Nhiều cô chú ngoài sáu mươi đã chạy xe số mấy chục năm, nên khi về Hà Nội thăm con cháu hay đi chơi vài ngày, thuê một chiếc Wave là lựa chọn tự nhiên. Chuyện người lớn tuổi đi xe Wave không có gì lạ, nhưng tay chân, mắt và sức bền hôm nay không còn giống hồi còn đi làm. Bài này đi thẳng vào chiếc Wave: xe đòi hỏi gì ở cơ thể, cách tự thử trước khi nhận xe, và cách xếp lịch đi cho vừa sức.
Người lớn tuổi đi xe Wave: chiếc xe đòi hỏi những gì
Wave nhẹ, yên không cao, máy bền, nên được nhiều người lớn tuổi tin dùng. Tuy vậy, so với xe ga, xe số giao thêm cho người lái mấy việc mà chính người lái ít khi để ý vì đã quen:
- Chân trái gạt số liên tục. Trong phố đông, mỗi đoạn dừng rồi chạy là một lần về số rồi lên số. Một buổi đi chợ có thể là hàng chục lần ấn mũi chân, ấn gót chân.
- Chân phải giữ phanh sau. Phanh sau của Wave là bàn đạp dưới chân phải, phối hợp với tay phải bóp phanh trước. Khi cần dừng gấp, cả tay lẫn chân phải phản ứng cùng lúc.
- Tay phải vừa ga vừa phanh. Không có tay côn, nhưng nhả ga, bóp phanh rồi về số là một chuỗi động tác liền nhau.
Không việc nào trong đó khó, nhưng cộng lại thì một buổi chạy Wave trong nội thành mệt hơn hẳn một buổi chạy xe ga cùng quãng đường. Phần giới thiệu dòng xe này có ở trang Honda Wave.
Tự thử lực chân gạt số trước khi nhận xe
Khi đến nhận xe, cứ xin vài phút ngồi lên xe ở chỗ vắng trước cửa hàng, chưa cần chạy ra đường. Có mấy phép thử nhỏ, tự làm là biết:
- Ngồi yên, chống hai chân xuống đất. Hai bàn chân chạm đất vững, không phải kiễng, thì lúc dừng đèn đỏ mới yên tâm.
- Tắt máy, thử ấn cần số vài lần. Ấn mũi chân xuống, rồi ấn gót. Nếu cổ chân, đầu gối thấy nhói hoặc phải dồn cả người mới ấn được, đó là tín hiệu nên cân nhắc.
- Nổ máy, chạy chậm một vòng ngắn. Lên số một, số hai, rồi về lại. Để ý xem có lúc nào mình phải cúi nhìn xuống chân để biết đang ở số mấy không.
Nếu cả ba việc đều nhẹ nhàng, Wave vẫn là chiếc xe hợp. Nếu chân trái mỏi nhanh, hay đầu gối, cổ chân đang có vấn đề, thì không cần cố. Bài chân trái đau có nên thuê Honda Wave nói kỹ hơn về những trường hợp đó.
Phanh chân và phản xạ: thử ở tốc độ chậm
Phản xạ phanh là điều khó tự nhận ra nhất, vì ai cũng nghĩ mình phản ứng kịp. Cách thử an toàn là chạy thật chậm trên đoạn đường vắng, tự chọn một vạch sơn hoặc một cột đèn làm mốc, rồi phanh dừng đúng mốc bằng cả tay và chân.
Lưu ý vài điểm khi thử:
- Đạp phanh chân bằng lòng bàn chân, đừng đạp bằng mũi giày, để lực đều và không trượt.
- Bóp phanh tay từ từ rồi tăng dần, không bóp giật. Người lớn tuổi hay có thói quen chỉ dùng một phanh; tập dùng cả hai cho xe dừng êm.
- Nếu thấy chân phải tìm bàn đạp phanh chậm, hoặc phải nhìn xuống mới đặt đúng chỗ, hãy chạy chậm hơn mức mình định trong suốt chuyến đi.
Một lời nhắc chung: nếu đang có bệnh mạn tính, đang dùng thuốc có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, hoặc thị lực vừa thay đổi, hãy hỏi bác sĩ của mình xem có nên tự lái xe máy trong những ngày tới không. Bài này không thay được lời khuyên đó.
Tầm nhìn: gương, kính và giờ đi
Mắt quyết định nhiều hơn tay chân. Trước khi rời cửa hàng, chỉnh hai gương sao cho ngồi thẳng lưng vẫn thấy được làn xe phía sau mà không phải nghiêng người. Nếu đeo kính, mang đúng cặp kính đi đường, và một cặp kính râm cho buổi trưa nắng.
Mấy thời điểm khiến người lớn tuổi khó nhìn hơn hẳn:
- Chạng vạng và buổi tối. Đèn pha xe ngược chiều trên các trục như Nguyễn Văn Cừ hay đường dẫn lên cầu Chương Dương rất chói. Nếu mắt đã kém khi đi đêm, nên xếp lịch về nhà trước khi trời tối.
- Mưa phùn, sương sớm. Kính mũ, kính mắt mờ hơi nước, vệt sơn trên đường khó thấy.
- Đoạn nắng gắt xen bóng cây. Ví dụ các phố nhiều cây như Phan Đình Phùng: đi từ chỗ nắng vào chỗ râm, mắt cần thời gian điều chỉnh.
Nếu thấy mình hay nheo mắt, hay giật mình vì xe vượt sát mà không thấy trong gương, đó là dấu hiệu nên rút ngắn buổi đi hoặc nhờ người thân chở.
Quãng đường vừa sức mỗi ngày: chia chặng thay vì đếm số
Không có con số chung cho tất cả. Có người ngoài bảy mươi vẫn chạy cả buổi thoải mái, có người mới sáu mươi đã mỏi sau nửa tiếng. Thay vì đặt mục tiêu bao nhiêu cây số, hãy chia ngày thành những chặng ngắn và lắng nghe cơ thể:
- Mỗi chặng một điểm đến rõ ràng. Ví dụ sáng từ Long Biên qua cầu Chương Dương sang hồ Hoàn Kiếm, nghỉ uống nước; trưa về nghỉ hẳn; chiều mới đi tiếp chặng khác.
- Nghỉ thường xuyên, dù chưa thấy mệt. Dừng, xuống xe, duỗi chân, uống nước. Mệt thường đến chậm hơn lúc phản xạ đã kém đi.
- Tránh giờ cao điểm. Sáng sớm đi làm và chiều tan tầm là lúc phải gạt số, phanh liên tục nhất. Khung giữa buổi sáng và đầu buổi chiều dễ chịu hơn nhiều.
Một cách tự đo đơn giản: cuối mỗi chặng, hỏi mình còn đủ tỉnh táo để chạy thêm chặng nữa không. Nếu câu trả lời là phải gắng, thì chặng đó đã đủ cho hôm nay. Các lưu ý khi đặt xe cho người lớn tuổi có trong bài thuê xe máy cho người lớn tuổi ở Hà Nội.
Khi nào nên đổi sang xe ga như Vision hoặc Click
Nếu phần thử gạt số thấy nặng, hoặc lịch đi chủ yếu trong phố đông, xe ga như Honda Vision hay Honda Click là lựa chọn nhẹ hơn: không phải gạt số, hai tay bóp phanh, chân chỉ đặt trên sàn.
Một số trường hợp Wave vẫn hợp: người còn khỏe, quen tay quen chân, đi đường ven đê hay vùng ven ít dừng đỗ. Nếu phân vân, cứ nói rõ với cửa hàng là mình ngoài sáu mươi và định đi những đâu, để được gợi ý xe phù hợp. Bài hỏi đáp người cao tuổi nên thuê loại xe máy nào có thêm vài tiêu chí so sánh.
Lời kết
Tự lái Wave ở tuổi ngoài sáu mươi hoàn toàn có thể, miễn là mình thử trước chứ không đoán. Thử gạt số, thử phanh, chỉnh gương, rồi chia ngày thành những chặng ngắn, nghỉ đều và tránh giờ đông. Nếu có gì về sức khỏe còn băn khoăn, hãy hỏi bác sĩ trước. Xem thêm về dòng xe ở trang Honda Wave và các dòng khác ở chuyên mục xe máy.