Bạn định đưa chiếc xe thuê đi qua những đoạn đường vắng: đê sông Hồng phía Đông Anh, đường vào Ba Vì, hay xa hơn là cung đèo lên vùng núi phía Bắc, nơi tiệm sửa xe thưa dần. Khi ấy câu hỏi xe số hay xe ga dễ sửa không còn là chuyện tò mò nữa. Câu trả lời trung thực là bài này không có số liệu đáng tin để tuyên bố loại nào thắng. Điều đã rõ là mỗi kiểu xe hỏng vặt theo cách riêng, và bạn chuẩn bị được nhiều hơn mình tưởng.
Xe số hay xe ga dễ sửa: điều chắc chắn và điều chưa kiểm chứng được
Điều chắc chắn: cả hai nhóm đều đông trên đường Việt Nam. Những dòng phổ thông như Honda Wave (xe số), Honda Vision, Air Blade hay Click (xe ga) thường có nhiều thợ quen tay. Điều chúng tôi không kiểm chứng được là ở một vùng quê cụ thể, tiệm gần nhất có sẵn đồ nghề cho kiểu xe nào hơn. Có người bảo xe số “dễ sửa hơn”, nhưng đó là cảm nhận chứ không phải số liệu, nên bài này không lấy nó làm kết luận.
Thay vì chọn theo lời đồn, hãy tự hỏi ba câu. Xe mình định thuê là dòng phổ thông hay dòng ít gặp? Lỗi hay gặp của nó nằm ở phần nhìn thấy được hay phần kín? Và trước khi đi, mình tự kiểm tra được những gì? Từng dòng riêng lẻ đã có bài vì sao ở đâu cũng có thợ sửa Wave và bài Honda Vision hỏng vặt khi đi xa; bài này đặt hai kiểu xe cạnh nhau.
Hai kiểu truyền động, hai kiểu hỏng vặt
Khác biệt lớn nhất nằm ở bộ phận truyền lực xuống bánh sau. Theo các bài hướng dẫn bảo dưỡng phổ biến, xe số dùng nhông, sên (xích) và dĩa, còn xe ga dùng dây curoa.
Xe số: phần dễ hỏng nằm ở bên ngoài. Xích lộ ra bên hông nên bạn vừa nhìn vừa nghe được. Xích khô thường kêu lạch cạch, xích chùng thì rung và có thể tuột. Căng lại xích và tra dầu là việc nhiều tiệm làm nhanh, nhưng với xe thuê, đừng tự chỉnh khi chưa hỏi cửa hàng.
Xe ga: phần dễ hỏng nằm trong hộp kín. Dây curoa và bộ nồi nằm trong hộp truyền động bên hông, bạn không thấy được. Một bài hướng dẫn về dây curoa nhắc các dấu hiệu như tiếng lạch cạch khi khởi động, xe yếu khi tăng tốc hoặc tiếng rít quanh khu bộ nồi. Muốn xem phải mở hộp, nên đây là kiểu việc cần dừng lại và báo cửa hàng, đừng để thợ lạ tháo ngay giữa đường.
Điều đó không có nghĩa xe ga khó sửa. Nó chỉ ít để lộ dấu hiệu từ bên ngoài, nên bạn phải biết lắng nghe tiếng máy. Ngược lại, xích nhìn thấy được không có nghĩa xe số ít hỏng; nó chỉ cho bạn thêm cơ hội phát hiện sớm.
Hỏng vặt dọc đường: xe nào cũng gặp, khác nhau ở chỗ nào
-
Lốp xẹp, thủng. Cả hai nhóm đều gặp, và thường là sự cố dễ nhờ người giúp nhất, vì quán vá xe nhỏ khá phổ biến ở ven đường ngoại thành. Khi thấy tay lái nặng, hãy giảm tốc, dắt vào lề và đừng cố chạy tiếp lốp bẹt kẻo hỏng cả vành. Nếu thợ đề nghị thay lốp mới thay vì vá, hỏi cửa hàng cho thuê trước.
-
Máy không nổ. Lúc nhận xe, hãy hỏi tiệm xe này có cần đạp khởi động dự phòng không. Một số xe có, một số thì không; biết trước thì khi đề không lên, bạn không phải đoán mò. Đừng tự tháo ắc quy hay can thiệp hệ thống điện.
-
Tiếng kêu lạ, xe ì. Với xe số, hãy nhìn xích. Với xe ga, hãy nghĩ tới hộp truyền động và dừng hẳn để gọi.
-
Phanh yếu khi xuống dốc dài. Nhiều bài hướng dẫn đổ đèo cho biết xe ga không về số thấp để hãm bằng máy như xe số, nên phải dựa nhiều hơn vào phanh; bóp phanh liên tục làm má phanh nóng và lực hãm giảm. Với cả hai kiểu xe, nếu cảm giác phanh mềm hoặc lạ, hãy dừng ở chỗ an toàn cho nguội. Phanh vẫn lạ thì không đi tiếp.
-
Đèn, xi nhan, gương, ốc lỏng. Việc nhỏ, và phần lớn bắt được ngay lúc nhận xe. Xi nhan hỏng giữa đường thì dừng ở chỗ an toàn và báo cửa hàng, đừng cố đi tiếp.
Vùng ít tiệm sửa: chuẩn bị thay cho trông chờ vào thợ
Khi tiệm thưa, phần thắng nằm ở những việc bạn làm từ trước.
-
Chọn xe quen tay. Người quen xe ga đừng đổi sang xe số chỉ vì nghe nói dễ sửa, và ngược lại. Một cú ngã vì lạ xe có thể là rủi ro lớn hơn chuyện thợ ở xa.
-
Nhận xe trong giờ mở cửa và dành mười phút kiểm tra. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở 09:00–21:00. Nhìn lốp, bóp thử phanh, bấm đèn và xi nhan, nghe tiếng máy, với xe số thì nhìn thêm xích. Chụp ảnh toàn bộ xe để có mốc đối chiếu.
-
Nói rõ lộ trình với cửa hàng. Hỏi xe có được đi xa khỏi Hà Nội không và nếu hỏng giữa đường thì tiệm hỗ trợ ra sao. Những điều này xác nhận trực tiếp qua 0942467674, nhắn lại để có chữ. Đừng mặc định tiệm sẽ cứu hộ hay đổi xe cho bạn.
-
Chuẩn bị liên lạc. Lưu số cửa hàng, tải bản đồ khu vực phòng sóng yếu, mang sạc dự phòng để còn gửi vị trí và ảnh.
-
Tính giờ về. Đừng dựa vào chuyện lúc tối vẫn có tiệm mở cửa; hãy xuất phát sớm để xe có trục trặc thì còn thời gian xoay xở.
-
Gọi cửa hàng trước khi thợ động vào xe. Nếu thợ báo phải thay bộ phận lớn, bài thợ sửa xe ven đường báo phải thay phụ tùng lớn liệt kê những câu nên hỏi.
Hai tình huống giả định trên đường về
Đây là tình huống giả định để hình dung, không phải chuyện có thật.
Một nhóm bạn thuê xe số chạy dọc đê sông Hồng, qua đoạn bụi và ổ gà thì nghe tiếng lạch cạch bên hông. Họ dừng, cúi nhìn và thấy xích khô, hơi chùng. Họ chụp ảnh, gọi cửa hàng và hỏi có nên nhờ thợ gần đó tra dầu, chỉnh xích không, rồi mới nhờ thợ làm.
Một người khác thuê xe ga đi Ba Vì, lúc lên dốc thấy xe yếu hẳn và có tiếng rít nhỏ phía bánh sau. Lần này bên ngoài chẳng có gì để nhìn. Người đó dừng ở chỗ rộng, gọi cửa hàng, mô tả đúng triệu chứng và không để thợ mở hộp truyền động khi cửa hàng chưa biết.
Hai kiểu xe, hai cách phát hiện khác nhau, nhưng thứ tự xử lý giống nhau: dừng an toàn, ghi lại, báo cửa hàng, rồi mới nhờ thợ.
Chọn theo người lái, đừng chọn theo lời đồn
Nếu bạn lái xe ga quen tay, thuê xe ga và dành sự chú ý cho tiếng máy. Nếu bạn quen xe số, giữ xe số và nhìn xích mỗi lần dừng nghỉ. Dù chọn kiểu nào, ưu tiên dòng xe phổ thông, kiểm tra kỹ lúc nhận và báo trước lộ trình. Nhớ rằng đi xa có được không là chính sách của cửa hàng, hãy hỏi trực tiếp thay vì đoán.
Các bài so sánh khác nằm trong mục so sánh khi thuê xe máy, còn kiến thức chung về xe ở chuyên mục xe máy.