Xe máy thuê có mùi khét đang bốc lên giữa đường là tín hiệu xe đang báo động bằng cách duy nhất nó có: mùi. Khét là thứ vật liệu nào đó đang nóng quá mức hoặc bị ma sát quá mức, từ dầu nhớt rỉ chạm vào vùng ống pô, đến má phanh kẹp chết, dây curoa cắn, hay dây điện bị chạm. Vì đây là xe thuê, khách không biết lịch sử xe, nên cách xử lý an toàn là giảm tốc, dừng đúng chỗ, kiểm tra theo thứ tự, và gọi chủ xe trước khi quyết định chạy tiếp hay không.
Xe máy thuê có mùi khét: phân biệt các loại mùi trước khi lo
Mỗi thứ nóng cháy trên xe cho một mùi khác, và phân biệt được mùi giúp đoán đúng vùng có vấn đề thay vì tháo lung tung. Mùi khét dầu, ngai ngái như dầu ăn cháy, thường là nhớt rỉ chảy vào ống pô hoặc vùng máy nóng: nhớt dính vào kim loại hàng trăm độ sẽ bốc khói và mùi theo gió lùa lên người lái. Mùi khét khô và xé mũi, kèm tiếng rít khi bóp phanh, là má phanh đang bị ma sát quá mức do kẹt piston hoặc phanh gài.
Mùi khét như cao su cháy trên xe ga lại nghiêng về dây curoa bị mòn, tuột rãnh hoặc hộp num nóng. Còn mùi khét chua của nhựa cháy, thường đi kèm tiểu cầu cháy hoặc đèn báo chớp tắt, là dấu hiệu dây điện chạm hoặc chập. Về vị trí các bộ phận hay nóng trên xe, khách có thể xem lại bài chọn loại xe để nắm sơ đồ máy, phanh và truyền động trước khi đối chiếu mùi.
Một kiểu mùi cuối là khét lanh lảnh khi tăng ga ở xe số: đó là bố ba càng khô, kết dính và trầy trong lúc gài số. Gọi được tên mùi là khách đã thu hẹp phạm vi kiểm tra trước khi dừng xe.
Dừng xe an toàn khi có mùi khét giữa đường
Với mùi khét mới xuất hiện mà xe vẫn chạy bình thường, khách không cần phanh gấp. Cách làm đúng là bật đèn xin đường, giảm dần ga, quan sát gương và lệch sang làn phải, tìm một điểm dừng an toàn có lề rộng, chỗ bằng phẳng, tránh cua mù và tránh cổng ra vào của các khu dân cư. Quy tắc chọn chỗ dừng khi gặp tình huống bất thường trên đường đã được nói trong bài tình huống giao thông: ưu tiên chỗ người sau không bị văng ra giữa làn, và khi rời xe thì toàn bộ người và xe đều đứng phía trong lề.
Sau khi dừng, khách tắt chìa khóa trước tiên, đừng để xe nổ máy ì trong lúc mình bận kiểm tra, vì máy vẫn nóng chạy có thể làm nhỏ vấn đề thành to. Xe cần dựng bằng chống ba góc hoặc chống giữa nếu có, đứng nghiêng về phía có người qua lại để không đổ trúng chân người đi bộ. Với mùi khét đi kèm khói hoặc tiếng kêu bất thường từ máy, khách kéo xe ra xa nguồn đông người một chút rồi mới kiểm tra, đề phòng dầu nóng giọt xuống ống pô gây bốc khói đột ngột.
Kiểm tra đâu trước: bốn điểm hay cho mùi khét nhất
Thứ tự kiểm tra hợp lý là từ dễ thấy đến phải mổ xe. Thứ nhất, khách nhìn xuống đáy máy và quanh ống pô: nếu thấy dầu loang hoặc nhớt bám bủng beo quanh miếng lọc gió hoặc trục máy, mùi khét dầu gần như chắc chắn, và khách không nên lau hay châm thêm gì cả, chỉ chụp lại hình vùng đó cho chủ xe. Thứ hai, khách sờ vành bánh trước, bánh sau: vành nóng hầm hập mà xe mới đi nhẹ, hoặc có mùi khét khô ở bánh, là dấu phanh kẹt hoặc phanh tay quên tháo. Nếu vành nóng nhưng phanh vẫn nhẹ, khách đừng chạy tiếp vì má phanh có thể đang mòn bất thường.
Thứ ba, với xe ga, khách nhìn khe tản nhiệt dưới sàn và nghe tiếng curoa: curoa rít lên khi tăng ga, hoặc mùi cao su cháy lồng lên từ phía dưới sàn, là dấu curoa cần thay, việc chỉ thợ mới xử lý được.
Thứ tư, khách soi đèn báo và chùm điện quanh cổ phun, hộp đèn: mùi chua của nhựa cháy đi kèm đèn chớm thì vấn đề là điện, và đây là loại khách tuyệt đối không tháo dò, vì chạm nhầm mối gây chập lớn hơn. Bốn bước này mất ít phút nhưng trả lời được câu hỏi chủ xe hay hỏi đầu tiên: mùi từ phía nào, ở tốc độ nào, khi làm gì.
Gọi chủ xe và dừng hẳn: nguyên tắc với xe thuê
Với xe của mình, người ta có thể quyết thử chạy thêm đoạn xem sao. Với xe thuê thì không, vì khách không biết thiết bị nào đã cũ, và cứ chạy tiếp khi mùi khét chưa rõ nguồn thì rủi ro thả ở hai đầu: hỏng nặng hơn giữa đường, hoặc mất an toàn khi xe hỏng giữa làn đường. Vì vậy nguyên tắc là chụp hình, quay đoạn ngắn ghi tiếng xe nếu có tiếng lạ, ghi lại tốc độ và thời điểm mùi xuất hiện, rồi gọi chủ xe ngay tại chỗ dừng. Các tình huống trục trặc giữa chuyến đã có trang gom hướng dẫn sự cố khi thuê xe, khách đọc trước cả khi đi để biết quyền và cách liên hệ khi xe gặp trục trặc.
Lúc gọi, khách nói đúng ba thông tin: xe đang ở đâu, mùi khét giống gì, và xe có chạy được hay không. Chủ xe có thể hỏi khách chụp hình vùng máy, vành bánh hoặc đồng hồ, nên giữ điện thoại sẵn. Nếu chủ xe hướng dẫn tạm thời như tháo phanh tay, để xe nghỉ nguội rồi chạy nhẹ tới điểm gần, khách làm đúng từng lời chứ không đoán thêm. Nếu xe không thể chạy tiếp, khách giữ xe tại chỗ an toàn, khóa cổ và giữ chìa, đợi người của chủ xe tới. Đặc biệt, khách không nên tự mua đồ thay hay sửa ở tiệm quen rồi đòi lại tiền, vì mọi thay đổi trên xe thuê nên có chủ xe quyết để tránh tranh chấp lúc trả xe.
Nói chung, mùi khét không phải chuyện gấp đến mức phanh táp giữa làn, nhưng cũng không phải chuyện để mặc chạy tiếp. Khách thuê xe ở Hà Nội hoặc bất cứ đâu cũng nên bỏ vài phút đầu chuyến nghe tiếng máy và ngửi mùi xe khi mới nhận, vì mỗi xe có mùi nền riêng, và chỉ khi biết mùi nền thì mùi khét mới nổi lên rõ giữa đường. Khi đã có mùi khét, thứ tự luôn là: dừng an toàn, tắt khóa, kiểm tra bốn điểm, gọi chủ xe. Làm đủ bốn bước này, chuyến đi có thể chậm lại một chút nhưng không biến thành sự cố lớn, và khách trả xe trong tình trạng chủ xe nắm rõ mọi thứ đã xảy ra.
Khách đi xe máy của Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội, mở cửa từ 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674. Thông tin dịch vụ gom ở trang thuê xe. Gặp mùi khét giữa đường, hãy dừng, kiểm tra, và gọi ngay, đừng để một mùi nhỏ trở thành hư hỏng lớn giữa chuyến đi.