay vì nhấp nhả ga, vì hành vi tăng giảm liên tục dễ khiến kim vọt lên đúng lúc bạn không để ý.
Vượt tốc trên xe máy thường xảy ra ở hai tình huống: đường quang vắng khiến tay ga dài ra, và đi theo dòng ô tô khiến mình đà theo xe trước. Nhận diện được hai tình huống này là một nửa việc giữ đúng tốc. Nửa còn lại là thói quen liếc biển trước khi bứt ga lên khi đèn xanh vừa bật.
Khi nào bị xử phạt và mức phạt tính ra sao
Hành vi vượt tốc độ được xếp theo mức vượt so với giới hạn, và mức xử phạt cho từng bậc được tính theo văn bản hiện hành. Phần khung phạt có thể thay đổi theo từng thời kỳ nên bài này không ghi con số cố định, và bạn có thể đọc thêm về các nhóm vi phạm trong bài về quy định giao thông.
Với người đi xe thuê, quyết định phạt gửi về chủ xe là cửa hàng, và phần trách nhiệm chuyển cho người thuê theo hợp đồng. Nghĩa là vượt tốc trong lúc thuê vẫn về tay bạn dù tên trên giấy đăng ký không phải bạn, nên giữ đúng tốc khi thuê là cách giữ phần chi trả của chính mình cho những khoản đáng tránh.
Cách giữ quãng tốc hợp lý trên phố nhỏ
Trên phố nhỏ, quãng tốc an toàn thường thấp hơn mức pháp luật cho phép, vì phần rảnh bên trái luôn có người lách lên. Cách giữ quãng tốc không phải nắm ga chặt mà là chọn vị trí: đi sát mép phải của làn, giữ khoảng trống trước mặt, và để dòng xe tự lách lên phía trên. Khi bạn không phải né ai, tay ga tự nhiên nhẹ nhàng hơn.
Một cách nữa là dùng nhịp đèn đỏ để đọc đường: đoạn nào người ta thường phanh gấp trước đèn, đoạn nào vỉa hè đông người băng qua, thì đó là chỗ cần đi chậm kể cả khi biển cho phép nhanh. Kinh nghiệm này đứng vững hơn mọi con số ghi trên biển, vì nó phản ánh phần rủi ro thật của từng khúc phố.
Với người thuê xe máy ở Hà Nội
Người thuê xe máy thường chạy xe không quen: không rõ đường, không biết đoạn nào camera dày, và tay ga còn bỡ ngỡ. Ba việc giúp bạn tự bảo vệ mình: đặt sẵn quãng tốc hợp lý trong đầu theo từng loại đường, quan sát biển báo khu dân cư ngay khi chuyển từ đường trục sang phố nhỏ, và không đua theo dòng xe khi đường vắng.
Một mẹo nhỏ cho xe lạ: đồng hồ của xe cho thuê đôi khi hiển thị lệch, nên hãy cảm nhận tốc qua tiếng máy và dòng xe cùng chiều trong vài phút đầu, rồi mới tin hoàn toàn vào kim đồng hồ. Phần chuẩn bị giấy tờ trước khi ra đường nằm trong bài về giấy phép lái xe.
Tóm lại, quy định tốc độ xe máy chỉ cần nhớ hai khung, trong khu dân cư và ngoài khu dân cư, rồi để biển báo điều chỉnh từng đoạn. Kèm theo đó là việc đọc kỹ trang chủ đề an toàn pháp lý để phần giấy tờ và xử phạt không còn là vùng mờ mỗi lần ra phố.