Giả sử bạn đang ở một nhà nghỉ quanh phố cổ Hoàn Kiếm, sắp đi vòng phía Bắc vài tuần, và trên bảng tin có tờ giấy bán lại một chiếc Honda Wave cũ của người vừa kết thúc chuyến đi. Câu hỏi mua wave cũ hay thuê wave nghe như bài toán tiền, nhưng thật ra là bài toán giấy tờ, trách nhiệm và kế hoạch cuối chuyến. Bài này đặt hai cách cạnh nhau để bạn tự cân nhắc, không khuyên chọn bên nào.
Mua Wave cũ hay thuê Wave: hai việc khác nhau trên cùng một chiếc xe
Mua nghĩa là bạn nhận chiếc xe về mình: giấy tờ đứng tên, chi phí sửa chữa, bảo hiểm và việc tìm người nhận lại xe đều thuộc về bạn. Thuê nghĩa là bạn trả tiền cho thời gian dùng xe và không đứng tên xe. Giấy tờ, bảo hiểm và các điều kiện khác của xe thuê là câu hỏi dành cho cửa hàng, và cách họ xử lý từng việc cần được xác nhận trực tiếp.
Cửa hàng Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00. Giá thuê Honda Wave là 150.000 đồng một ngày. Nếu định thuê nhiều tuần, hãy xác nhận trực tiếp mức giá và khoản đặt cọc qua số 0942467674 trong giờ mở cửa.
Giấy tờ xe: bốn câu cần hỏi người bán trước khi đưa tiền
Người đăng tin có thể là du khách đi cùng hành trình như bạn, cũng có thể là người đã đi nhiều năm; danh xưng không cho biết gì về chiếc xe, nên hãy nhìn vào giấy tờ. Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 (đọc theo văn bản hợp nhất), cấp đăng ký khi đổi chủ xe phải có chứng nhận thu hồi đăng ký xe, biển số xe, cùng chứng nhận quyền sở hữu hợp pháp và chứng từ hoàn thành nghĩa vụ tài chính (Điều 39 khoản 2). Người đứng tên trong giấy đăng ký tiếp tục chịu trách nhiệm của chủ xe khi chưa thu hồi (Điều 43 khoản 2 điểm c).
Hồ sơ cụ thể, nơi nộp, và việc người nước ngoài làm các bước này ra sao thì bài không nêu; hãy hỏi cơ quan đăng ký xe. Với người bán, bốn câu đáng hỏi là:
- Ai đứng tên trên giấy đăng ký, và có đúng là người đang bán không? Giấy mang tên người khác thì hỏi người bán dựa vào đâu mà bán.
- Biển số, số khung, số máy trên giấy có khớp xe thật không? Số mờ hoặc nghi bị mài là lý do để dừng lại.
- Xe có đang thế chấp hay tranh chấp không? Điều 56 khoản 1 điểm a nhắc cả trường hợp xe thế chấp ở tổ chức tín dụng. Xin xác nhận bằng chữ.
- Giấy bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự còn hạn không, ghi tên ai? Điều 56 khoản 1 điểm d yêu cầu người lái mang theo giấy này.
Điều 56 khoản 1 cũng yêu cầu giấy phép lái xe phù hợp với loại xe đang điều khiển. Giấy phép lái xe nước ngoài hay quốc tế có dùng được không là câu hỏi bài này không trả lời; hãy hỏi cơ quan có thẩm quyền và đối chiếu quy định hiện hành trước khi mua hay thuê xe. Các mục nên ghi trong hợp đồng mua bán xe cũ có trong bài hỏi gì khi mua lại xe máy và nguyên tắc sang tên.
Tình trạng máy: nhìn và nghe gì khi xem xe
Wave đã đi nhiều chặng có thể vẫn tốt, cũng có thể đang giấu vấn đề chưa lộ. Bạn không cần là thợ để xem sơ bộ:
- Nhìn nền chỗ xe đứng xem có vết dầu hay nước loang không.
- Nổ máy nguội, nghe tiếng máy có đều không, khói thải có bất thường không.
- Bóp phanh trước, đạp phanh sau, xem phanh có ăn đều không.
- Nhìn lốp, đèn, xi nhan và xích bằng mắt.
- Hỏi lần sửa chữa gần nhất, có hóa đơn không, xe từng đổ hay ngập nước chưa.
Nếu có điều kiện, hãy nhờ một thợ xe bạn tin xem giúp trước khi trả tiền, và đừng tự kết luận nguyên nhân của một tiếng kêu. Luật nêu trách nhiệm của chủ xe và người điều khiển: Điều 43 khoản 2 điểm b yêu cầu bảo dưỡng, sửa chữa để duy trì tình trạng kỹ thuật, còn Điều 9 khoản 8 cấm đưa xe không bảo đảm an toàn kỹ thuật tham gia giao thông. Mua xe là nhận phần việc đó về mình; với xe thuê, hãy chụp ảnh nhiều góc và cả đồng hồ lúc nhận xe.
Sửa chữa dọc đường: tự lo hay gọi cửa hàng
Khi xe là của bạn, mọi việc nằm trong tay bạn: tự tìm thợ, tự hỏi giá trước khi sửa, tự quyết định đi tiếp hay dừng. Ở đoạn vắng, tìm thợ có thể mất thời gian, hãy tính vào lịch trình.
Khi là xe thuê, vai trò khác đi. Người thuê chỉ quan sát bằng mắt và nghe, không tự tháo, siết, chỉnh hay sửa. Phanh yếu hoặc tay lái rung thì dừng lại, không đi tiếp, rồi gọi cửa hàng qua số 0942467674 trong giờ mở cửa. Hỗ trợ ngoài giờ, cứu hộ hay đổi xe giữa đường là những điều cần xác nhận trực tiếp trước khi đi xa, đừng mặc định là có. Các tình huống này nằm ở mục sự cố khi thuê xe. Dù xe của ai, đừng nhờ xe khác kéo hay đẩy: Điều 33 khoản 3 điểm đ cấm dùng xe để kéo, đẩy xe khác.
Vòng phía Bắc: những điều giống nhau dù mua hay thuê
Bài không bàn tên đèo hay quãng đường vì mỗi hành trình một khác, chỉ nêu vài quy tắc áp dụng cho mọi xe máy:
- Đội mũ bảo hiểm đúng quy chuẩn và cài quai đúng cách (Điều 33 khoản 2).
- Xe mô tô, xe gắn máy không được đi trên đường cao tốc (Điều 25 khoản 3), nên hãy kiểm lại lộ trình trước khi chạy.
- Không cầm tay dùng điện thoại khi xe đang di chuyển (Điều 9 khoản 6); cần xem bản đồ thì dừng ở nơi an toàn.
Nếu thuê Wave đi nhiều ngày, hãy nói rõ với cửa hàng bạn định đi đâu và bao lâu. Điều kiện cho chuyến đi xa cần xác nhận trực tiếp, không nên đoán.
Cuối chuyến: bán lại hay trả xe
Bán lại xe phụ thuộc vào việc có người mua hay không, vào giấy tờ và vào thời điểm. Bài không khẳng định chuyện đó dễ hay khó, nên đừng biến việc bán xe thành điều kiện duy nhất để kịp chuyến bay hay chuyến tàu. Khi bán, người mua sẽ hỏi bạn đúng bốn câu ở trên: hãy giữ giấy đăng ký, ảnh số khung, số máy, hóa đơn sửa chữa, và ghi rõ ai làm thủ tục thu hồi đăng ký, hạn nào.
Với xe thuê, cuối chuyến có mốc giờ cố định: cửa hàng ở Bồ Đề, Long Biên chỉ nhận xe từ 09:00 đến 21:00. Chuyến bay hay chuyến tàu sớm thì trả xe từ chiều hôm trước, cộng thêm thời gian qua cầu Long Biên hoặc cầu Chương Dương. Trả muộn là chuyện phải hỏi trước.
Chọn nhanh: ba câu tự hỏi
- Mình ở Việt Nam bao lâu, và có ngày rời Hà Nội cố định không?
- Mình có thời gian và người hỗ trợ để lo giấy tờ đứng tên không?
- Khi xe trục trặc giữa đường, mình muốn tự xoay xở hay muốn có số điện thoại để gọi?
Không có cách nào đúng cho mọi người. Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi; hãy xác nhận với cơ quan đăng ký xe và cơ quan cấp giấy phép lái xe. Nguồn: Luật số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH, đối chiếu các Điều 9, 25, 33, 39, 43, 56. Các bài khác về dòng xe này nằm ở mục Honda Wave, các lựa chọn xe khác ở mục xe máy, còn hướng dẫn riêng cho du khách ở mục khách quốc tế thuê xe.