Mũ bảo hiểm đạt chuẩn là cụm từ in trên tem của từng chiếc mũ, nhưng ít người kiểm tra đúng nghĩa trước khi mua hoặc trước khi đội mũ đi xe. Từ các quy định hiện hành, bài này trả lời mũ hợp lệ phải đạt chuẩn nào, cách nhận biết, và hệ quả pháp lý khi đội mũ không đạt chuẩn.
Chuẩn hiện hành của mũ bảo hiểm xe máy
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành đối với mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy là QCVN 2:2021/BKHCN, do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành ngày 15/6/2021 kèm Thông tư số 04/2021/TT-BKHCN, thay thế phiên bản QCVN 02:2019/BKHCN trước đó. Quy chuẩn áp dụng với mũ sản xuất trong nước và mũ nhập khẩu; kể từ ngày 01/01/2024, các mũ bảo hiểm sản xuất trong nước, nhập khẩu phải đáp ứng các yêu cầu của quy chuẩn này mới được lưu thông.
Nội dung chính của quy chuẩn gồm các nhóm yêu cầu: kích thước, khối lượng, vùng che phủ đầu, hệ thống giữ mũ với quai khóa, độ hấp thụ xung lực, độ xuyên thủng và một số chỉ tiêu an toàn khác, cùng quy định về ghi, nhãn mác và hướng dẫn sử dụng. Phiên bản 2021 phân loại mũ theo vùng che phủ, bổ sung nhóm mũ che ba phần tư đầu so với bản trước. Với người dùng, điều này nghĩa là một chiếc mũ hợp pháp phải có nhãn ghi đúng quy chuẩn và được sản xuất, nhập khẩu trong thời điểm quy chuẩn có hiệu lực.
Nhận biết mũ đạt chuẩn khi mua
Trước khi xuống tiền, bốn dấu hiệu nên kiểm tra:
- Nhãn và tem trên mũ ghi rõ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành và thông tin tổ chức sản xuất hoặc nhập khẩu.
- Quai khóa chắc chắn, khóa cài hai bên khít, không lỏng lẻo; mũ đạt chuẩn phải có hệ thống giữ ổn định, vì mũ văng khỏi đầu khi va chạm gần như mất hết tác dụng bảo vệ.
- Lớp lót trong liền lạc, không xô lệch; vỏ mũ không nứt, không biến dạng, không có dấu hiệu đã từng chịu va đập mạnh.
- Kích cỡ vừa đầu người đội: mũ rộng bị xê dịch che mắt khi đi, mũ chật gây đau sau chặng dài, cả hai đều làm giảm hiệu quả bảo vệ.
Mũ đã qua tai nạn hoặc rơi từ độ cao lớn nên thay mới dù nhìn còn nguyên, vì lớp hấp thụ xung lực bên trong có thể đã mất khả năng làm việc. Kinh nghiệm chọn mũ cho người ngồi sau và việc mang mũ riêng khi đi xe thuê đã được chia sẻ trong bài mũ bảo hiểm của riêng bạn khi đi xe thuê.
Hệ quả pháp lý khi đội mũ không đúng
Nghị định 168/2024/NĐ-CP, có hiệu lực từ 01/01/2025, xử phạt nghiêm hành vi liên quan tới mũ bảo hiểm: người điều khiển xe máy không đội mũ bảo hiểm hoặc đội mũ không cài quai đúng quy cách, và người được chở trên xe không đội mũ hoặc đội mũ không cài quai, đều bị phạt tiền từ 400 nghìn đồng đến 600 nghìn đồng theo điểm h và điểm i khoản 2 Điều 7 của nghị định. Việc đội mũ không đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành cũng thuộc diện bị xử lý theo quy định hiện hành. Mức phạt và quy chuẩn có thể thay đổi theo văn bản mới, nên đối chiếu bản gốc khi cần.
Con số 400 nghìn đến 600 nghìn đồng lớn hơn nhiều giá một chiếc mũ đạt chuẩn thông thường, chưa kể chấn thương đầu khi không có mũ đạt chuẩn có thể gây hậu quả không đo được bằng tiền. Cách đội đúng: đội thẳng mũ che trán, kéo quai qua tai, cài khóa và chỉnh dây siết vừa khít, đủ lắc mạnh đầu mà mũ không xê dịch.
Người thuê xe nên làm gì
Với khách thuê xe máy, hai việc nên thực hiện:
- Khi nhận xe kèm mũ của cửa hàng, kiểm tra nhanh mũ đạt chuẩn: nhãn quy chuẩn, quai khóa, lớp lót và độ vừa đầu; mũ lỏng hoặc quai hỏng thì nhờ đổi chiếc khác.
- Nếu đi thường xuyên, cân nhắc mang mũ riêng của mình cho vừa đầu và sạch sẽ hơn, như kinh nghiệm trong bài về mũ riêng khi đi xe thuê đã nêu ở trên.
Một vài lưu ý nhỏ giúp chiếc mũ phục vụ bạn lâu: không để mũ nơi nắng gắt sau cửa kính vì nhiệt độ làm chai lớp hấp thụ xung lực, không treo mũ ở gương chiếu hậu rồi để rơi liên tục, và lau lớp lót định kỳ để mùi dễ chịu khi đội mỗi ngày. Chiếc mũ đạt chuẩn chỉ bảo vệ khi nó còn trong tình trạng đúng như khi xuất xưởng, nên những thói quen bảo quản đơn giản này đáng giá hơn mọi lời quảng cáo về độ bền.
Các kỹ năng cơ bản khi vận hành xe máy an toàn được tổng hợp trong trang kỹ năng lái cơ bản, nhóm chủ đề quy định giao thông nằm trong trang nồng độ cồn và quy định giao thông, còn các chủ đề pháp lý khác được gộp trong trang an toàn và pháp lý.
Kết luận về mũ bảo hiểm đạt chuẩn
Mũ bảo hiểm hợp lệ cho người đi xe máy tại Việt Nam phải đạt quy chuẩn QCVN 2:2021/BKHCN, ban hành kèm Thông tư 04/2021/TT-BKHCN; không đội mũ hoặc đội không cài quai bị phạt từ 400 nghìn đến 600 nghìn đồng theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Kiểm tra nhãn, quai và độ vừa trước mỗi chuyến đi. Cần thuê xe máy ở Hà Nội, Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội, giờ 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674.
Nguồn tham khảo
Văn bản chính thức: Nghị định 168/2024/NĐ-CP trên cổng thông tin điện tứ Chính phủ.
Lưu ý: mức phạt và quy định có thể thay đổi, kiểm tra văn bản mới nhất trước khi áp dụng.