Nhiều khách nước ngoài nhắn hỏi cùng một câu trước khi tới Hà Nội: nên đi tour xe máy hay tự thuê xe để khám phá thành phố? Câu trả lời ít khi nằm ở chiếc xe. Nó nằm ở bốn thứ mà bạn tự đánh giá được ngay từ bây giờ: bạn cần lịch trình tự do tới mức nào, tay lái của bạn đã đủ tự tin chưa, bạn biết bao nhiêu về đường và món ăn địa phương, và bạn đi với ai, theo nhịp nào. Bài này đi qua từng thứ, kèm cách tự kiểm tra, để bạn chọn cho đúng với mình chứ không theo lời quảng cáo.
Hai kiểu tour và một kiểu tự đi: hiểu đúng trước khi so
Chữ “tour xe máy” ở Hà Nội thật ra gồm hai trải nghiệm rất khác nhau:
- Ngồi sau người lái. Người dẫn hoặc tài xế cầm lái, bạn ngồi sau ngắm phố. Không cần biết lái, gần như không cần giấy phép.
- Tự lái theo đoàn. Bạn tự điều khiển một chiếc xe, bám theo người dẫn chạy phía trước. Yêu cầu tay lái gần như ngang với tự đi, chỉ khác là có người chỉ đường.
Còn tự thuê xe nghĩa là bạn nhận một chiếc xe, tự lên lộ trình, tự quyết chỗ dừng và tự xử lý mọi tình huống trên đường. Khi so sánh, hãy biết mình đang so tự đi với kiểu tour nào, vì kết luận sẽ khác hẳn. Một bài cùng chủ đề nhưng xoay quanh chuyến đi đúng một ngày và chi phí có ở tự thuê xe máy đi một ngày hay đi tour có người dẫn; bài này đi sâu vào phần con người: tay lái, hiểu biết và nhóm đi.
Độ tự do lịch trình: bạn cần linh hoạt đến đâu
Hãy tự hỏi: bạn là người lên kế hoạch từng giờ, hay thích thấy gì hay thì dừng?
Tour hợp với người muốn mọi thứ đã xếp sẵn: giờ đón, chuỗi điểm dừng, giờ kết thúc. Bạn không phải nghĩ gì, nhưng cũng khó nán lại lâu hơn ở một góc mình thích, hay bỏ qua một điểm mình không hứng thú.
Tự thuê xe hợp với người muốn tự xếp ngày của mình, chẳng hạn sáng ngồi cà phê ven hồ Tây, trưa về ngủ, chiều mới chạy dọc đê sông Hồng ra bãi đá ngắm hoàng hôn. Kiểu lịch nhiều khoảng trống như vậy gần như không tour nào đáp ứng được. Bù lại, bạn phải tự lo phần lên kế hoạch, và ngày đầu thường mất kha khá thời gian để định hướng.
Mức tự tin khi lái: tự kiểm tra trước khi quyết
Đây là tiêu chí quan trọng nhất, và cũng là chỗ người ta hay tự đánh giá quá cao. Thay vì hỏi “mình có biết đi xe máy không”, hãy thử ba bài kiểm tra cụ thể:
- Chạy thử ở chỗ thoáng. Sau khi nhận xe, chạy vài vòng ở con đường ít xe, tập phanh dứt khoát, rẽ trái, rẽ phải và dừng hẳn. Nếu tay còn cứng, mắt chỉ nhìn sát bánh trước, bạn chưa sẵn sàng cho trung tâm.
- Một đoạn ngắn có đèn tín hiệu. Thử qua vài ngã tư vừa phải, để quen cảnh xe hai bên áp sát, xe máy đi chung làn với ô tô.
- Tự hỏi về giấy tờ. Bạn có giấy phép lái xe phù hợp không? Với khách nước ngoài, quy định về giấy phép được công nhận nên đọc kỹ ở bài người nước ngoài dùng bằng lái nước ngoài có đi xe được không và kiểm tra văn bản mới nhất.
Nếu vượt qua cả ba một cách thoải mái, tự đi là lựa chọn hợp lý. Nếu một bài khiến bạn căng thẳng, hãy chọn tour ngồi sau, hoặc tự đi nhưng chỉ trên những tuyến dễ trước. Gợi ý những đoạn phù hợp cho lần chạy đầu có trong bài cung đường nội thành cho người mới chạy lần đầu.
Hiểu đường và món ăn: thứ người dẫn bán thật sự
Điều làm một chuyến tour đáng tiền không phải là chiếc xe, mà là những gì người dẫn biết. Họ biết quán nào ngon ở một con ngõ không có biển hiệu, biết lúc nào chợ Long Biên nhộn nhịp nhất, biết đường nào ngập khi mưa lớn và lối nào tránh được kẹt xe giờ tan tầm. Họ còn kể cho bạn câu chuyện phía sau cây cầu Long Biên hay khu phố bạn đang đi qua.
Khi tự đi, bạn có thể bù phần lớn khoảng trống này bằng chuẩn bị:
- Lên danh sách món trước. Chọn ba, bốn món muốn thử như bún chả, phở cuốn ở khu Ngũ Xã, bánh tôm hồ Tây, rồi đánh dấu vài quán trên bản đồ. Bài ẩm thực Hà Nội theo cung đường xe máy có sẵn gợi ý theo từng khu.
- Nắm giờ cao điểm. Tránh xuất phát vào khung tan tầm buổi sáng và chiều tối, nhất là các trục qua cầu Chương Dương hay cầu Long Biên.
- Hỏi người địa phương. Người trông xe, chủ quán nước thường là nguồn chỉ đường và gợi ý món ăn rất đáng tin.
Phần không bù được là câu chuyện lịch sử và cảm giác được một người bản địa dẫn vào đời sống thường ngày. Nếu đó là điều bạn tìm, tour có giá trị riêng.
Tour xe máy hay tự thuê xe: tính theo nhịp đi và nhóm đi cùng
Lựa chọn còn phụ thuộc vào người đi cùng bạn.
Đi một mình
Tự đi cho bạn tự do trọn vẹn nhưng cũng một mình xử lý mọi việc, từ đọc bản đồ tới tìm chỗ gửi xe. Một buổi tour có thể giúp bạn có bạn đồng hành và học nhanh cách di chuyển, sau đó tự đi những ngày còn lại.
Đi theo cặp hoặc nhóm bạn
Nhóm có người vững tay lái thì tự thuê xe khá vui, nhưng nhịp đi phải theo người chậm nhất. Hãy thống nhất trước điểm hẹn nếu lạc nhau, vì bám đuôi nhau giữa dòng xe dày rất khó.
Đi cùng gia đình hoặc người lớn tuổi
Tour ngồi sau thường an toàn và thoải mái hơn: không ai phải vừa lái vừa trông người khác, nhịp đi chậm, có chỗ nghỉ được tính trước.
Gợi ý chọn theo tình huống
- Chưa vững tay lái, lần đầu ở Hà Nội: tour ngồi sau, ít nhất trong buổi đầu.
- Đã quen xe máy, thích tự khám phá: tự thuê xe, chuẩn bị danh sách món và tuyến tránh giờ cao điểm.
- Muốn hiểu sâu về ẩm thực và đời sống: một buổi tour ẩm thực, sau đó tự đi lại những chỗ mình thích.
- Nhóm có tay lái không đều: chia ra, người vững tự lái, người còn ngại ngồi sau hoặc đi tour.
Nếu chọn tự đi, hãy hỏi rõ tình trạng xe, giấy tờ cần có và điều kiện thuê trực tiếp với cửa hàng trước khi đặt; tiệm ở Long Biên mở cửa từ 09:00 đến 21:00, việc giao nhận xe và chi phí đi kèm cần xác nhận trước. Các bài so sánh khác giúp chọn xe nằm ở mục so sánh khi thuê xe máy, còn hiểu biết chung về các dòng xe có trong chuyên mục xe máy.