Căng xích xe máy đúng cách là kỹ năng đơn giản nhưng nhiều người bỏ qua, khiến xích bị lỏng hoặc căng quá đều mòn nhanh hỏng.
Xích và ổ kim là bộ truyền lực quen thuộc trên xe số: bàn đạp hoặc động cơ quay, lực đi qua xích tới bánh sau và xe tiến về trước. Chính vì làm việc liên tục dưới nhiệt độ và bụi, xích là chi tiết cần chăm sóc thường xuyên nhất. Căng xích quá lỏng, xe giật, có tiếng lạch cạch; căng quá, xích và ổ kim mòn nhanh, nặng hơn có thể làm đứt xích giữa đường. Bài viết này hướng dẫn cách kiểm tra, căng xích đúng chuẩn và bảo dưỡng ổ kim cho bền.
Dấu hiệu xích cần chỉnh
Bạn nên kiểm tra xích mỗi tuần hoặc sau mỗi chặng đường bụi, mưa. Các dấu hiệu cần chú ý:
- Biên độ giật của xích lớn hơn cho phép, thường tham khảo khoảng 20 đến 25 mm khi ấn nhẹ ở điểm giữa giữa hai bánh.
- Xích phát tiếng lạch cạch khi tăng ga hoặc vào số.
- Xích khô ranh, có gỉ, hoặc bám bẩn đặc.
- Bánh răng sau mòn răng thành hình móc câu, răng nhọn bất thường.
- Xích bị cứng tại vài mắt, gập không đều khi rà bằng tay.
Vì sao xích bị lỏng
Xích lỏng là hiện tượng bình thường theo tuổi sử dụng: mỗi mắt xích mòn đi một chút, cộng dồn cả vòng xích sẽ dài ra. Ngoài ra, giảm xóc sau yếu, chở nặng, hoặc đỗ xe lâu không tra dầu cũng làm xích giãn nhanh hơn. Nếu xích mới thay mà đã lỏng trở lại chỉ sau vài trăm km, hãy kiểm tra lại độ căng sau khi thay và cả các ốc điều chỉnh, có khi xích lỏng do ốc chỉnh chưa được siết chặt đúng.
Căng xích đúng cách
Quy trình căng xích cho xe số phổ thông gồm các bước sau:
- Đỗ xe trên bệ chống giữa, mặt phẳng, để bánh sau rời đất.
- Nới lỏng ốc trục bánh sau và ốc chỉnh hai bên.
- Vặn ốc điều chỉnh hai bên từng nấc bằng nhau, tuyệt đối không chỉnh lệch một bên, vì bánh sau sẽ bị lệch, xe chạy bị kéo lệch.
- Ấn nhẹ xích ở điểm giữa, kiểm tra biên độ đạt chuẩn.
- Xoay bánh sau một vòng, kiểm tra xích không bị căng cứng tại vị trí nào.
- Siết lại ốc trục bánh và ốc chỉnh với lực đúng, rồi chạy thử.
Nếu không có dụng cụ hoặc chưa từng làm, việc này nên để thợ, vì chỉnh sai lực siết có thể gây hậu quả nặng khi chạy xa.
Sai lầm khi tự căng xích
Nhiều người vì muốn chắc ăn nên căng xích quá mức, tưởng xích căng là tốt. Thực tế, xích căng quá làm cả xích, dĩa và ổ kim chịu tải lớn, mòn nhanh và khiến càng sau bị kéo, giảm xóc làm việc nặng. Sai lầm thứ hai là chỉnh lệch bên, để lại ốc trục bánh lỏng sau khi chỉnh, khiến bánh sau xê dịch lại trong lúc chạy. Sai lầm thứ ba là tra dầu xích khi xe đang bụi ẩm mà không lau sạch trước, biến dầu thành keo bám bẩn. Tránh được ba điểm này, việc căng xích tại nhà hoàn toàn an toàn.
Bảo dưỡng ổ kim
Ổ kim là chi tiết kết nối giữa xích với càng xích, cho phép xích đổi góc khi giảm xóc hoạt động. Ổ kim khô sẽ kêu lạo xạo khi đi đường gồ ghề và làm xích nhanh hỏng theo. Mỗi lần tra dầu xích, bạn nên nhỏ vài giọt dầu vào hai đầu ổ kim, lau phần dầu thừa để không bụi bám vào. Ổ kim mòn nhiều, lắc tay rõ, thì nên thay cùng lúc thay xích, vì thay xích mới ghép ổ kim cũ là cách làm nửa vời.
Chu kỳ tham khảo
- Mỗi tuần: lau sạch và tra dầu xích, kiểm tra độ căng.
- Mỗi 500 km đi bụi hoặc mưa: tra lại dầu.
- Mỗi 8000 đến 12000 km: cân nhắc thay xích và cả bánh răng nếu mòn.
- Khi thay xích: thay cả ổ kim và cân nhắc thay dĩa sau nếu răng mòn.
Xích là bộ phận của nhóm bảo dưỡng định kỳ, bạn xem thêm hướng dẫn tổng hợp tại trang bảo dưỡng xe máy.
Câu hỏi thường gặp
Xích lỏng có tự hết không? Không, xích chỉ mòn thêm theo thời gian chứ không co lại, nên lỏng là phải chỉnh. Tra dầu xích loại nào? Dầu xích chuyên dụng là tốt nhất, dầu nhớt máy cũng dùng được nhưng dễ văng và bám bụi hơn. Xe tay ga có xích không? Không, xe tay ga truyền lực bằng dây cu-roa trong hộp số kín, nên các hướng dẫn ở bài này chỉ dành cho xe số. Căng xích xong chạy thấy tiếng kêu tiếp thì sao? Hãy dừng và kiểm tra lại ngay, vì có khi ốc trục bánh chưa siết hoặc bánh sau bị lệch.
Xe thuê cần làm gì
Với xe thuê, việc căng xích do cửa hàng lo trước khi giao, nhưng trong kỳ thuê bạn vẫn nên nghe và nhìn: xe có tiếng lạch cạch từ xích khi ga, hoặc xích quá lỏng thấy được bằng mắt, thì báo ngay cho bên cho thuê. Đừng chủ quan chạy tiếp, vì xích quá lỏng có thể văng ra hoặc quấn vào càng khi đang chạy. Trường hợp trả xe trễ vì đi kẹt lịch trình, bạn tham khảo quy định ở trang nhận và trả xe để chủ động báo trước.
Hỗ trợ tại Hà Nội
Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội kiểm tra và tra dầu xích định kỳ cho toàn bộ xe cho thuê trước khi giao khách, giờ làm việc 09:00 đến 21:00. Bạn gọi 0942 467 674 để hỏi về dòng xe sẵn hoặc mang xe bản thân đến nhờ kiểm tra nhanh. Thêm các bài về cấu kiện xe tại trang xe máy và dòng xe.
Căng xích đúng cách không phải việc làm một lần rồi xong, mà là thói quen tuần vài phút. Xích khỏe, ổ kim bôi trơn tốt thì bàn đạp nhẹ, xe bốc và bạn bớt nguy cơ đứt xích giữa chặng.
Kết luận về căng xích xe máy
Căng xích xe máy không phải vấn đề phức tạp nếu bạn kiểm tra đúng lúc và xử lý theo đúng trình tự. Duy trì thói quen kiểm tra đều đặn giúp mỗi chuyến đi quanh Hà Nội an toàn và đỡ tốn kém hơn.