Ký hiệu IP trên pin xe điện là hai chữ cái và hai chữ số mà nhiều người thuê xe máy điện thấy trên tem pin hoặc bộ sạc, chẳng hạn IP67, và dễ hiểu thành xe chống nước hoàn toàn nên cứ lội thoải mái. Thực ra ký hiệu này theo một tiêu chuẩn quốc tế, mô tả mức bảo vệ của vỏ thiết bị trong điều kiện thử nghiệm xác định, chứ không phải lời hứa cho mọi tình huống ngoài đường. Bài giải thích hai chữ số, vài mức thường gặp, vì sao không nên lội nước sâu dù tem ghi mức cao, cách xử lý khi xe dính nước và những điều nên hỏi tiệm. Đây là mô tả chung, không thay sách hướng dẫn của xe.
Bài không biết xe điện bạn thuê ghi mức IP nào, không biết cấu tạo từng bộ phận của xe và không thay hướng dẫn của hãng. Những điều thuộc về tiệm đều là điều xác nhận trực tiếp.
Ký hiệu IP trên pin xe điện: hai chữ số cho hai loại bảo vệ
Theo Ủy ban Kỹ thuật điện quốc tế IEC, ký hiệu IP gồm hai chữ số. Chữ số đầu nói về mức bảo vệ trước vật rắn, đi từ 0 là không bảo vệ đến 6 là kín bụi. Chữ số thứ hai nói về mức bảo vệ trước chất lỏng, đi từ 0 là không bảo vệ đến 9 là chịu tia nước áp suất và nhiệt độ cao. Nguồn: IEC, Ingress Protection (IP) ratings. Chi tiết điều kiện thử nằm trong tiêu chuẩn IEC 60529.
Ví dụ IP67 gồm chữ số đầu là 6, tức kín bụi, và chữ số thứ hai là 7. Nếu một vị trí là chữ X, như IPX4, theo cách đọc thông thường nghĩa là phần đó chưa được xác định mức bảo vệ. Vì vậy hãy đọc kỹ từng chữ số thay vì nhìn lướt cả cụm.
Đọc vài mức thường gặp: nước bắn, tia nước, ngâm tạm thời
Bảng của IEC mô tả mức nước như sau: mức 4 là chịu nước bắn, mức 5 là chịu tia nước, mức 6 là chịu tia nước mạnh, mức 7 là chịu tác động của việc ngâm tạm thời trong nước, mức 8 là chịu ngâm liên tục. Mức càng cao thì điều kiện thử càng khắt khe, nhưng mỗi mức có cách thử riêng.
Từ bảng này, cách hiểu thực tế là: tem ghi mức 4 nghĩa là chịu được nước bắn từ nhiều hướng trong lúc thử, còn mức 7 là chịu được việc ngâm tạm thời trong thử nghiệm. Hai điều đó không có nghĩa xe an toàn khi chạy qua mọi vũng nước ngoài đường. Bài không biết chi tiết thử nghiệm của từng nhà sản xuất.
Vì sao tem ghi IP cao vẫn không nên lội nước sâu
IEC lưu ý rằng ký hiệu IP cho biết mức chịu đựng tại thời điểm thử nghiệm, chứ không nói lên chất lượng tổng thể của sản phẩm, và không bao gồm nước nóng, nước mặn hay nước có xà phòng vì những loại này có thể làm hỏng các gioăng kín. Nguồn: IEC, bài The secret to waterproof phones đăng trên trang iec.ch. Bài viết ấy nói về điện thoại, nhưng nguyên tắc đọc ký hiệu IP là chung.
Nước ngoài đường thường bẩn, có thể lẫn dầu, muối hay hóa chất, chảy xiết và có áp lực khác với phòng thử. Gioăng cũng có thể lão hóa sau thời gian dài. Ngoài ra ký hiệu thường ghi cho vỏ mang tem, tức pin hoặc bộ sạc, chứ không mặc định áp dụng cho mọi giắc cắm và bộ phận khác của xe. Vì vậy hãy xem tem IP như một thông tin hữu ích chứ không phải giấy phép lội nước.
Bộ sạc và đầu cắm: đừng để ướt và đừng sạc khi còn ẩm
Bộ sạc và đầu cắm là chỗ dễ gặp nước nhất khi trời mưa hoặc đỗ ở nơi ẩm. Bài không biết mức IP của bộ sạc xe bạn thuê. Hãy lau khô đầu cắm và ổ cắm trước khi sạc, không sạc khi thấy nước đọng, và không cắm sạc khi tay ướt.
Bài bộ sạc đi kèm xe máy điện thuê: kiểm tra dây, đèn báo, đầu cắm và vì sao không dùng sạc khác nói thêm về những điểm cần nhìn ở bộ sạc. Nếu thấy dây hay đầu cắm có dấu hiệu bất thường, hãy dừng sạc và hỏi tiệm.
Khi xe dính nước: dừng lại, không bật nguồn, không cắm sạc, báo tiệm
Nếu xe bị ngâm hoặc lội qua nước sâu, hãy dừng ở chỗ an toàn, không bật nguồn và không cắm sạc, rồi báo tiệm. Đừng tự tháo pin hay mở vỏ để xem. Nước vào thiết bị điện có thể gây hỏng ngay hoặc về sau, và việc tự can thiệp có thể làm tình hình tệ hơn.
Bài xe máy điện thuê bị ngâm nước khi hầm gửi xe ngập: không bật nguồn, không cắm sạc nêu những việc nên làm trong tình huống này. Chụp ảnh mực nước và tình trạng xe để gửi tiệm.
Đi mưa thường ngày khác với đi qua ngập: hỏi tiệm cách đi mưa
Mưa rơi trên xe khác với nước ngập quá bánh. Nhiều xe được thiết kế để chịu mưa vừa, nhưng đoạn phố ngập là chuyện khác. Bài không biết xe của bạn chịu mưa đến mức nào; hãy hỏi tiệm và xem sách hướng dẫn nếu có.
Bài mùa mưa ngập ở Hà Nội: xe máy điện, xe số hay xe ga ít rủi ro hơn khi buộc phải đi so sánh các loại xe khi gặp mưa ngập. Khi đường ngập, cách an toàn nhất là chọn tuyến khác hoặc chờ nước rút.
Hỏi tiệm trước khi thuê: tem IP, hướng dẫn đi mưa và điều cấm
Khi thuê xe điện, hãy hỏi tiệm ba điều: xe có tem IP trên pin và bộ sạc không và ghi mức nào; có hướng dẫn nào về đi mưa hay qua đoạn ngập không; và nếu xe dính nước thì báo thế nào. Nhờ tiệm trả lời bằng chữ.
Chụp ảnh tem pin và tem bộ sạc ngay lúc nhận xe, vì đó là thông tin bạn có thể cần sau này. Nếu không có tem, hãy hỏi tiệm. Đừng suy đoán khả năng chống nước của xe từ vẻ ngoài.
Báo tiệm: số liên hệ và giờ làm việc
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00 và không giao hay nhận xe ngoài khung giờ này; số liên hệ là 0942467674. Tiệm có cho thuê xe điện không, xe có tem IP ở pin và bộ sạc không, xe chịu mưa đến mức nào: bài không có dữ kiện về chính sách của tiệm, hãy hỏi và xác nhận trực tiếp, nhắn tin để có bằng chứng. Gọi hay nhắn khi xe đã dừng hẳn ở chỗ an toàn; đang chạy thì không dùng điện thoại.
Đây là thông tin chung, có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý riêng. Xem thêm các bài khác trong chuyên mục xe máy điện và trang xe máy.
Tóm lại
Ký hiệu IP trên pin xe điện: hai chữ số cho biết mức bảo vệ trước bụi và nước theo IEC trong điều kiện thử nghiệm xác định, nhưng không phải lời hứa cho nước ngập hay nước bẩn ngoài đường, nên hãy không lội nước sâu, lau khô bộ sạc và đầu cắm trước khi sạc, không bật nguồn hay cắm sạc khi xe dính nước, và hỏi tiệm về tem IP cùng cách đi mưa. Xem thêm chuyên mục xe máy điện và trang xe máy.